تهران در تنگنای ترافیک
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ «تهران، کلانشهری است که نبض حیاتش در شریانهای بزرگراهیاش میتپد؛ اما این شریانها سالهاست زیر فشار بار سنگین خودروها، به شماره افتادهاند. وقتی از ترافیک تهران حرف میزنیم، قصه فقط شلوغی نیست، بلکه حکایتِ گرههای کورِ مهندسی و گلوگاههایی است که هر روز صبح و عصر، هزاران شهروند را در قفسی از آهن و دود گرفتار میکنند. این گزارش، به واکاوی نقاطی میپردازد که تهران را در خود حبس کردهاند و راههایی که مدیریت شهری برای رهایی از این بنبستهای مزمن پیشرو دارد.»
کارشناسان میگویند حل این بحران تنها با ساخت بزرگراههای بیشتر ممکن نیست و باید همزمان به اصلاحات هندسی، تقویت مترو و اتوبوس، و مدیریت تقاضای سفر توجه کرد.
گلوگاههای مزمن در شریانهای اصلی شهر
در شبکه بزرگراهی تهران، بعضی نقاط بهطور مزمن به گلوگاه تبدیل شدهاند؛ یعنی جایی که بهدلیل کمشدن عرض مسیر، تداخل ورودی و خروجیها، یا ضعف طراحی هندسی، جریان خودروها ناگهان کند میشود و ترافیک در چند کیلومتر عقب مینشیند. گزارشهای رسمی شهرداری تهران در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که محورهایی مانند بزرگراه شهید همت در محدوده کردستان تا ولیعصر (عج)، بزرگراه شهید لشگری در محدوده پل شهدای صنایع هوایی تا ورودی فرودگاه مهرآباد، بزرگراه شیخ فضلالله در محدوده شیشهمینا تا تقاطع باکری و بزرگراه شهید چمران در محدوده یادگار امام تا رمپ رشیدالدین فضلالله از نقاط اصلی گره ترافیکی در پایتخت هستند.
در این میان، بزرگراه همت در محدوده ولیعصر یکی از نمونههای شناختهشده است. در این محور، تداخل خروجیها با جریان اصلی، کمعرض بودن بخشهایی از مسیر و تغییر ناگهانی خطوط، سبب میشود خودروها با توقفهای پیدرپی مواجه شوند. شهرداری تهران برای رفع این مشکل، پروژه احداث پل و افزایش یک خط عبوری و یک خط اضطرار را آغاز کرده است؛ اقدامی که به گفته مدیران شهری، میتواند بخشی از گره ترافیکی را باز کند.
چرا ترافیک تهران فقط با بزرگراهسازی حل نمیشود؟
با وجود این پروژهها، بسیاری از کارشناسان حملونقل معتقدند که درمان ترافیک تهران صرفاً در توسعه کالبدی معابر نیست. به باور آنها، اگرچه اصلاحات موضعی میتواند در کوتاهمدت اثرگذار باشد، اما ریشه بحران در وابستگی بالا به خودروی شخصی، کمبود ظرفیت حملونقل عمومی، و فرسودگی ناوگان موجود است.
سینا اکبری یک کارشناس حملونقل شهری در گفتگو با «تهران پرس» اظهار داشت: «تهران شهری است که تقاضای سفر در آن بسیار بالاست، اما گزینههای جایگزین هنوز به اندازه کافی جذاب، سریع و قابل اعتماد نیستند. تا زمانی که مترو و اتوبوس پاسخگوی نیاز نباشند، هر تعریض و پلسازی جدیدی خیلی زود دوباره پر میشود.»
این دیدگاه را اظهارنظرهای برخی اعضای شورای شهر نیز تقویت میکند. آنان بر این باورند که اگر هزینه و کیفیت استفاده از حملونقل عمومی بهبود پیدا کند، بخشی از سفرهای روزانه از خودروی شخصی به مترو و اتوبوس منتقل میشود و فشار از روی معابر اصلی برداشته خواهد شد.
نقش مترو و اتوبوس در کاهش گرههای ترافیکی
کارشناسان بر این نکته تأکید دارند که تقویت حملونقل عمومی مهمترین اهرم برای کاهش ترافیک تهران است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی شهرداری، متروی تهران با وجود چند خط فعال، هنوز با کمبود قطار و فرسودگی بخشی از تجهیزات روبهروست. از سوی دیگر، ناوگان اتوبوسرانی نیز گرچه روزانه بیش از یک میلیون مسافر را جابهجا میکند، اما برای پاسخگویی به جمعیت و گستره تهران نیاز به نوسازی و افزایش ظرفیت دارد.
به اعتقاد تحلیلگران، اگر مترو و اتوبوس زمانبندی منظمتر، پوشش گستردهتر و کیفیت بالاتری داشته باشند، سفر با حملونقل عمومی برای شهروندان جذابتر میشود و بخشی از بار ترافیک از روی بزرگراهها برداشته خواهد شد. در همین راستا، برخی کارشناسان پیشنهاد میکنند که بهجای رایگانسازی کامل، یارانهها بهصورت هدفمند به اقشار کمدرآمد تعلق گیرد و درآمد بلیت برای خرید واگن، اتوبوس و بهبود ایستگاهها حفظ شود.
راهکارهای اجرایی برای باز کردن گلوگاههای ترافیکی
برای رفع گلوگاههای ترافیکی تهران، مجموعهای از اقدامات مکمل پیشنهاد میشود:
اصلاحات هندسی موضعی
در نقاطی که تداخل ورودی و خروجی باعث انسداد میشود، تعریض محدود، تغییر زاویه رمپها و حذف نقاط اصطکاک میتواند مؤثر باشد.
احداث تقاطعهای غیرهمسطح و پلهای جدید
در محورهایی مانند همت-ولیعصر، این روش میتواند جریان عبور را روانتر کند.
تکمیل حلقههای ناقص بزرگراهی
اتصال مسیرهای ناتمام و کاهش وابستگی به محورهای مرکزی، فشار را از روی معابر پرتردد کم میکند.
نوسازی مترو و اتوبوس
خرید واگن و اتوبوس جدید، کاهش فاصله حرکت قطارها و توسعه خطوط BRT از راهکارهای اساسی است.
مدیریت تقاضای سفر
شناورسازی ساعت کاری، توسعه دورکاری، کنترل پارک حاشیهای و محدودیتهای هوشمند برای استفاده از خودرو شخصی، میتواند حجم سفرهای همزمان را کاهش دهد.
براساس این گزارش، ترافیک تهران محصول یک عامل واحد نیست، بلکه حاصل تلاقی چند بحران همزمان است: گلوگاههای هندسی، کمبود حملونقل عمومی کارآمد، فرسودگی ناوگان، و افزایش مداوم تعداد خودروها. بنابراین، راهحل نیز باید چندلایه باشد؛ از یکسو شهرداری باید گرههای موضعی را با پروژههای عمرانی باز کند، و از سوی دیگر مدیریت شهری و دولت باید روی تقویت مترو، اتوبوس و سیاستهای کاهش سفر با خودروی شخصی سرمایهگذاری کنند. در غیر این صورت، گلوگاهها باز هم پر میشوند و تهران همچنان در ترافیک نفسگیر خود گرفتار میماند.
انتهای خبر/