ذخایر معدنی و بزرگترین دارندگان
علیرضا مهدیه، تحلیلگر صنعت و توسعه در یادداشت ارسالی به خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ نوشت: برای رسیدن به اینکه کدامین کشور دارای بزرگترین ذخایر معدنی است و بیشترین ذخیرهها را در اختیار دارد، باید دستهبندی خاصی را تحلیل کرد که براساس دادههایی از خلاصه گزارش کالاهای معدنی سازمان زمینشناسی آمریکا گرفته شده است.
در این گزارش میشود ذخایر معدنی جهان را با نگاه دیگری کاوش کرد و کشف کرد که کدامیک از کشورهای معدن دار و معدن کار، توان بیشتری دارند که بتوانند منابع راهبردی صنعت و تولید و انتقال انرژی را در دنیا کنترل کنند.
پاسخ به اینکه کدام کشورها بزرگترین ذخایر معدنی را در اختیار دارند، شامل برسی آمارهایی میشود که باید دوباره دید و تعریف مجدد کرد که تاثیرگذاری این منابع بر صنعت و انرژی روز چگونه است.
یعنی تحلیل داده محور از منابع معتبر و کشف واقعیتهای معدنی کشورهایی که به توان معدنی خود مشهورند ولی قدرت تاثیرگذاری آنها زمانی معلوم میشود که دادهها عیان شود و ذخایر واقعی مواد استراتژیک دیده شوند.
طبق این رتبهبندی متفاوت، استرالیا مطرحترین نام در میان سایر دارندگان ذخایر بزرگ معدنی میباشد، زیرا این کشور بزرگترین ذخایر ۵ ماده معدنی اصلی را در اختیار دارد و بیش از هر کشور دیگری در مجموعه دادهها، توانمند است.
در این طبقهبندی، پنج ماده اصلی شامل طلا، روی، اورانیوم، سنگ آهن و منگنز میباشد که استرالیا به ۲۰ درصد از ذخایر جهانی طلا، ۲۷ درصد از روی، ۲۸ درصد از اورانیوم، ۳۱ درصد از سنگ آهن و ۳۲ درصد از منگنز دنیا، تسلط دارد.
در مقایسه چین بعنوان اولین معدنکار دنیا، تنها در ذخایر عناصر نادر خاکی و گرافیت پیشرو میباشد و با تمام موقعیت مهم در چندین زنجیره تامین و فرآوری راهبردی، در موارد بسیاری نیز ضعیف است و ذخایر چندانی ندارد.
ولی استرالیا در منابع متعددی پیشرو است و درحالیکه برخی از کشورها بر یک منبع واحد مسلط هستند، استرالیا به دلیل وسعت ثروت معدنی، بسیار برجسته میباشد و یکی از متنوعترین پایگاههای منابع و ذخایر جهان را دارد.
ذخایری که در بی تنوعی، در گروه کوچکی از کشورها و یا یک کشور محدود شده و گاهی اقتصادهای توسعهیافته را به کشوری کمتر توسعهیافته وابسته میکند و چالشهای زیادی در عرضه و تقاضا ایجاد مینماید.
فرضا جمهوری دموکراتیک کنگو تسلط زیادی بر کبالت دارد و ۵۰ درصد ذخیره جهانی آنرا مدیریت میکند و روسیه در الماس بسیار غنی بوده و ۴۴ درصد از ذخایر این سنگ قیمتی را به خود اختصاص داده است؛ و یا بیشترین ذخیره نیکل دنیا در اندونزی و پتاس دنیا در کاناداست و آمریکا تنها در داشتن ذخایر بالای زغالسنگ دیده میشود و تمرکزها فقط در مواد و موارد خاصی وجود دارد؛ و اینکه تمرکزهای بیشتر هم وجود دارد و برخی از مواد با شدت بیشتری در یک کشور واحد متمرکز هستند، از جمله فلزات گروه پلاتین در آفریقای جنوبی با ۸۳ درصد و فسفات در مراکش که به ۶۹ درصد میرسد.
اما دنیای معدن در استرالیا متفاوت است و این کشور در شاخصهای کلاسیک نیز بیشتر و بهتر از دیگران حضور دارد؛ شاخصهایی همچون میزان تولید، صادرات و نیز داشتن شرکتهای بزرگ معدنی در حجم تولیدات و ارزش بازار.
استرالیا با اختلاف بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده سنگ آهن دنیاست و جزو تولیدکنندگان بزرگ طلا و اورانیوم نیز هست و در ذخایر، تولید و صادرات زغالسنگ هم در ردههای بالای جهانی میباشد و رشد زیادی در صادرات لیتیوم و مس داشته است.
استرالیا خانه بزرگترین شرکتهای معدنی دنیا هم هست و ارزشمندترین شرکتهای معدنی در آنجا پدید آمدهاند و دو غول بزرگ معدنی جهان یعنی بیاچپی و ریو تینتو، استرالیایی میباشند.
در پایان اشاره میشود که در این تحلیل به استرالیا بعنوان دارنده بالاترین ذخایر در ۱۸ ماده معدنی کلیدی پرداخته شده و این مواد حیاتی مشتمل از طلا، مس، سنگ آهن، لیتیوم، نیکل، کبالت، نقره، عناصر نادر خاکی، اورانیوم، گرافیت، زغالسنگ، الماس، پلاتین، روی، منگنز، پتاس، فسفات و بوکسیت میباشد.
مواد معدنی که بیشتر آنها در مرکز زنجیرههای تامین صنایع روز قرار دارند و پشتیبانی فناوریهایی را بر عهده گرفتهاند که از تولید باتریهای خودروهای برقی و توربینهای بادی گرفته تا توسعه نیمهرساناها و سیستمهای دفاعی پیشرفته را شکل میدهند.
اما بسیار شایان توجه است که بهتر و بیشتر ببینیم که استرالیا با سیاست مناسب در صادرات موادی که هنوز پسوند خام دارند، ارزش افزوده بالایی از تولیدات خود دارد و با اینکه خام میفروشد، بر بام معدنی جهان هم ایستاده است.