پسماند‌های حجیم تهران در مسیر بازیافت
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ مدیریت پسماند در کلان‌شهری مانند تهران، تنها به جمع‌آوری زباله‌های روزانه و انتقال آنها به مراکز دفع محدود نمی‌شود. وسایل بزرگ و مستعمل خانگی، مبلمان فرسوده، تشک، کمد و دیگر اقلام حجیمی که شهروندان دیگر به آنها نیاز ندارند، بخشی از پسماند‌های شهری هستند که جمع‌آوری و پردازش آنها به برنامه‌ریزی ویژه نیاز دارد.
رهاشدن این وسایل در کنار مخازن زباله، پیاده‌رو‌ها و زمین‌های خالی می‌تواند علاوه بر ایجاد منظره نامناسب، موجب اشغال فضای عمومی و دشوارشدن رفت‌وآمد شهروندان شود. از سوی دیگر، انتقال غیراصولی این اقلام به محل‌های دفن، امکان استفاده مجدد از قطعات و مواد قابل بازیافت را کاهش می‌دهد.
به همین دلیل، توسعه پردازش پسماند‌های حجیم باید بخشی از برنامه جامع مدیریت پسماند تهران باشد؛ برنامه‌ای که هدف آن کاهش دفن، افزایش بازیافت و بهبود بهره‌وری در استفاده از منابع است.
کارشناسان محیط‌زیست معتقدند توسعه مراکز پردازش، ساماندهی جمع‌آوری و مشارکت شهروندان می‌تواند از انباشت این پسماندها در معابر جلوگیری کند و با بازگرداندن مواد قابل استفاده به چرخه تولید، هزینه‌های مدیریت شهری و آسیب‌های زیست‌محیطی را کاهش دهد.
توسعه پردازش؛ گامی برای کاهش دفن
سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در چارچوب برنامه‌های تحول مدیریت پسماند، بر بهبود زیرساخت‌های پردازش، افزایش ظرفیت بازیافت و اصلاح فرایند‌های جمع‌آوری و انتقال تأکید دارد. در برنامه جامع مدیریت پسماند تهران نیز مدیریت پسماند‌های حجیم، با رویکرد مدیریت در محل تولید، به‌عنوان یکی از محور‌های اجرایی مطرح شده است.
در این رویکرد، پسماندها پیش از انتقال به مرحله نهایی دفع، تا حد امکان تفکیک و دسته‌بندی می‌شوند تا مواد قابل استفاده مجدد یا بازیافت از سایر بخش‌ها جدا شوند. اجرای چنین فرایندی درباره پسماند‌های حجیم می‌تواند به جداسازی فلزات، چوب، پلاستیک و برخی قطعات قابل استفاده کمک کند.
البته اثربخشی این اقدامات به وجود مراکز مجهز، تجهیزات مناسب، نیروی متخصص و شبکه جمع‌آوری منظم وابسته است. همچنین باید مشخص شود چه میزان از پسماند‌های حجیم جمع‌آوری‌شده به چرخه مصرف بازمی‌گردد و چه مقدار همچنان به دفن نیاز دارد.
نگاه کارشناسان؛ بازیافت به جای دورریز
کارشناسان محیط‌زیست معتقدند مدیریت پسماند‌های حجیم باید از مرحله تولید و جمع‌آوری آغاز شود. به اعتقاد آنان، تفکیک اقلام قابل استفاده از وسایل فرسوده و انتقال هر گروه به مسیر مناسب، می‌تواند از هدررفت مواد اولیه جلوگیری کند.
ازدیدگاه علی افراسیابی کارشناس مدیریت شهری، یکی از ضرورت‌های این حوزه، ایجاد مسیر مشخص برای تحویل وسایل حجیم از سوی شهروندان است. اگر مردم ندانند وسایل مستعمل خود را کجا و چگونه تحویل دهند، احتمال رهاسازی آنها در معابر یا انتقال به محل‌های غیرمجاز افزایش پیدا می‌کند.
وی افزود: راه‌اندازی یا تقویت سامانه‌های درخواست جمع‌آوری، اطلاع‌رسانی درباره زمان مراجعه خودرو‌های ویژه و معرفی مراکز تحویل پسماند می‌تواند ارتباط میان شهروندان و سازمان مدیریت پسماند را بهبود دهد. این خدمات باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که استفاده از آنها برای شهروندان ساده و قابل دسترس باشد.
فرصت اقتصادی در دل پسماند‌های حجیم
پسماند‌های حجیم، در صورت تفکیک و پردازش اصولی، می‌توانند بخشی از مواد اولیه مورد نیاز صنایع بازیافت را تأمین کنند. فلزات، چوب و برخی قطعات پلاستیکی از جمله موادی هستند که بسته به وضعیت و قابلیت استفاده، امکان بازگشت به چرخه تولید را دارند.
سارا قاسمی یک کارشناس اقتصاد محیط‌زیست در گفتگو با «تهران پرس» بر این نکته تأکید می‌کند که پسماند نباید صرفاً هزینه‌ای برای شهرداری تلقی شود؛ زیرا بخشی از مواد دورریز، در صورت جداسازی مناسب، ارزش اقتصادی دارند. با این حال، سودآوری این فرایند به هزینه جمع‌آوری، حمل‌ونقل، جداسازی، کیفیت مواد و وجود بازار مصرف وابسته است.
همکاری با بخش خصوصی و واحد‌های مجاز بازیافت نیز می‌تواند به توسعه این ظرفیت کمک کند. شفافیت قراردادها، نظارت بر عملکرد پیمانکاران و مشخص‌بودن مقصد نهایی مواد بازیافتی از جمله اقداماتی است که برای اطمینان از اثربخشی این همکاری‌ها ضرورت دارد.
مشارکت شهروندان؛ حلقه تکمیل‌کننده مدیریت پسماند
توسعه زیرساخت‌های پردازش، بدون همکاری مردم به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. شهروندان باید بدانند که رهاکردن وسایل بزرگ در کنار مخازن معمولی، راهکار مناسبی برای دفع آنها نیست و جمع‌آوری این اقلام به شیوه‌ای متفاوت نیاز دارد.
وی ادامه داد: مدیریت شهری می‌تواند با آموزش عمومی، اطلاع‌رسانی درباره روش تحویل پسماند‌های حجیم و تسهیل دسترسی به خدمات جمع‌آوری، مشارکت شهروندان را افزایش دهد. همچنین انتشار گزارش‌های دوره‌ای درباره میزان جمع‌آوری، پردازش، بازیافت و دفن این پسماندها، امکان ارزیابی عملکرد شهرداری را فراهم می‌کند.
ضرورت ارزیابی نتایج
توسعه پردازش پسماند‌های حجیم تهران زمانی به موفقیت واقعی می‌رسد که آثار آن در سطح شهر قابل مشاهده باشد؛ از کاهش رهاسازی وسایل مستعمل در معابر تا افزایش سهم مواد بازیافتی و کاهش حجم پسماند ارسالی به مراکز دفن.
در نهایت، مدیریت اصولی پسماند‌های حجیم، علاوه بر ارتقای نظافت شهری، فرصتی برای حفظ منابع طبیعی و توسعه اقتصاد بازیافت است. استمرار سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، نظارت دقیق بر عملکرد پیمانکاران و مشارکت شهروندان می‌تواند این اقدام را از یک برنامه خدماتی به راهکاری مؤثر برای توسعه پایدار تهران تبدیل کند.
انتهای خبر/