به گزارش گروه اقتصاد پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در شرایطی که اقتصاد ایران با فشارهای بیرونی، نوسانات بازار و نیاز به نوسازی زیرساختها روبهروست، روز صنعت و معدن یادآور آن است که بدون رونق تولید و حمایت مؤثر از بخش واقعی اقتصاد، دستیابی به رشد پایدار دشوار خواهد بود.
روز صنعت و معدن هر سال بهعنوان نمادی از اهمیت بخش تولید و استخراج در اقتصاد کشور گرامی داشته میشود؛ بخشی که هم در اشتغالزایی نقش دارد و هم در ایجاد ارزش افزوده، کاهش وابستگی به واردات و تقویت صادرات غیرنفتی. صنعت و معدن از جمله حوزههایی هستند که اگرچه در ظاهر کمتر در زندگی روزمره دیده میشوند، اما تقریباً تمام کالاها و خدمات پیرامون ما بهنوعی به آنها وابستهاند؛ از مصالح ساختمانی و خودرو گرفته تا مواد اولیه دارویی، تجهیزات الکترونیکی و زیرساختهای حملونقل.
به باور بسیاری از کارشناسان، صنعت و معدن در ایران با وجود ظرفیتهای گسترده، هنوز با فاصلهای قابل توجه از جایگاه مطلوب خود قرار دارد. ایران از نظر تنوع ذخایر معدنی، نیروی انسانی متخصص، بازار داخلی بزرگ و موقعیت جغرافیایی مناسب، مزیتهای مهمی دارد؛ اما این مزیتها زمانی به ثروت پایدار تبدیل میشوند که سیاستگذاریها نیز با نیازهای واقعی تولید هماهنگ باشند.
فعالان این حوزه میگویند مشکلاتی مانند نوسان نرخ ارز، دشواری تأمین مالی، فرسودگی ماشینآلات، ضعف زیرساخت حملونقل، بروکراسی اداری و تغییرات مکرر مقررات، هزینه تولید را بالا برده و انگیزه سرمایهگذاری را کاهش داده است.
تأکید بر نوسازی و استفاده از فناوری در بخش صنعت و معدن
یکی از محورهای مهم در روز صنعت و معدن، موضوع نوسازی و فناوری است. بسیاری از واحدهای تولیدی کشور با تجهیزات قدیمی کار میکنند و این مسئله باعث کاهش بهرهوری و افزایش هزینه تمامشده میشود.
کارشناسان معتقدند اگر بنگاههای صنعتی به سمت بهروزرسانی خطوط تولید، دیجیتالیسازی فرایندها و استفاده از فناوریهای نو حرکت نکنند، رقابتپذیری آنها در بازار داخلی و خارجی تضعیف خواهد شد. در بخش معدن نیز نبود اکتشافات پیشرفته، کمبود سرمایهگذاری در استخراج اصولی و خامفروشی از جمله چالشهایی است که مانع بهرهبرداری کامل از ذخایر کشور شده است.
در همین زمینه، حسن اسفندیاری یک کارشناس اقتصاد صنعتی میگوید: «مشکل اصلی صنعت ایران فقط کمبود منابع نیست؛ بلکه نبود ثبات در تصمیمگیریهاست. تولیدکننده زمانی سرمایهگذاری میکند که بتواند آینده مقررات، نرخ تأمین مالی و شرایط صادرات را پیشبینی کند. هرچه این پیشبینیپذیری کمتر باشد، ریسک فعالیت بیشتر میشود.»
این نگاه نشان میدهد که توسعه صنعتی صرفاً با تزریق بودجه محقق نمیشود، بلکه نیازمند محیطی باثبات، قابل اعتماد و حمایتگر است.
لزوم جلوگیری از خامفروشی
از سوی دیگر، کارشناسان حوزه معدن بر لزوم جلوگیری از خامفروشی تأکید دارند.
به گفته علی صارمی یکی از متخصصان این بخش، «معدن زمانی به موتور توسعه تبدیل میشود که به زنجیره فرآوری و صنایع پاییندستی متصل شود. فروش ماده خام شاید در کوتاهمدت درآمد ایجاد کند، اما ارزش اصلی در تبدیل مواد معدنی به محصول نهایی یا نیمهنهایی است.»
این دیدگاه در سالهای اخیر بارها مطرح شده و نشان میدهد که سیاستگذاری معدنی باید از استخراج صرف به سمت ایجاد زنجیره ارزش حرکت کند.
توجه به مسئله اشتغال
مسئله اشتغال نیز از دیگر موضوعات مهم روز صنعت و معدن است. برخلاف برخی بخشهای اقتصاد که اثر اشتغالی محدودی دارند، صنعت و معدن قادرند بهصورت مستقیم و غیرمستقیم فرصتهای شغلی گستردهای ایجاد کنند. راهاندازی یک واحد صنعتی جدید نهتنها برای کارگران و مهندسان شغل ایجاد میکند، بلکه به فعال شدن شبکهای از حملونقل، خدمات فنی، تأمین قطعات، بستهبندی و فروش نیز منجر میشود. از این رو، تقویت تولید به معنای تقویت زنجیرهای از فعالیتهای اقتصادی است.
با این حال، فعالان بخش خصوصی معتقدند که برای رسیدن به این هدف، باید تعامل دولت و بخش خصوصی واقعیتر شود. آنها خواستار کاهش مداخلات غیرضروری، تسهیل صدور مجوزها، اصلاح نظام مالیاتی و حمایت از صادرات هستند. در عین حال، تأکید میکنند که حمایت از تولید نباید به شعار محدود بماند، بلکه باید در عمل از مسیر تأمین سرمایه در گردش، توسعه زیرساخت انرژی و رفع موانع حقوقی و اداری دنبال شود.
روز صنعت و معدن در واقع فرصتی است برای بازنگری در این پرسش اساسی که چگونه میتوان از ظرفیتهای موجود برای ساختن اقتصادی مقاومتر و پویاتر بهره گرفت. پاسخ به این پرسش، تنها در بزرگداشت نمادین خلاصه نمیشود؛ بلکه در تصمیمهای سخت، اما ضروری برای اصلاح ساختارها، تقویت سرمایهگذاری، ارتقای بهرهوری و اعتماد به توان بخش خصوصی نهفته است.
اگر قرار باشد صنعت و معدن به پیشران رشد اقتصادی تبدیل شوند، باید از نگاه کوتاهمدت فاصله گرفت و به برنامهریزی بلندمدت، ثبات سیاستی و حمایت هوشمندانه اندیشید. در چنین شرایطی است که روز صنعت و معدن میتواند از یک مناسبت رسمی فراتر رود و به یادآوری یک حقیقت مهم تبدیل شود: توسعه پایدار، بدون تولید قدرتمند ممکن نیست.
انتهای خبر/