نه به سیگار، آری به زندگی
به گزارش «تهران پرس»؛ روز جهانی بدون دخانیات، که هر ساله در ۳۱ مه (۱۰ خرداد) برگزار می‌شود، فرصتی است برای آگاهی‌رسانی به عموم مردم درباره خطرات مصرف دخانیات و تشویق به ترک این عادت مضر. این روز به ابتکار سازمان بهداشت جهانی (WHO) در سال ۱۹۸۷ پایه‌گذاری شد تا توجه جهانیان را به اپیدمی دخانیات و بیماری‌ها و مرگ‌ومیرهای قابل پیشگیری ناشی از آن جلب کند .در سال ۱۹۸۷، مجمع جهانی بهداشت با تصویب قطعنامه WHA40.38، روز ۷ آوریل ۱۹۸۸ را به‌عنوان «روز جهانی بدون دخانیات» معرفی کرد. در سال ۱۹۸۸، قطعنامه WHA42.19 تصویب شد که روز ۳۱ مه را به‌عنوان روز جهانی بدون دخانیات تعیین کرد. از آن زمان، این روز به‌صورت سالانه برگزار می‌شود تا به‌طور مستمر بر لزوم کاهش مصرف دخانیات و آگاهی‌رسانی درباره خطرات آن تأکید شود.
هدف
هدف اصلی روز جهانی بدون دخانیات، آگاه‌سازی مردم درباره خطرات مصرف دخانیات و تشویق به ترک این عادت است. این روز همچنین فرصتی است برای بررسی سیاست‌های جهانی در زمینه کنترل دخانیات و حمایت از افرادی که قصد ترک دارند.
آمار و واقعیت‌ها
هر ساله بیش از ۸ میلیون نفر در سراسر جهان به‌علت بیماری‌های مرتبط با دخانیات جان خود را از دست می‌دهند.
نیمی از افرادی که سیگار می‌کشند، در اثر بیماری‌های مرتبط با سیگار جان خود را از دست می‌دهند.
سالانه صدها هزار نفر غیرسیگاری به‌علت استنشاق دود دست‌دوم سیگار جان خود را از دست می‌دهند.
سیگار عامل اصلی یا کمکی در پیدایش بیش از ۵۰ نوع بیماری و ۲۰ نوع سرطان در بدن است.
شعار سال ۲۰۲۵: «آشکارسازی جذابیت: افشای تاکتیک‌های صنعت دخانیات و نیکوتین»
شعار روز جهانی بدون دخانیات در سال ۲۰۲۵، «آشکارسازی جذابیت: افشای تاکتیک‌های صنعت دخانیات و نیکوتین» است. این کمپین بر افشای شیوه‌هایی تمرکز دارد که صنعت دخانیات و نیکوتین برای جذاب کردن محصولات مضر خود، به‌ویژه برای جوانان، استفاده می‌کند. این تاکتیک‌ها شامل طراحی‌های فریبنده، بسته‌بندی‌های جذاب، طعم‌دهنده‌ها و تبلیغات در رسانه‌های دیجیتال است. هدف این کمپین، آگاه‌سازی عموم مردم از این شیوه‌ها و تشویق به اتخاذ سیاست‌هایی برای کاهش جذابیت این محصولات است.
نام‌گذاری «روز جهانی بدون دخانیات» توسط سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۸۷ تأثیرات قابل‌توجهی در سطح بین‌المللی داشته است. برخی از مهم‌ترین آثار این نام‌گذاری عبارتند از:
۱. افزایش آگاهی عمومی
برگزاری این روز در سراسر جهان باعث شده تا اطلاعات دقیق‌تری درباره مضرات دخانیات، از جمله سرطان، بیماری‌های قلبی، مشکلات ریوی و تأثیر بر سلامت روان، در اختیار مردم قرار گیرد. این آگاهی در بسیاری از کشورها به کاهش مصرف، به‌ویژه در بین جوانان، منجر شده است.
۲. شکل‌گیری سیاست‌ها و قوانین ضد دخانیات
کشورهای بسیاری تحت تأثیر این کمپین جهانی، سیاست‌هایی چون موارد زیر را اجرایی کرده‌اند:
ممنوعیت تبلیغات محصولات دخانی
افزایش مالیات بر سیگار و تنباکو
ممنوعیت مصرف در اماکن عمومی
برچسب‌های هشداردهنده بر بسته‌های سیگار
۳. تشویق به ترک دخانیات
هر ساله همزمان با این روز، کمپین‌های حمایتی برای ترک دخانیات برگزار می‌شود. در برخی کشورها، آمار ترک در این بازه زمانی بالا می‌رود، چرا که انگیزه اجتماعی و اطلاع‌رسانی گسترده ایجاد می‌شود.
۴. فشار به صنعت دخانیات برای شفاف‌سازی
شعارهای سالانه این روز – مانند شعار امسال «آشکارسازی جذابیت» – نقش مهمی در افشای تاکتیک‌های تجاری و تبلیغاتی صنعت دخانیات داشته و آن را زیر ذره‌بین افکار عمومی قرار داده است.
