بوستان جنگلی چیتگر تهران در انتظار احیا
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ بوستان جنگلی چیتگر یکی از مهم‌ترین فضا‌های سبز غرب تهران است که سال‌ها محل تفریح خانواده‌ها و پناهگاهی طبیعی در میان آلودگی و ترافیک پایتخت بوده است. به همین دلیل، مشاهده درختان خشکیده و تنه‌های بریده‌شده در بخش‌هایی از این بوستان، پرسش‌هایی را درباره علت قطع درختان، نحوه نگهداری از جنگل و برنامه‌های مدیریت شهری برای احیای آن مطرح کرده است.
مسئولان شهری در سال‌های گذشته، کمبود آب، تنش آبی و گسترش آفت سوسک پوست‌خوار را از عوامل مهم آسیب‌دیدگی درختان چیتگر عنوان کرده‌اند. هنگامی که درخت به دلیل کم‌آبی ضعیف می‌شود، مقاومت آن در برابر آفات نیز کاهش می‌یابد و در صورت گسترش آلودگی، ممکن است حذف برخی درختان برای جلوگیری از سرایت آفت ضرورت پیدا کند.
با این حال، قطع درختان باید بر پایه بررسی کارشناسی و تشخیص دقیق وضعیت سلامت آنها انجام شود. درختان آسیب‌دیده‌ای که امکان احیا دارند، نباید بدون ارزیابی فنی از چرخه نگهداری خارج شوند؛ زیرا درختان بالغ علاوه بر ایجاد سایه، در بهبود شرایط محیطی، جذب آلاینده‌ها و حفظ زیستگاه‌های طبیعی نقش دارند.
در همین راستا، شهرداری منطقه ۲۲ از اجرای طرح «نونهال» با هدف مشارکت شهروندان و تشکل‌های محیط‌زیستی در کاشت و نگهداری نهال‌ها خبر داده است؛ طرحی که قرار است علاوه بر توسعه پوشش گیاهی، نظارت مردمی بر روند احیای چیتگر را تقویت کند. با این حال، موفقیت این برنامه به تأمین پایدار آب، انتخاب گونه‌های سازگار و نظارت مستمر بر سلامت درختان بستگی دارد.
طرح «نونهال»؛ مشارکت شهروندان در احیای چیتگر
در پاسخ به دغدغه‌های شهروندان درباره آینده این بوستان، محمدجواد خسروی، شهردار منطقه ۲۲، از آغاز طرح «نونهال» خبر داده است؛ برنامه‌ای که هدف آن افزایش مشارکت مستقیم مردم و تقویت نظارت عمومی بر روند احیای بوستان جنگلی چیتگر است.
بر اساس توضیحات شهردار منطقه ۲۲، شهروندان علاقه‌مند می‌توانند نهالی را به نام خود در بوستان چیتگر بکارند و در روند نگهداری و نظارت بر رشد آن مشارکت داشته باشند. تأمین نیروی کار و انجام عملیات آبیاری بر عهده شهرداری خواهد بود و شهروندان نیز می‌توانند وضعیت نهال خود را پیگیری کنند.
این طرح به مشارکت افراد محدود نمی‌شود و سازمان‌های مردم‌نهاد و انجمن‌های فعال در حوزه محیط‌زیست را نیز در بر می‌گیرد. بر اساس اعلام شهرداری، قطعات مشخصی برای این تشکل‌ها در نظر گرفته می‌شود تا آنها نیز در کاشت نهال‌های جدید و نظارت بر روند نگهداری از آنها نقش داشته باشند.
هدف اصلی طرح نونهال، ایجاد ارتباطی مستمر میان شهروندان، تشکل‌های محیط‌زیستی و مدیریت شهری است؛ ارتباطی که قرار است مشارکت مردم را از مرحله کاشت فراتر ببرد و به نگهداری و حفاظت از پوشش گیاهی بوستان پیوند دهد.
