روز اهدای عضو؛ فرصتی برای بازگشت به زندگی
به گزارش گروه جامعه ایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ هر سال با فرارسیدن ۳۱ اردیبهشت ماه، روز اهدای عضو، توجه افکار عمومی و رسانهها به یکی از مهمترین موضوعات حوزه سلامت جلب میشود؛ موضوعی که تنها یک اقدام پزشکی نیست، بلکه نمادی از نوعدوستی، مسئولیت اجتماعی و ادامه حیات در قالبی دیگر است. اهدای عضو پس از مرگ مغزی، میتواند قلب، کبد، کلیه، ریه و دیگر اعضای حیاتی را به بیمارانی برساند که در انتظار فرصتی دوباره برای زندگی هستند.
به گفته کارشناسان حوزه پیوند، مهمترین چالش در این مسیر، کمبود آگاهی و تردید خانوادهها در لحظه تصمیمگیری است. بسیاری از مردم هنوز بهطور دقیق نمیدانند مرگ مغزی با کما تفاوت دارد و امکان بازگشت در آن وجود ندارد. همین ناآگاهی گاهی باعث میشود فرصت نجات چند بیمار از دست برود. متخصصان تأکید میکنند که آموزش عمومی، گفتوگو در خانواده و اطلاعرسانی شفاف میتواند نقش تعیینکنندهای در افزایش رضایت برای اهدای عضو داشته باشد.
کارشناسان همچنین معتقدند ثبت رضایت اهدای عضو در زمان حیات، یکی از راههای مهم برای کاهش فشار روانی خانوادهها در لحظه بحران است. در این حالت، تصمیم فرد پیشتر مشخص شده و خانواده با اطمینان بیشتری میتواند خواست او را اجرا کند. از نگاه پزشکان، این اقدام نهتنها بار عاطفی خانواده را کم میکند، بلکه به نظام درمانی نیز کمک میکند تا اعضای قابل پیوند سریعتر به بیماران نیازمند برسند.
از سوی دیگر، فعالان اجتماعی بر این باورند که اهدای عضو باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود؛ فرهنگی که در آن، مرگ پایان مطلق دیده نمیشود، بلکه میتواند آغاز زندگی تازه برای دیگری باشد. روایت خانوادههای اهداکننده نیز نشان میدهد که بسیاری از آنان، با وجود داغ سنگین فقدان، از این تصمیم بهعنوان ماندگارترین یاد عزیزشان یاد میکنند.
در سالهای اخیر، برگزاری مراسمهای نمادین، کمپینهای رسانهای و استفاده از چهرههای شناختهشده برای ترویج فرهنگ اهدای عضو، تا حدی توانسته است این موضوع را به گفتوگوی عمومی نزدیک کند. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که تا تبدیل شدن اهدای عضو به یک باور اجتماعی فراگیر، هنوز راهی طولانی باقی مانده است.
روز اهدای عضو، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ یادآوری این حقیقت است که گاهی بزرگترین بخشش انسانی، میتواند در سختترین لحظه زندگی رخ دهد. بخششی که نهفقط یک عضو، بلکه امید، آینده و نفس دوباره را به دیگری هدیه میدهد.
اهمیت دریافت کارت اهدای عضو
ثبتنام برای دریافت کارت اهدای عضو، تنها یک اقدام نمادین نیست؛ بلکه یک سند قانونی و اخلاقی است. اگرچه در نهایت رضایت اولیای دم برای اهدای عضو لازم است، اما داشتن این کارت در زمان حیات، به خانوادهها اطمینان میدهد که تصمیم آنها دقیقاً مطابق با خواسته عزیزشان بوده است. این کارت باری را از دوش خانواده در آن لحظات بحرانی برمیدارد.
پدیده «بیمار در انتظار» (زمان طلایی)
باید به این نکته اشاره کرد که برای بسیاری از بیماران، زمان یک پارامتر حیاتی است. برخی بیماران (بهویژه در لیست پیوند کبد یا قلب) فرصت کمی برای زندگی دارند. هر چه فرآیند تشخیص مرگ مغزی و رضایتگیری سریعتر انجام شود، کیفیت اعضای پیوندی بالاتر میرود و شانس موفقیت پیوند بیشتر میشود. این «زمان طلایی» تفاوت میان زندگی و مرگ است.
نقش مهم کادر درمان (تیم هماهنگکننده)
در گزارش میتوان از زحمات «تیمهای هماهنگکننده اهدای عضو» نوشت؛ متخصصانی که در سختترین شرایط روحی خانوادهها، با دلسوزی و تخصص بالا، آنها را راهنمایی میکنند. این بخش از زنجیره پیوند، اغلب در سایه میماند، اما ستون اصلی موفقیت این فرآیند است.
تأثیر روانی بر خانواده اهداکننده
تحقیقات نشان داده است خانوادههایی که با اهدای اعضای عزیزشان موافقت کردهاند، علیرغم سوگواری، پس از گذشت زمان حس آرامش و تسلیخاطر بیشتری را تجربه میکنند. آنها میدانند که بخشی از وجود عزیزشان همچنان در میان زندگان حضور دارد و این موضوع به روند سوگواری آنها معنا میبخشد.
نظر کارشناسان
عباس محمودی کارشناس پیوند اعضا تصریح کرد:«بزرگترین مانع در مسیر اهدای عضو، کمبود آگاهی درباره مرگ مغزی و تفاوت آن با کماست. اگر خانوادهها اطلاعات درست داشته باشند، تصمیمگیری در زمان بحران بسیار آسانتر میشود.»
عرفان اکبری متخصص اخلاق پزشکی عنوان کرد:«اهدا، یک انتخاب عمیقاً انسانی است. وقتی فرد در زمان حیات رضایت خود را اعلام میکند، هم به کرامت شخصی احترام گذاشته میشود و هم خانواده در موقعیت دشوار، تنها نمیماند.»
زیبا جعفری فعال حوزه سلامت عمومی میگوید:«رسانهها و آموزشوپرورش میتوانند نقش مهمی در نهادینهکردن فرهنگ اهدای عضو داشته باشند. این فرهنگ باید از سنین پایین آموزش داده شود تا به یک فهم اجتماعی پایدار تبدیل شود.»
کارشناسان میگویند افزایش آگاهی عمومی، مهمترین عامل در رشد فرهنگ اهدای عضو است و میتواند فاصله میان نیاز بیماران و تعداد اهداکنندگان را کمتر کند.
روز اهدای عضو فرصتی است برای بازاندیشی در معنای زندگی، مرگ و مسئولیت اجتماعی. هر رضایت برای اهدای عضو میتواند به نجات چند جان منجر شود؛ و این، یکی از روشنترین جلوههای همدلی انسانی است.
انتهای خبر/