سوخت جایگزین سیمان و پایداری زیستمحیطی
به گزارش خبرنگار «تهران پرس»؛ صنعت سیمان بهعنوان یکی از پایههای اصلی توسعه زیرساختی کشورها، به دلیل مصرف بالای انرژی و تأثیرات زیستمحیطیاش مورد توجه است. در ایران، با توجه به محدودیتهای تأمین گاز طبیعی در فصول سرد و ضرورت کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، استفاده از سوختهای جایگزین مانند سوخت مشتق از پسماند (RDF) و تایرهای فرسوده در کارخانههای سیمان به موضوعی کلیدی تبدیل شده است، در این گزارش به بررسی وضعیت استفاده از سوختهای جایگزین در صنعت سیمان ایران، چالشها، فرصتها و برنامههای دولت چهاردهم میپردازدیم.
اهمیت سوختهای جایگزین در صنعت سیمان
صنعت سیمان به دلیل نیاز به حرارت بالا در کورهها، یکی از پرمصرفترین صنایع از نظر انرژی است. این صنعت حدود ۷ درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای جهان را به خود اختصاص میدهد. در ایران، کارخانههای سیمان سالانه میلیونها لیتر سوخت فسیلی مصرف میکنند که با توجه به محدودیتهای گازی در زمستان، اغلب با قطعی یا کاهش سهمیه گاز مواجه میشوند. این موضوع تولید را مختل کرده و هزینهها را افزایش میدهد. سوختهای جایگزین مانند RDF، تایرهای فرسوده و مازوت بهعنوان راهحلی برای کاهش وابستگی به گاز و مدیریت پسماند مورد توجه قرار گرفتهاند.
RDF، که از زبالههای غیرقابل بازیافت تولید میشود، نهتنها به کاهش دفن زباله کمک میکند، بلکه هزینههای سوخت را کاهش میدهد. استفاده از تایرهای فرسوده نیز به دلیل ارزش حرارتی بالا و کاهش مشکلات زیستمحیطی ناشی از انباشت آنها در کشورهای پیشرفته رایج است. در ایران، حرکت به سمت سوختهای جایگزین از اوایل دهه ۱۳۹۰ آغاز شد.
به گزارش پایگاه خبری سیمان خبر، در سال ۱۴۰۳، تفاهمنامههایی برای بهرهبرداری از RDF در کارخانههای سیمان خراسان رضوی منعقد شد و در سال ۱۴۰۴، قراردادهایی با ۱۸ کارخانه سیمان برای استفاده از زبالههای فرآوریشده امضا شد. این اقدامات نشاندهنده عزم جدی دولت چهاردهم برای تحول در این صنعت است.
مزایا و چالشهای سوختهای جایگزین
استفاده از سوختهای جایگزین مزایای متعددی دارد:
کاهش هزینهها: سوختهایی مانند RDF و تایرهای فرسوده ارزانتر از گاز طبیعی یا مازوت هستند.
حفاظت از محیطزیست: این سوختها به مدیریت پسماند و کاهش انتشار گازهای گلخانهای کمک میکنند.
صرفهجویی در منابع فسیلی: جایگزینی سوختهای فسیلی با RDF میتواند مصرف گاز را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد.
چالشها شامل موارد زیر است:
محدودیتهای زیرساختی: بسیاری از کارخانهها فاقد تجهیزات لازم برای استفاده از RDF یا تایرهای فرسوده هستند.
مقررات زیستمحیطی: استفاده از مازوت در نزدیکی شهرها به دلیل آلودگی هوا ممنوع است.
مشکلات لجستیک: تأمین و حملونقل سوختهای جایگزین، بهویژه در مناطق دورافتاده، دشوار است.
محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی رئیسجمهور در گفتگو با خبرنگار «تهران پرس» درباره برنامههای دولت چهاردهم برای تأمین سوخت جایگزین کارخانههای سیمان گفت: دولت چهاردهم اولویت خود را بر پایداری تولید و کاهش اثرات زیستمحیطی قرار داده است. ما در حال پیگیری طرحهای ملی برای استفاده از سوختهای جایگزین مانند RDF در صنایع انرژیبر هستیم. در سال ۱۴۰۴، با همکاری وزارت نفت و سازمان محیطزیست، قراردادهایی برای تأمین زبالههای فرآوریشده بهعنوان سوخت برای ۱۸ کارخانه سیمان امضا شد. این طرح میتواند روزانه میلیونها مترمکعب صرفهجویی در مصرف گاز داشته باشد و به مدیریت پسماند کمک کند. همچنین، تسهیلاتی برای بهروزرسانی تجهیزات کارخانهها در نظر گرفتهایم.
