تحلیلی بر فیلم «بعد از رفتن»
به گزارش تهران پرس؛حمید خرمی در یادداشتی نوشت گرمای پدر در سینمای شرجی!
بعد از رفتن نوعی فیلمِ «ضد مهاجرت» است و پیام مشابه فیلم «بدون قرار قبلی» دارد که سال قبل محمود بابایی به‌عنوان تهیه‌کننده مؤلف، آن را تولید کرده بود. حال، محمود بابایی با کمک یک کارگردان فیلم اولی سراغ سوژه خانواده و بازگشت به سنت‌ها رفته است. «بعد از رفتن»، جایگاه پدر را بسیار ارج می‌نهد و بااینکه با فرزندش چالش دارد و حتی فرزندان هم نقدهایی به او دارند، اما پدر، فرد منفعل و به بن‌بست کشیده‌ای نیست.
نام «آرش» یعنی اینکه هنگام آتش مشکلات، مانند آرش اسطوره‌ای، قوی باش و در برابر سیرک سرمایه‌داران کلاه‌بردار امثال کاوه، خانواده سالم را بنا کن و پاک بمان.
پدر آرش، شاید مظهر تمام خوبی‌ها نباشد، و به قول آرش، «پدر» یک معذرت‌خواهی هم از ما نکرد و به ما عذرخواهی را نیاموخت، اما این پدر در برابر خیال‌بافی‌های فرزندانش، واقع‌گرا است و می‌تواند با ساده‌ترین نسخه، دوباره شکوه خانواده را برگرداند. این نسخه، همان بازگشت به «خانواده خوشه‌ای» است.
خانواده گسترده یا همان «خوشه‌ای» خانواده‌ای است که پدر و مادر و فرزند، به همراه بستگان تعریف می‌شود و آن‌ها تمام مشکلات خود را میان خودشان حل می‌کنند.
در مقابل این، خانواده خود آرش، از سنخ خانواده «هسته‌ای» است؛ خانواده‌ای که اگرچه شامل پدر و مادر و فرزند است اما صرفاً کنار هم هستند و ممکن است مرگ یا طلاق، آن‌ها را از هم جدا کند.
خانواده هسته‌ای بی ساختار هم به این معنا است که پدر و مادر و فرزند، وجود دارند، اما خیانت و اختلاف و شکاف نسلی هم وجود دارد. درواقع همهٔ حریم‌ها و حدومرزها، درهم تنیده شده و در اینجا زن و یا مرد برای اینکه فردیت خود را در برابر آسیب‌های اجتماعی حفظ کنند، مجبور به دروغ‌گویی، مخفی‌کاری، خیانت، پشت‌هم‌اندازی و... هستند.
همچنین خانواده سنتی در ایران که مساوی با تعالیم مذهبی است، نوعی تصویر «دیگری شده» در سینمای چند سال اخیر یافته است، یعنی سنت، مترادف شده با جادو و خرافه. و از آن‌سو خانواده مدرن، هم‌ردیف شده است بااخلاق و پیشرفت. و سال‌ها این‌گونه تبلیغ می‌شد که اگر می‌خواهید موفق باشید، آموزه‌های سنتی و دینی را کنار بگذارید!
به تعبیری، خانواده سنتی، و خصوصاً پدر، در سینما نقد نشده، بلکه سرکوب و نفی شده است.
حال، در فیلم‌هایی مانند بدون قرار قبلی و «بعد از رفتن» و... به‌نوعی یک تلاش محترمانه است برای بازپس‌گیری حرمتِ دریغ‌شده مقام پدر از سینمای غرب و برخی آثار اجتماعی ایرانی.