پامنار؛ روایت زنده تاریخ و هویت کهن تهران

به گزارش خبرنگار سرویس مناطق پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در میان محله‌های قدیمی تهران، پامنار جایگاهی متفاوت دارد؛ محدوده‌ای که کوچه‌ها و خیابان‌های آن تنها مسیر‌های رفت‌وآمد نیستند، بلکه هر گوشه‌اش نشانی از روزگاری است که تهران هنوز چهره امروزی خود را پیدا نکرده بود. این محله در محدوده منطقه ۱۲ شهرداری تهران و در همسایگی بافت تاریخی عودلاجان قرار گرفته است.

پامنار در گذشته یکی از گذر‌های مهم محله عودلاجان به شمار می‌رفت. این محدوده با گسترش تهران در دوره قاجار اهمیت بیشتری پیدا کرد و به‌تدریج به یکی از مسیر‌های شناخته‌شده ارتباطی میان دروازه شمیران و بازار تهران تبدیل شد. رفت‌وآمد بازرگانان، کسبه و ساکنان محله‌های اطراف، زمینه رونق فعالیت‌های اقتصادی و شکل‌گیری بازارچه‌ای پرجنب‌وجوش را فراهم کرده بود.

نام پامنار نیز ریشه در یکی از نشانه‌های تاریخی این محدوده دارد. وجود مناره‌ای قدیمی متعلق به مسجد و مدرسه میرزا صالح، از بنا‌های مذهبی تهران قدیم، موجب شد این گذر به نام پای منار شناخته شود. همین نام در گذر زمان به پامنار تغییر یافت و هویت محله را شکل داد.

از ویژگی‌های برجسته این محدوده، حضور خانه‌های تاریخی و بنا‌هایی است که بخشی از معماری مسکونی تهران در دوره قاجار را به نمایش می‌گذارند. خانه مؤتمن‌الاطبا از جمله بنا‌های شناخته‌شده این محدوده است که با ویژگی‌های معماری و پیشینه تاریخی خود، تصویری از سبک زندگی و ساختار خانه‌سازی در تهران قدیم ارائه می‌دهد.

پامنار علاوه بر اهمیت اقتصادی و معماری، در تحولات سیاسی کشور نیز نقش داشته است. سکونت آیت‌الله سیدابوالقاسم کاشانی در این محدوده، به‌ویژه در سال‌های منتهی به ملی شدن صنعت نفت، بر جایگاه سیاسی و اجتماعی آن افزود. در آن دوران، این محله محل رفت‌وآمد شخصیت‌های مذهبی، سیاسی و فعالان اجتماعی بود و در شکل‌گیری برخی جریان‌های مهم تاریخ معاصر تأثیر داشت.

در سال‌های بعد، با گسترش فعالیت‌های تجاری و تغییر الگوی سکونت در مرکز تهران، چهره پامنار نیز دستخوش دگرگونی شد. بسیاری از خانه‌های مسکونی قدیمی جای خود را به واحد‌های تجاری و انبار‌ها دادند و فعالیت اصناف مختلف در این محدوده افزایش یافت. امروزه پامنار به‌واسطه فروشگاه‌ها و مراکز عرضه کالا‌های ساختمانی، تجهیزات صنعتی، لوازم و محصولات متنوع، یکی از گذر‌های تجاری شناخته‌شده مرکز پایتخت است.

حسن عباسی یکی از ساکنان محله پامنار در گفتگو با تهران پرس گفت: با وجود این تغییرات، ارزش تاریخی پامنار همچنان پابرجاست. حفظ خانه‌های ارزشمند، رسیدگی به بنا‌های قدیمی، ساماندهی فعالیت‌های تجاری و توجه به کیفیت محیط شهری می‌تواند زمینه ماندگاری هویت این محله را فراهم کند.

پامنار امروز تلفیقی از خاطره، تجارت و زندگی شهری است؛ محله‌ای که در آن نشانه‌های تهران دیروز در کنار فعالیت‌های اقتصادی امروز قرار گرفته‌اند و همچنان بخشی از هویت تاریخی پایتخت را روایت می‌کنند.

انتهای خبر/