ناصرخسرو؛ قلب بازار سیاه دارو تهران
به گزارش خبرنگار گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ فروش داروهای غیرمجاز در تهران، معضلی است که سالهاست بر سلامت عمومی سایه افکنده و خیابان ناصرخسرو را به یکی از کانونهای اصلی این پدیده تبدیل کرده است. ناصرخسرو، با سابقهای طولانی در تاریخ پایتخت، امروز نه تنها نماد تجارت داروهای نایاب و قاچاق شده، بلکه مرکزی برای توزیع داروهای غیرمجاز به شکل سنتی و حتی دیجیتال است. این بازار، با وجود هشدارها و گزارشهای مکرر کارشناسان، همچنان فعال است و زندگی شهروندان را با خطرات جدی مواجه کرده است.
یکی از شهروندان تهرانی، کاوه چلنگر، که سالهاست با بیماری مزمن دست و پنجه نرم میکند، در این باره به خبرنگار تهران پرس گفت: «داروهایی مانند ترامادول، پلاویکس، فیفول، زوبیون، میزوپرستول و حتی واکسنهای تقلبی در این بازار یافت میشوند. بعضی فروشندگان دارو را با تماس تلفنی یا فضای مجازی به مشتریان میرسانند؛ کافی است هزینه را پرداخت کنید تا پیک موتوری دارو را تحویل دهد.»
ناصرخسرو وارد دنیای دیجیتال شده است!
چلنگر ادامه داد: «این نشان میدهد که ناصرخسرو وارد دنیای دیجیتال شده و فروش آنلاین داروهای غیرمجاز را تجربه میکند.» او همچنین به دلایل گسترش این پدیده اشاره کرد: کمبود دارو در داروخانهها، فشار تحریمها، مشکلات اقتصادی و نبود نظارت کافی باعث شده است تا برخی بیماران یا خانوادهها داروهای خود را به دلالان بفروشند.
بازار سیاه دارو در ناصرخسرو، تنها یک مشکل قانونی نیست؛ بلکه تهدیدی جدی برای سلامت عمومی به شمار میرود. کارشناسان تاکید میکنند که پیامدهای مصرف داروهای غیرمجاز میتواند از مسمومیت و نارسایی اندامها گرفته تا مرگ ناگهانی باشد. دکتر محمدرضا زمانی، استاد جرمشناسی، در این خصوص گفت: «ناصرخسرو نمونهای کلاسیک از یک بازار غیررسمی است که تقاضای بالا، ضعف نظارت و سودآوری زیاد، شبکههای زیرزمینی را شکل داده است. برخورد صرفاً پلیسی نمیتواند راهگشا باشد؛ باید ریشههای اقتصادی و اجتماعی نیز بررسی شوند.»
وی افزود: «فروش داروی غیرمجاز نه تنها نقض قانون است، بلکه حقوق شهروندان را در دسترسی ایمن به دارو زیر سوال میبرد. نیازمند قوانین سختگیرانه و نظارتهای هوشمندانه هستیم.»
در بررسیهای میدانی خبرنگار تهران پرس مشخص شد که داروهای کمیاب، تاریخگذشته، قاچاق و حتی تقلبی به وفور در ناصرخسرو عرضه میشوند. فروشندگان اغلب خود را تحت پوششهای مختلف مانند فروش جوراب یا آدامس معرفی میکنند و در کوچهپسکوچهها داروها را به مشتریان ارائه میدهند.
علی، شهروند ۶۵ سالهای که از بیماری قلبی رنج میبرد، درباره تجربه خود گفت: «داروی پلاویکس را هیچ داروخانهای نداشت. آخرش مجبور شدم از ناصرخسرو بخرم. گرون بود، ولی چارهای نداشتم. نمیدانم اصل بود یا نه، فقط دعا کردم که اثر کند.»
داروهای قاچاق سلامت مردم را تهدید میکنند
دکتر حسنا ناهید، داروساز، نیز اظهار داشت: «ما بارها گزارش دادیم که داروهای قاچاق سلامت مردم را تهدید میکنند. اما وقتی دارو نیست، مردم به هر راهی متوسل میشوند. به نظرم ناصرخسرو معلول مشکل کمبود دارو و ضعف نظارت است، نه علت.»
یک فروشنده داروی خیابانی که نخواست نامش فاش شود، به خبرنگار ما گفت: «ما فقط نیاز مردم را تأمین میکنیم. خیلیها دنبال داروهایی هستند که در داروخانه نیست. اگر دولت دارو را تأمین کند، ما هم جمع میشویم.» وی افزود: «بارها دیدهام که مردم دارو میخرند و دچار عوارض میشوند. این یک بحران پنهان است که کسی جدی نمیگیرد.»
