دستفروشی؛ معضلی پایدار در تهران
به گزارش خبرنگار حوزه شهری پایگاه خبری – تحلیلی تهران پرس، معضل بیکاری در کشور سبب شده است تا بخشی از جوانان و نوجوانان و حتی مسنترها برای امرار و معاش زندگی خود بخشی از معابر و خیابانها را در غرق خود درآورده تا بتوانند درآمدی برای خود کسب کنند.
دستفروشی، هرچند در ظاهر نوعی اشتغال است، اما در واقع نشاندهندهٔ ضعف ساختارهای اقتصادی، نبود فرصتهای شغلی رسمی، و گسترش اقتصاد غیررسمی است؛ دستفروشی در شهر تهران سابقهای طولانی دارد، اما در سالهای اخیر به دلیل بحرانهای اقتصادی، مهاجرتهای داخلی، و بیکاری گسترده، به یک پدیدهٔ فراگیر تبدیل شده است.
سالار عظیمی از ساکنین محدوده بازار تهران در گفتگو با خبرنگار ما که خود دستفروش است از دلایل گسترش دستفروشی را فقر و بیکاری دانست و گفت: کسانی که شغل رسمی برای تأمین معاش ندارند به دستفروشی روی میآورند.
او اظهارداشت: کالاهای دستفروشان، چون ارزانتر از مغازهها است مردم بیشتر از دستفروشها خرید میکنند. البته ناگفته نماند که بابت جایی که دستفروشی میکنیم به شهرداری پول میدهیم.
دستفروشی و معضلات آن
عرفان حاجبی از دیگر دستفروشان بازار تهران به خبرنگار ما گفت: بسیاری از دستفروشانی که در بازار هستند از شهرستانهای مختلف آمدهاند و با اجارهکردن فضای پیادهرو از واسطهها، بساط خود را پهن میکنند.
او افزود: برخی از این واسطهها حتی اجارهٔ خیابان از من دستفروش دریافت میکند؛ واسطهها کاملا با شهرداری هماهنگ هستند و در صورت پرداخت نکردن اجاره محل دستفروشی بساط ما را با خود میبرند.
حاجبی اظهارداشت: دستفروشان قشر ضعیف جامعه هستند، از دولت میخواهیم فکری به حال ما کند؛ هر چه کار میکنیم یا اجاره خانه میدهیم و یا هزینه خانه میکنیم.
علی اخلاقی کارشناس شهری نیز در این باره گفت: اختلال در نظم شهری و تردد شهروندان، رقابت ناسالم با کسبوکارهای رسمی، فرار مالیاتی، بروز درگیری میان مأموران شهرداری و دستفروشان از جمله معضلات فعلی به شمار میرود که نیازمند برنامهای جامعه در این زمینه هستیم.
او یادآور شد: دستفروشان؛ دستفروشی را راهی برای تأمین معاش در شرایط سخت اقتصادی میدانند، اما نمیدانند که کارشان چه ضربه سنگینی برای مغازه دارانی که مالیات و عوارض پرداخت میکنند، باشد.
اخلاقی با اشاره به اینکه راهکارهای بسیاری برای مقابله با بیکاری و ساماندهی دستفروشی وجود دارد که از جمله آن آموزش مهارتهای فنی و حرفهای متناسب با بازار کار، توسعه مشاغل خانگی و کارآفرینی با حمایت مالی و مشاورهای، ایجاد بازارچههای رسمی برای دستفروشان با نظارت شهرداری، اصلاح سیاستهای استخدامی و توسعه اشتغال در بخش خصوصی، حمایت از تولید داخلی و جلوگیری از قاچاق کالا است.
او ادامه داد: برای حل این معضل، نیاز به برنامهریزی جامع، اصلاح سیاستها، و مشارکت نهادهای دولتی و مردمی وجود دارد. اگرچه دستفروشی در شرایط فعلی برای بسیاری از افراد تنها راه بقاست، اما در بلندمدت باید به سمت ایجاد اشتغال پایدار و رسمی حرکت کرد.
کاوه سحر خیز از مغازهداران بازار تهران وجود دستفروشان در بازار تهران را معضل اساسی خواند و گفت: در برخی از ساعتها به دلیل هجمه دستفروشان مسیری برای ورود مشتری به مغازه نیست در نهایت آنان از خرید منصرف میشوند.
