بررسی دلایل افزایش موش‌ها در تهران
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ مشاهدات شهروندان و بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که تعداد موش‌ها در محله‌های مختلف تهران ـ به‌ویژه مناطق مرکزی و جنوبی ـ افزایش یافته است. این موضوع علاوه‌بر ایجاد مزاحمت، می‌تواند خطر انتقال بیماری‌ها و خسارت به زیرساخت‌ها را نیز افزایش دهد.
گزارش‌های میدانی از افزایش محسوس جمعیت موش‌ها در معابر و فضای سبز تهران حکایت دارد؛ پدیده‌ای که متخصصان آن را نتیجه مستقیم تغییرات اقلیمی، مدیریت غیربهداشتی زباله‌ها و تضعیف نقش کنترل‌کننده‌های طبیعی همچون گربه‌های شهری می‌دانند. این وضعیت نیازمند بازنگری فوری در برنامه‌های مدیریت آفات و تمرکز بر رویکرد‌های زیستی است.
ترکیبِ مدیریت معیوب پسماند و برهم‌خوردن توازن زنجیره غذایی در پایتخت، بستر مناسبی برای طغیان جمعیت جوندگان فراهم کرده است. کاهش حضور شکارچیان طبیعی موش‌ها در محیط شهری در کنار فرسودگی زیرساخت‌های فاضلاب، تهران را با یک معضل زیست‌محیطی پیچیده روبه‌رو کرده که راهکار‌های مقطعی و سم‌پاشی‌های کور دیگر توان مقابله با آن را ندارند.
کارشناسان حوزه محیط‌زیست شهری، تغییرات اقلیمی، مدیریت پسماند و ساخت‌وساز‌های بی‌ضابطه را از مهم‌ترین عوامل این رشد می‌دانند و بر لزوم یک برنامه جامع و پایدار برای مدیریت این معضل تأکید دارند.
مهم‌ترین علل افزایش جمعیت موش‌ها
مدیریت نامناسب پسماند شهری
موش‌ها در محیط‌هایی که منابع غذایی فراوان و در دسترس دارند، به‌سرعت تکثیر می‌شوند. کارشناسان معتقدند که انباشت زباله‌ها در کنار مخازن روباز، رهاسازی زباله‌های خشک و‌تر بدون تفکیک، تخلیه دیرهنگام مخازن باعث ایجاد شرایط ایده‌آل برای تغذیه و رشد جمعیت آنها شده است.
افزایش دمای هوا و تغییرات اقلیمی
زمستان‌های گرم‌تر، چرخه تولیدمثل موش‌ها را کوتاه‌تر کرده و بقا و تکثیر آنها را افزایش داده است. افزایش گرما همچنین باعث می‌شود که موش‌ها زودتر و طولانی‌تر فعال بمانند.
ساخت‌وساز‌های گسترده و حفاری‌های مداوم
پروژه‌های عمرانی، حفاری تونل‌ها و تخریب ساختمان‌های قدیمی، لانه‌های زیرزمینی را به‌هم می‌زند و باعث مهاجرت جمعیت موش‌ها به خیابان‌ها و محله‌های جدید می‌شود.
زیرساخت‌های قدیمی فاضلاب
شبکه فاضلاب کهنه و بعضاً آسیب‌دیده، زیستگاهی امن و گسترده برای موش‌ها است. طبق نظر کارشناسان، بخش‌هایی از این شبکه دهه‌هاست بازسازی نشده و پناهگاهی گسترده ایجاد کرده است.
عدم کنترل هدفمند و علمی
کارشناسان هشدار می‌دهند که سم‌پاشی‌های دوره‌ای و غیرهدفمند، نه‌تنها جمعیت موش‌ها را کاهش نمی‌دهد، بلکه ممکن است موجب مقاوم شدن گونه‌ها در برابر سموم شود.