نظر کارشناسان؛ کاشت نهال بدون تأمین آب کافی نیست
کارشناسان حوزه منابع طبیعی و محیط‌زیست معتقدند که کاشت نهال، اقدامی ضروری برای احیای جنگل‌های آسیب‌دیده است، اما به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده بازگشت پوشش گیاهی باشد. نهال‌های تازه‌کاشته‌شده در سال‌های نخست به مراقبت و آبیاری منظم نیاز دارند و اگر شرایط رشد آنها فراهم نشود، بخشی از این سرمایه‌گذاری از بین خواهد رفت.
حسین مهدوی یک کارشناس منابع طبیعی در گفتگو با «تهران پرس» در تشریح اصول احیای جنگل‌های شهری می‌گوید: «در برنامه احیای چیتگر باید هم‌زمان به علت خشکیدگی درختان، کنترل آفات، تأمین آب و انتخاب گونه‌های سازگار توجه شود. اگر عامل اصلی آسیب برطرف نشود، کاشت نهال‌های جدید نیز ممکن است در سال‌های آینده با همان مشکلات روبه‌رو شود.»
به اعتقاد سهراب صفدری کارشناس گیاه‌شناسی، انتخاب گونه‌های گیاهی متناسب با اقلیم منطقه و میزان دسترسی به منابع آب، از مهم‌ترین مراحل اجرای طرح‌های احیایی است.
وی افزود:همچنین میزان زنده‌مانی نهال‌ها باید در بازه‌های زمانی مشخص بررسی شود تا مشخص شود چه تعداد از درختان جدید توانسته‌اند به رشد پایدار برسند.
در همین زمینه، مشارکت مردم در طرح نونهال می‌تواند فرصتی برای افزایش حساسیت عمومی نسبت به حفظ فضای سبز باشد. هنگامی که شهروندان در کاشت و پیگیری وضعیت یک نهال نقش داشته باشند، ارتباط آنها با فضای سبز شهری تقویت می‌شود و امکان شناسایی سریع‌تر مشکلات نیز افزایش می‌یابد. البته این مشارکت باید با اطلاع‌رسانی شفاف و ارائه گزارش‌های منظم از سوی شهرداری همراه باشد.
شفافیت؛ شرط اعتماد عمومی
یکی از مطالبات مهم شهروندان، انتشار آمار روشن درباره تعداد درختان قطع‌شده، دلایل حذف آنها، شمار نهال‌های کاشته‌شده و میزان موفقیت برنامه‌های احیاست. ارائه گزارش‌های دوره‌ای می‌تواند نشان دهد که عملیات اجرایی تا چه اندازه به اهداف خود نزدیک شده و چه اقداماتی برای جلوگیری از تکرار خشکیدگی درختان انجام گرفته است.
تأمین پایدار آب و توسعه شبکه آبیاری نیز باید در مرکز برنامه‌های احیای چیتگر قرار گیرد. اگرچه انتخاب گونه‌های مقاوم به کم‌آبی اهمیت دارد، هیچ برنامه کاشت موفقی بدون مراقبت و مدیریت صحیح منابع آب به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.
بوستان جنگلی چیتگر سرمایه‌ای عمومی است و حفاظت از آن مسئولیتی مشترک میان مدیریت شهری و شهروندان به شمار می‌رود. طرح نونهال می‌تواند زمینه مشارکت مؤثر مردم را فراهم کند، اما معیار نهایی موفقیت آن، نه صرفاً تعداد نهال‌های کاشته‌شده، بلکه بقای درختان، گسترش پایدار پوشش گیاهی و جلوگیری از تکرار بحران خشکیدگی خواهد بود. آینده چیتگر زمانی امیدوارکننده‌تر می‌شود که هر نهال تازه‌کاشته‌شده، آغاز تعهدی بلندمدت برای نگهداری از این سرمایه طبیعی باشد.
انتهای خبر/