از خیابان تا مترو
اخلاقی ادامه داد: در سالیان اخیر محصولات دستفروشان به گونهای متنوع شده که باعث شده بساطشان از خیابان به وسایل حمل و نقل عمومی مانند مترو نیز کشیده شود. اجناس دستفروشان به علت قیمتهای پائین نسبت به مغازه دارها برای مردم بسیار جذاب و وسوسه کننده است. البته تلاشهای بسیاری برای جمعآوری بساط این دستفروشان شده است که تاکنون نتیجه اثربخشی برای کاهش تعداد این دستفروشان نداشته است.
عاطفه یونسی که در حال فروش بدلیجات بود سراغش رفتم و درباره درآمد و محیطی که در آن کار میکند، گفت: دستفروشی سختی خود را دارد، گاهی ماموران میآیند و بساط را جمع میکنند. گاهی اوقات فروشی ندارم و بار روی دستم میماند یا حتی شده که متلک و حرف آزاردهنده بشنوم و بترسم، اما چاره چیست؟
نگاه قانون به سدمعبر
طبق بند ۲۷ و تبصره یک ماده ۵۵ قانون شهرداریها ایجاد هرگونه سد معبر عمومی و اشغال پیاده روها به انحائ مختلف ممنوع است. در تبصره یک آمده که سد معابر عمومی و اشغال پیادهروها و استفاده غیرمجاز آنها و میدانها و پارکها و باغهای عمومی برای کسب و یا سکنی و یا هر عنوان دیگر ممنوع است و شهرداری مکلف است از آن جلوگیری و در رفع موانع موجود و آزاد نمودن معابر و اماکن مذکور فوق به وسیله مأمورین خود رأساً اقدام کند.
شهرداری با استناد به این قانون بارها اقدام به جمعآوری دستفروشان کرده و بارها کسبه و مغازهداران هم نسبت به حضور دستفروشان اعتراض کردهاند، اما جمعآوریها موثر نبوده و همچنان شاهد دستفروشی در نقاط مختلف شهر هستیم.
مافیا و دستهای پشت پرده
دستهای پشت صحنهای خیابان اجاره میدهند و تعیین میکنند که چه کسی کجا بساط کند و حتی چه چیزی بفروشد. هویتشان مشخص نیست، اما بودنشان بر کسی پوشیده نیست و همه میدانند که پول و سود اصلی که مبلغ کمی نیست.
مهرداد حبیبی از بازاریان قدیمی ۱۵ خرداد گفت: بساط گستری دو نوع دارد؛ برخی بساط گستران از لحاظ معیشتی مشکل دارند و به دلیل بیکاری و فقر مشغول به این کار شدهاند، اما ما امروز در بازار تهران با مافیای بساط گستری مواجه هستیم.
وی افزود: بیشتر دستفروشان بازار تهران ساماندهی شده هستند و درآمدهای هنگفتی دارند. این دسته حتی کسانی را که مشکل معیشت دارند، در جمع خود راه نمیدهند. بله در گذشته کسانی بودند که به دلیل مشکلات معیشتی به این کار روی آوردند و فروشندههای بازار هم آنها را میشناسند، اما امروز با پدیدهای مواجه هستیم که برخی حتی فضای جلوی مغازهها را اجاره میدهند و یا برخی دستفروشان همان جنسهای مغازه را با قیمتهای پائینتر میفروشند.
حبیبی عنوان کرد: فروشندهای که مالیات میدهد و اگر کالایی مشکل داشته باشد پاسخگو است، اما دستفروش هویتی ندارد و میتواند هر کالایی را با هر کیفیتی به شما بفروشد.
وی گفت: طبق بررسیهای انجام شده درآمد اکثر دستفروشان بازار تهران بین یک تا ۳ میلیون تومان است، آنان هیچ زمانی بنا به درآمدی که دارند دستفروشی را رها نمیکنند.
حبیبی یادآور شد: به عنوان مثال زیر پل بعثت به طور کلی در اختیار دستفروشان قرار داده شده است، از شر مرغ تا جون آدمیزاد. کنترلی هم بر قیمت آنان نیست هر جور که بخواهند قیمت گذاری میکنند.
وی افزود: امید است شهرداری تهران تدبیر مناسبی در خصوص دسفروشان داشته باشد تا شاهد بی نظمی در شهر تهران نباشیم.
انتهای خبر/ حسین عبداللهی