حقوق شهروندی نیازمند فرهنگ مطالبه‌گری است
مبینا یوسفی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ از ضرورت بازخوانی حقوق شهروندی در متن زندگی روزمره تهرانی‌ها سخن گفت و اظهار داشت: از استعمال دخانیات در اماکن عمومی گرفته تا چالش‌های سد معبر، همه و همه مسائلی هستند که پیش از آنکه راهکار قانونی داشته باشند، نیازمند «فرهنگِ مطالبه‌گری» و «مسئولیت‌پذیری فردی» هستند.
وقتی صحبت از حقوق شهروندی به میان می‌آید، ناخودآگاه ذهن‌ها به سمت قوانین مصوب مجلس یا منشور‌های دولتی می‌رود. اما مبینا یوسفی، فعال حوزه حقوق، نگاه متفاوتی به این مقوله دارد.
او، با اشاره به منشور حقوق شهروندی مصوب سال ۱۳۹۵، تصریح کرد: «این منشور با ۱۲۰ ماده و ۲۲ اصل، اگرچه گام بزرگی برای تبیین حقوق مدنی، سیاسی و فردی شهروندان محسوب می‌شود، اما حقوق شهروندی، فراتر از این منشور است. در واقع، این حقوق مجموعه‌ای از رفتار‌های متقابل میان دولت و ملت و همچنین میان خود شهروندان است.»
یوسفی در ادامه، بر لزوم عینیت‌بخشی به این حقوق در زندگی روزمره تأکید کرد و عنوان کرد: تا زمانی که شهروند در مراجعه به دستگاه‌های اداری و قضایی، احترام متقابل و برخورد عادلانه را تجربه نکند، سخن گفتن از حقوق شهروندی تنها در حد شعار باقی خواهد ماند.
حقوق شهروندی؛ از دود سیگار تا سد معبر
این دانشجوی حقوق، برای ملموس‌تر شدن مفهوم حقوق شهروندی، به سراغ مثال‌های عینی در تهران رفت و اضافه کرد:«بسیاری از افراد تصور می‌کنند که حقوق شهروندی صرفاً محدود به روابط کلان است، اما نقض فاحش حقوق شهروندی همین‌جا، در پیاده‌رو‌ها و اماکن عمومی رخ می‌دهد.»
او با اشاره به قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات (مصوب ۱۳۸۵)، استعمال سیگار در اماکن عمومی را یکی از مصادیق عینی نقض حقوق دیگران دانست و افزود: «حتی در موضوع دست‌فروشی، اگرچه شرایط اقتصادی بر این پدیده دامن زده است، اما بحث سد معبر و ایجاد ترافیک، به‌ویژه در ایام خاص، عملاً باعث محدود شدن فضای عمومی و تضییع حقوق سایر شهروندان می‌شود.»
یوسفی یادآور شد: «وقتی از دست‌فروشی صحبت می‌کنیم، نباید فراموش کرد که علاوه بر آسیب‌های اقتصادی به کسب‌وکار‌های مجاز، ترافیک انسانی و کالبدی که ایجاد می‌شود، مانع تردد روان شهروندان است. اینجاست که نقش ما به‌عنوان شهروند برای اصلاح امور پررنگ می‌شود.»
دانشگاه؛ نقطه آغاز فرهنگ‌سازی
مبینا یوسفی با تأکید بر رسالت دانشجویان رشته‌های علوم انسانی و به‌ویژه حقوق، تصریح کرد: دانشگاه باید نخستین مدرسه برای تمرین حقوق شهروندی باشد. او معتقد است دانشجویان این رشته نباید فقط «قانون‌محور» باشند؛ بلکه باید «جامعه‌محور» بیاندیشند.
وی افزود: «رسالت اصلی دانشجویان حقوق، ساده‌سازی مفاهیم حقوقی برای عموم مردم است. خیلی از شهروندان حق خود را می‌شناسند، اما نمی‌دانند چگونه آن را مطالبه کنند. ما باید بتوانیم این پل ارتباطی بین قانون و جامعه را برقرار کنیم.»
مطالبه‌گری یا دعوا؟ مسئله این است
این دانشجوی حقوق یکی از مهم‌ترین چالش‌های حقوق شهروندی را، تفاوت میان «مطالبه‌گری حقوقی» و «برخورد‌های هیجانی» دانست و بیان کرد: بسیاری از مردم وقتی با نقض حقوقشان مواجه می‌شوند، به‌جای پیگیری اصولی، به برخورد‌های خشن و دعوا روی می‌آورند.
وی افزود: «آموزش حقوقی نباید به قشر خاصی محدود شود. تا زمانی که ما ندانیم از چه طریق قانونی و از طریق کدام نهاد باید شکایت یا پیگیری کنیم، فریاد زدن در خیابان مشکلی را حل نخواهد کرد. ما به ساده‌سازی فرایند‌های اداری و دسترسی آسان به مشاوره‌های حقوقی نیاز داریم.»
پایان‌بندی؛ اصلاح از «خود»
یوسفی تاکید کرد: رسیدن به شهر آرمانی، با انگشت اشاره گرفتن به سوی نهاد‌های دولتی حاصل نمی‌شود، بلکه با اصلاح رفتار‌های فردی خودمان آغاز می‌شود.
او ادامه داد: «اگر هر یک از ما سعی کنیم زباله نریزیم، در معابر عمومی سیگار نکشیم و به حریم دیگران احترام بگذاریم، بخش بزرگی از مشکلات حل خواهد شد.زیرا احترام به حقوق دیگران، همان حقوق شهروندی است.»
این کارشناس حقوق در پایان گفتگو با دعوت از همه شهروندان برای مطالعه منشور حقوق شهروندی و قانون اساسی، بار دیگر یادآور شد:«حقوق شهروندی» یک خیابان دوطرفه است؛ همان‌قدر که برای حقوق خود ارزش قائلیم، باید به حقوق همسایه، همکار و هم‌شهری‌مان نیز احترام بگذاریم.
انتهای خبر/