وی با اشاره به موانع پیش روی این طرحها خاطرنشان کرد: اصلیترین چالش، کمبود زیرساخت در برخی کارخانهها برای استفاده از سوختهای جایگزین است. همچنین، هماهنگی بین دستگاههای مختلف برای تأمین زنجیره پایدار RDF نیاز به زمان دارد. ما در حال تدوین آئیننامههایی هستیم تا این فرآیند را تسریع کنیم و از ظرفیت بخش خصوصی نیز بهره ببریم.
محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفت در گفتگو با خبرنگار ما درباره نقش این شرکت در تأمین سوخت جایگزین برای کارخانههای سیمان گفت: شرکت ملی پالایش و پخش متعهد به تأمین سوخت پایدار برای صنایع، بهویژه در فصول سرد است. ما در سالهای اخیر، سوخت مایع مانند مازوت را با قیمت یارانهای به کارخانههای سیمان ارائه کردهایم. بااینحال، تمرکز دولت چهاردهم بر کاهش استفاده از مازوت و حرکت به سمت سوختهای پاکتر مانند RDF است. در سال ۱۴۰۴، ما حمایت لجستیکی از طرحهای RDF ارائه کردیم و با شهرداریها برای تأمین زبالههای فرآوریشده همکاری داریم. این اقدامات به کاهش فشار بر منابع گازی و بهبود محیطزیست کمک میکند.
وی برای بهبود این وضعیت پیشنهاد داد: پیشنهاد ما ایجاد هابهای منطقهای برای تولید و توزیع RDF است. این هابها میتوانند زبالههای شهری را به سوخت تبدیل کنند و با هزینه کمتر به کارخانهها برسانند. همچنین، دولت باید مشوقهای مالی برای کارخانههایی که به سمت سوختهای جایگزین میروند، ارائه دهد.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت دولت چهاردهم در گفتگو با خبرنگار ما درباره برنامه وزارت نفت برای حمایت از سوختهای جایگزین در صنعت سیمان گفت: وزارت نفت در دولت چهاردهم برنامه جامعی برای کاهش وابستگی صنایع به گاز طبیعی تدوین کرده است. ما از طرحهای استفاده از RDF و تایرهای فرسوده در کارخانههای سیمان حمایت میکنیم، زیرا این سوختها هم اقتصادی هستند و هم به مدیریت پسماند کمک میکنند. در سال ۱۴۰۴، با همکاری سازمان محیطزیست، موانع قانونی برای استفاده از این سوختها برطرف شد و اکنون چندین کارخانه در حال آزمایش این سیستمها هستند. هدف ما این است که تا پایان ۱۴۰۵، حداقل ۳۰ درصد سوخت کارخانههای سیمان از منابع جایگزین تأمین شود.
وی با اشاره به چالشهای اصلی این کار یادآور شد: برخی کارخانهها به دلیل محدودیتهای فنی نمیتوانند از RDF استفاده کنند، که نیاز به سرمایهگذاری دارد. همچنین، حملونقل سوخت مایع به مناطق دورافتاده هزینهبر است. ما در حال توسعه زیرساختهای لجستیکی و ارائه تسهیلات برای رفع این مشکلات هستیم. تجارب جهانی و مقایسه با ایران در کشورهای پیشرفته مانند آلمان، بیش از ۵۰ درصد سوخت کارخانههای سیمان از RDF تأمین میشود. در عمان، از سال ۱۳۹۸، شرکت خدمات محیطزیست با کارخانه سیمان عمان برای تأمین ۳۰ هزار تن سوخت مشتق از تایر (TDF) همکاری کرد که فرصتهای شغلی نیز ایجاد کرد. در ایران، اگر هر کارخانه سیمان روزانه ۷۰ تن RDF مصرف کند، میتواند معادل ۳۰ هزار لیتر نفت کوره صرفهجویی کند و از دفن ۲۰۰ تا ۳۰۰ تن زباله جلوگیری نماید.
بر اساس این گزارش؛ با توجه به اقدامات دولت چهاردهم، انتظار میرود که تا پایان سال ۱۴۰۵، حداقل ۳۰ درصد از سوخت کارخانههای سیمان از منابع جایگزین تأمین شود. این هدف نیازمند توسعه زیرساختها، ارائه یارانهها و آموزش مدیران کارخانهها است.
در واقع استفاده از سوختهای جایگزین در کارخانههای سیمان ایران راهحلی برای چالشهای تأمین انرژی و گامی به سوی پایداری زیستمحیطی است و دولت چهاردهم با تمرکز بر RDF و تایرهای فرسوده، در حال تحول این صنعت است. با ادامه این روند، ایران میتواند به پیشگامی در منطقه تبدیل شود.
انتهای خبر/خ