نوسانات در جمعیت گربه‌ها
کارشناسان به نکته ظریفی اشاره دارند؛ کاهش یا جابه‌جایی غیراصولی جمعیت گربه‌های شهری به عنوان شکارچیان طبیعی موش‌ها، در برخی مناطق باعث برهم خوردن تعادل اکولوژیک و کاهش فشار رقابتی بر جمعیت جوندگان شده است.
نظر کارشناسان
حمیدرضا قاسمی، متخصص بهداشت محیط می‌گوید:«موش‌ها در محیط‌هایی با غذای فراوان و محل اختفای زیاد، بسیار سریع‌تر از تصور تکثیر می‌شوند. راهکار اساسی، پاک‌سازی و اصلاح محیط است، نه صرفاً استفاده از سم.»
وی پیشنهاد می‌کند به‌جای استفاده از سموم، بر مسدودسازی مسیر‌های دسترسی موش‌ها به منابع غذایی و بهسازی محیط تمرکز شود.
علی نادری، کارشناس مدیریت شهری در گفتگو با خبرنگار ما اظهار داشت:«در بسیاری از کلان‌شهر‌های دنیا، کنترل جمعیت جوندگان یک فرایند مستمر است. تهران هم باید از مدل‌های موفق جهانی الهام بگیرد؛ از جمله استفاده از مخازن زباله هوشمند و بازسازی نقاط آسیب‌دیده شبکه فاضلاب.»
فاطمه سلیمی، پژوهشگر کنترل آفات شهری عنوان کرد:«راهکار‌های قدیمی مانند سم‌پاشی‌های گسترده، اثرات جانبی دارد و کارایی پایینی پیدا کرده است. استفاده از روش‌های علمی نظیر تله‌های مکانیکی، مدیریت زیستگاهی و روش‌های ایمن بیولوژیک نتایج بهتری خواهد داشت.»
راهکار‌های پیشنهادی برای کنترل جمعیت موش‌ها
اصلاح و بهبود مدیریت پسماند
استفاده از مخازن درب‌دار و ضدنفوذ
افزایش دفعات جمع‌آوری زباله در نقاط پرتراکم
فرهنگ‌سازی برای جلوگیری از رهاسازی زباله در معابر
نوسازی شبکه فاضلاب و پر کردن حفره‌های شهری
رفع شکستگی‌ها، حفره‌های باز، و نقاطی که لانه‌سازی را آسان می‌کند.
استفاده از روش‌های نوین کنترل جونده‌ها
تله‌های ایمن
روش‌های کنترل بیولوژیک
برنامه‌ریزی منطقه‌ای به‌جای اقدامات پراکنده
مشارکت شهروندان
گزارش‌دهی نقاط آلوده، رعایت اصول نگهداری زباله و جلوگیری از ریختن خوراکی برای حیوانات در معابر می‌تواند نقش مهمی ایفا کند.
تیم‌های تخصصی پایش و کنترل دائمی
اجرای برنامه‌های مدیریت یکپارچه آفات (IPM) به جای سم‌پاشی فله‌ای.
پایش علمی زیست‌بوم شهری با لحاظ کردن نقش کنترل‌کننده‌های طبیعی (همچون گربه‌ها) در تعادل جمعیت.
دیدگاه تخصصی
متخصصان تأکید می‌کنند که «سم‌پاشی‌های کور» نه‌تنها مؤثر نیست، بلکه با ایجاد مقاومت ژنتیکی، جمعیت موش‌ها را مقاوم‌تر کرده است.
همچنین، کارشناسان حوزه جانورشناسی بر لزوم مدیریت جمعیت گربه‌ها از طریق حمایت‌های اخلاقی و علمی تأکید دارند تا نقش بازدارندگی طبیعی آنها در کنترل جمعیت موش‌ها حفظ شود.
کارشناسان تأکید می‌کنند که کنترل جمعیت جونده‌ها یک فرآیند دوره‌ای و کوتاه‌مدت نیست، بلکه نیازمند یک برنامه دائمی و تخصصی است.
انتهای خبر/