مناسب‌سازی تهران برای افراد دارای معلولیت
به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ شهر برای همه ساخته شده است؛ اما واقعیت خیابان‌ها، پیادهروها و فضا‌های عمومی نشان می‌دهد که هنوز همه شهروندان سهم برابر از این «همه» ندارند. افراد دارای معلولیت، به‌ویژه معلولیت‌های حرکتی، بینایی و شنوایی، روزانه با موانعی روبه‌رو هستند که برای دیگران نامرئی است؛ موانعی که حق دسترسی برابر به شهر را محدود می‌کند.
پیاده‌رو‌هایی که راه نمی‌آیند
پیاده‌رو نخستین و ابتدایی‌ترین عنصر فضای شهری است، اما برای بسیاری از افراد دارای معلولیت، به مانعی جدی تبدیل شده است. اختلاف سطح، جدول‌های بلند، سد معبر، موتورسیکلت‌ها و نبود رمپ استاندارد، عبور مستقل را دشوار یا غیرممکن می‌کند.
مهرداد رضایی، کارشناس شهرسازی و برنامه‌ریزی شهری در این باره می‌گوید:«مناسب‌سازی نباید به چند رمپ نمادین محدود شود. شهر دسترس‌پذیر یعنی زنجیره‌ای پیوسته از حرکت امن؛ از درِ خانه تا حمل‌ونقل عمومی، اداره، پارک و فروشگاه.»
حمل‌ونقل عمومی؛ حلقه مفقوده استقلال
اتوبوس‌ها و مترو‌ها نقش کلیدی در استقلال اجتماعی و اقتصادی افراد دارای معلولیت دارند. با این حال، نبود آسانسور فعال در ایستگاه‌ها، خرابی بالابرها، فاصله زیاد سکو و قطار، و آموزش‌ندیدن رانندگان و کارکنان، این امکان را به چالشی روزمره تبدیل کرده است.
به گفته مهندس نرگس موسوی، متخصص طراحی فراگیر:«معلولیت فقط در بدن فرد نیست، در طراحی نادرست شهر است. اگر حمل‌ونقل عمومی درست طراحی شود، بسیاری از محدودیت‌ها عملاً حذف می‌شوند.»
فضا‌های عمومی؛ حضور یا حذف پنهان؟
پارک‌ها، مراکز فرهنگی، ادارات و حتی مراکز درمانی، در بسیاری از موارد فاقد مسیر‌های قابل دسترس، سرویس بهداشتی مناسب یا تابلو‌های راهنمای قابل فهم برای نابینایان و ناشنوایان هستند. نتیجه این وضعیت، حذف تدریجی افراد دارای معلولیت از زندگی اجتماعی است؛ حذفی بی‌صدا، اما عمیق.
لیلا زمانی، جامعه‌شناس شهری معتقد است:«وقتی فردی نتواند به‌تنهایی وارد یک ساختمان عمومی شود، پیام پنهان شهر این است که تو شهروند درجه دو هستی. این مسئله فقط فنی نیست، بلکه به کرامت انسانی مربوط می‌شود.»
قانون هست، اجرا لنگ می‌زند
در بسیاری از طرح‌ها و آیین‌نامه‌های شهری، مناسب‌سازی به‌عنوان یک الزام قانونی شناخته شده است. اما فاصله میان قانون و اجرا همچنان زیاد است. نبود نظارت مؤثر، کم‌توجهی به نگه‌داری تجهیزات، و نگاه هزینه‌محور به جای نگاه حق‌محور، از مهم‌ترین دلایل این شکاف است.
کارشناسان تأکید می‌کنند که مناسب‌سازی هزینه اضافی نیست، سرمایه‌گذاری اجتماعی است؛ چرا که شهری دسترس‌پذیر، برای سالمندان، کودکان، زنان باردار و حتی شهروندان عادی نیز ایمن‌تر و کارآمدتر است.
مناسب‌سازی شهر برای افراد دارای معلولیت، یک اقدام لوکس یا نمایشی نیست؛ بلکه معیاری برای سنجش عدالت شهری است. تا زمانی که شهر از زاویه دید همه شهروندان طراحی نشود، توسعه شهری ناقص خواهد بود. تحقق این هدف، نیازمند اراده مدیریتی، مشارکت افراد دارای معلولیت در تصمیم‌گیری‌ها و تغییر نگاه از «ترحم» به «حق» است.
انتهای خبر/