فعالیتهای آنلاین و ارسال دارو با پیک موتوری، نشاندهنده تطبیق بازار غیررسمی با دنیای دیجیتال است. بررسیها نشان میدهد که برخی فروشندگان با ایجاد گروههای تلگرامی و کانالهای مجازی، داروها را به مشتریان معرفی میکنند و با دریافت وجه، آنها را درب منزل تحویل میدهند. این شیوه، دسترسی به داروهای غیرمجاز را ساده کرده و ریسک سلامت شهروندان را افزایش داده است.
پیامدهای بهداشتی این بازار گسترده، شامل مسمومیت، عدم اثرگذاری دارو، نارسایی اندامها و حتی مرگ است. دکتر محمدرضا زمانی میگوید: «بازار سیاه دارو، نمونهای از یک مشکل ترکیبی است: تقاضای بالا، ضعف نظارت و سود زیاد شبکههای زیرزمینی را تقویت میکند.
تنها برخورد پلیسی نمیتواند کافی باشد؛ باید عوامل اقتصادی، اجتماعی و روانی مردم نیز بررسی شود.»
کمبود دارو در داروخانهها و معضل تحریمها
کارشناسان تاکید دارند که بدون اصلاح ریشهای کمبود دارو و تقویت نظارت، ناصرخسرو همچنان محل توزیع داروهای غیرمجاز باقی خواهد ماند. کمبود دارو در داروخانهها، تحریمها و مشکلات اقتصادی باعث شده تا مردم یا خانوادهها برای تامین نیاز دارویی خود به این بازار روی آورند.
در عین حال، مردم از انتخاب بین نبود دارو و مصرف داروی تقلبی احساس فشار میکنند. کاوه چلنگر در این خصوص گفت: «ما انتخابی نداریم؛ یا باید داروی مورد نیازمان را از ناصرخسرو بگیریم یا درمان را عقب بیندازیم. این بازار برای برخی آخرین امید است، نه انتخاب اول.»
بر اساس اظهارات دکتر حسنا ناهید، «اگر سیستم دارویی کشور بتواند نیاز بیماران را به موقع و کامل تأمین کند، این بازار غیررسمی به تدریج از بین خواهد رفت. ناصرخسرو معلول کمبود دارو است، نه عامل ایجاد آن.»
کارشناسان همچنین معتقدند که نظارت هوشمند و شفاف بر شبکههای توزیع دارو، همراه با اطلاعرسانی به مردم درباره خطرات داروهای غیرمجاز، میتواند کاهش قابل توجهی در آسیبهای این بازار ایجاد کند. دکتر زمانی تاکید کرد: «آگاهسازی مردم، تقویت داروخانههای رسمی و مقابله با شبکههای قاچاق، سه رکن اصلی برای مهار بازار سیاه دارو هستند.»
از سوی دیگر، برخی فروشندگان خیابانی، خود را تأمینکننده نیاز مردم میدانند و نه مجرم. آنها معتقدند که در نبود دارو در داروخانهها، مردم ناچار به مراجعه به بازار سیاه میشوند و اگر دولت عرضه دارو را تضمین کند، بازار غیررسمی نیز به سرعت کوچک خواهد شد.
با وجود این، پیامدهای اجتماعی و اخلاقی این پدیده نیز قابل توجه است. فقدان اعتماد به داروخانهها و شبکه رسمی سلامت، افزایش خطرات پزشکی و گسترش تجارت غیرقانونی، اثرات بلندمدتی بر جامعه برجای میگذارد. کارشناسان بر این باورند که اصلاح نظام دارویی، ایجاد شفافیت در عرضه دارو و برخورد جدی با قاچاقچیان میتواند از رشد این بازار جلوگیری کند.
آخرین امید؟
جمعبندی گزارش نشان میدهد که ناصرخسرو برای بسیاری آخرین امید است و نه انتخاب اول. مردم بین خطر مصرف داروی تقلبی و نبود دارو مجبور به انتخاب هستند و فروشندگان خود را تأمینکننده نیاز معرفی میکنند. کارشناسان معتقدند که ریشه مشکل در کمبود دارو و ضعف نظارت است و بدون رفع این مشکلات، بازار سیاه همچنان پابرجا خواهد بود.
در نهایت، ناصرخسرو همچنان به عنوان قلب بازار سیاه دارو در تهران باقی مانده است؛ بازاری که پیامدهای بهداشتی، اجتماعی و اقتصادی گستردهای دارد و تا زمانی که ریشههای کمبود دارو و ضعف نظارت اصلاح نشود، تهدید سلامت عمومی را ادامه خواهد داد.
انتهای خبر/