۵. ایجاد شبکه‌های جهانی مبارزه با دخانیات
این روز به ایجاد پیوند میان نهادهای دولتی، سازمان‌های مردم‌نهاد، مراکز پژوهشی و فعالان حوزه سلامت کمک کرده و مبارزه با دخانیات را به یک مسئله جهانی و هماهنگ تبدیل کرده است.در مجموع، می‌توان گفت که «روز جهانی بدون دخانیات» نه یک نماد تشریفاتی، بلکه ابزاری مؤثر برای آگاه‌سازی، سیاست‌گذاری و بسیج اجتماعی در برابر یکی از بزرگترین عوامل مرگ قابل پیشگیری در جهان است.
راه‌های مشارکت
آگاهی‌رسانی در مدارس و دانشگاه‌ها: برگزاری کارگاه‌ها و جلسات آموزشی برای دانش‌آموزان و دانشجویان درباره خطرات مصرف دخانیات و شیوه‌های ترک آن.
کمپین‌های رسانه‌ای: استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای انتشار اطلاعات و آمارهای مرتبط با مضرات دخانیات.
حمایت از سیاست‌های ضد دخانیات: حمایت از قوانین و مقرراتی که مصرف دخانیات را محدود می‌کنند، مانند ممنوعیت تبلیغات و فروش به افراد زیر سن قانونی.
برگزاری رویدادهای عمومی: برگزاری راهپیمایی‌ها، نمایشگاه‌ها و جلسات عمومی برای جلب توجه به این روز و اهداف آن.
مصرف دخانیات، فقط مسئله سلامت نیست
۱. بحران محیط‌زیستی
کشت تنباکو سالانه باعث قطع میلیون‌ها درخت می‌شود. فیلترهای سیگار، که اغلب به اشتباه پلاستیکی تلقی نمی‌شوند، از مهم‌ترین منابع آلاینده اقیانوس‌ها هستند.
۲. فقر و نابرابری
خانواده‌هایی با درآمد پایین بیشتر در معرض مصرف دخانیات‌اند. این موضوع نه‌تنها سلامت، بلکه اقتصاد خانوار را نیز تهدید می‌کند.
۳. حقوق بشر
حق دسترسی به هوای پاک، حق برخورداری از زندگی سالم و محافظت کودکان از تبلیغات فریبنده، همگی از جمله حقوقی‌اند که توسط صنعت دخانیات زیر پا گذاشته می‌شوند.
ایران و روز جهانی بدون دخانیات
در ایران نیز سالانه بیش از ۶۰ هزار مرگ مرتبط با دخانیات ثبت می‌شود. با گسترش مصرف قلیان، ویپ، سیگارهای الکترونیکی و دسترسی آسان به محصولات دخانی، به‌ویژه در میان نوجوانان، زنگ خطر جدی به صدا درآمده است. آموزش در مدارس، کنترل تبلیغات، افزایش مالیات بر دخانیات، و حمایت از افراد مایل به ترک، از جمله اقدامات ضروری است.
ما چه می‌توانیم بکنیم؟
آگاهی‌رسانی: با نشر مطالب مستند، حضور در کارزارهای اطلاع‌رسانی و شرکت در جلسات آموزشی.
مشارکت در سیاست‌گذاری: مطالبه قوانین سخت‌گیرانه‌تر از نمایندگان مجلس و مسئولان شهری.
حمایت از ترک‌کنندگان: تشویق و حمایت عاطفی و اجتماعی از اطرافیان برای ترک دخانیات.
مبارزه با نرمال‌سازی دخانیات: نقد تبلیغات فریبنده، جلوگیری از مصرف نمایشی در فیلم‌ها و سریال‌ها، و تقویت فرهنگ «نه گفتن».
روز جهانی بدون دخانیات، بهانه‌ای برای داشتن جامعه سالم
رضا نادری شهروندی تهرانی در گفتگو با خبرنگار اجتماعی تهران پرس گفت: روز جهانی بدون دخانیات را می‌توان فرصتی مغتنم برای بازاندیشی در شیوه‌های زندگی فردی و اجتماعی دانست. در کلانشهری مانند تهران که آلودگی هوا یکی از معضلات جدی است، مصرف دخانیات نه‌تنها سلامت فردی، بلکه سلامت عمومی را نیز تهدید می‌کند. به عنوان فردی که تجربه ترک سیگار را داشته‌ام، می‌توانم بگویم ارتقاء سطح آگاهی عمومی، اعمال محدودیت‌های منطقی و فراهم‌سازی امکانات حمایتی، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش گرایش به مصرف دخانیات دارد. امیدوارم این روز بهانه‌ای باشد برای حرکت جمعی در راستای جامعه‌ای سالم‌تر و مسئولانه‌تر.
براساس این گزارش، روز جهانی بدون دخانیات فرصتی است برای تأمل در عواقب مصرف دخانیات و تلاش برای کاهش آن در سطح جهانی. با آگاهی‌رسانی، حمایت از سیاست‌های مناسب و مشارکت فعال در این روز، می‌توان گامی مؤثر در جهت جهانی بدون دخانیات برداشت.روز جهانی بدون دخانیات یادآور مسئولیت مشترک ما در قبال سلامت خود، اطرافیان‌مان و محیط زیست است. این روز، صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست؛ یک فرصت است برای آگاه شدن، انتخاب کردن و اقدامی جمعی در مسیر جامعه‌ای سالم‌تر، پاک‌تر و آگاه‌تر.
انتهای خبر/