حفاظت از محیط‌زیست یک امر اجتماعی و فرهنگی است
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ به نقل از روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، شینا انصاری در جلسه شورای معاونان سازمان حفاظت محیط زیست که با حضور دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد با اشاره به اهمیت فرهنگ سازی در حوزه محیط زیست، افزود: شورای عالی انقلاب فرهنگی در این زمینه می‌تواند راهبری و بسترسازی مناسبی داشته باشد.
فقدان نگاه جامع حکمرانی، از عوامل اصلی چالش‌های محیط زیست کشور است
همچنین حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ظرفیت گسترده آموزه‌های اسلامی و قوانین کشور در حوزه حفاظت از محیط زیست گفت: مشکل اصلی این حوزه کمبود قوانین و مبانی نظری نیست، بلکه فقدان نگاه جامع و یکپارچه حکمرانی در مدیریت محیط زیست است.
وی ضمن گرامیداشت یاد شهدای محیط‌بان اظهار کرد: از زمان شکل‌گیری نهاد‌های حفاظت از طبیعت در کشور، از جمله تأسیس کانون شکار ایران در سال ۱۳۳۵ و تبدیل سازمان شکاربانی و نظارت بر صید به سازمان حفاظت محیط زیست در سال ۱۳۵۰، اقدامات و تلاش‌های گسترده‌ای در این حوزه انجام شده است؛ با این حال، همچنان با چالش‌های جدی در حفاظت از محیط زیست مواجه هستیم.
وی افزود: آموزه‌های اسلامی ظرفیت گسترده‌ای برای حفاظت از محیط زیست دارند، از منع فساد در زمین و اسراف در منابع گرفته تا ضرورت آبادانی زمین، جلوگیری از آلودگی آب، رعایت حقوق حیوانات و حفظ حقوق نسل‌های آینده. بسیاری از این موارد علاوه بر توصیه‌های اخلاقی، دارای احکام شرعی و الزام‌آور هستند.
خسروپناه با اشاره به ظرفیت‌های قانونی کشور تصریح کرد: اصل پنجاهم قانون اساسی و قوانینی همچون قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، قانون مدیریت پسماندها، قانون هوای پاک و قانون حفاظت از خاک، در کنار تعهدات بین‌المللی ایران، نشان می‌دهد که از نظر مبانی قانونی نیز ظرفیت‌های قابل توجهی وجود دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، فقدان نگاه جامع حکمرانی را یکی از عوامل اصلی مشکلات این حوزه دانست و گفت: حکمرانی صرفاً به سیاست‌گذاری یا اداره امور دولتی محدود نمی‌شود، بلکه فرآیندی جامع از سیاست‌گذاری تا نظارت است که تنظیم‌گری، تقسیم مسئولیت‌ها، راهبری، اجرا و نظارت را در بر می‌گیرد.
وی تأکید کرد: حفاظت مؤثر از محیط زیست نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف، تقسیم دقیق مسئولیت‌ها، گفتمان‌سازی و هدایت‌گری مشترک است، در این چارچوب، الگوی حکمرانی قرارگاهی می‌تواند به هماهنگی و هم‌افزایی ظرفیت‌های دستگاه‌ها کمک کند.
خسروپناه پیشنهاد کرد برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، کارگاهی تخصصی با رویکرد آزمایشگاه حکمرانی برگزار و مؤلفه‌های حکمرانی به‌صورت عملیاتی در حوزه حفاظت از محیط زیست بررسی و تطبیق داده شود.
رویکرد محیط زیست به جای تمرکز صرف بر آموزش رفتار، بر طراحی معادلات رفتاری است
در ادامه هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت عای اجتماعی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: توسعه هر کشوری بر بستر فرهنگی جامعه شکل می‌گیرد و فرهنگ‌سازی صرفاً با نصیحت، توصیه و انتقال اطلاعات امکان‌پذیر نیست، چراکه آگاهی از درست یا نادرست بودن یک رفتار لزوماً به تغییر آن منجر نمی‌شود.
وی افزود: جامعه به اندازه کافی از بسیاری از مسائل محیط‌زیستی آگاهی دارد، اما مسئله اصلی این است که چرا این آگاهی به رفتار مطلوب محیط‌زیستی تبدیل نمی‌شود. بر همین اساس، رویکرد سازمان حفاظت محیط زیست به جای تمرکز صرف بر آموزش رفتار، بر طراحی معادلات رفتاری است؛ به این معنا که رفتار مطلوب باید برای مردم منفعت قابل درک و رفتار نامطلوب هزینه مشخصی داشته باشد.
کیادلیری با تأکید بر اینکه تغییر فرهنگ و رفتار‌های اجتماعی نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت و همکاری دستگاه‌های مختلف است، چهار محور اصلی این رویکرد را آموزش و اقناع، تسهیلگری، قانون‌گذاری و ایجاد بازخورد مثبت و تبدیل رفتار‌های مطلوب به هنجار‌های اجتماعی عنوان کرد.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست همچنین دسترسی به فناوری‌ها و امکانات سازگار با محیط زیست را از الزامات اصلاح رفتار‌های عمومی دانست و گفت: آموزش‌های محیط‌زیستی باید از دوران کودکی آغاز شود تا رفتار‌های صحیح به عادت‌های آگاهانه تبدیل شوند.
وی در تشریح برنامه‌های اجرایی این معاونت اظهار کرد: اقدامات فرهنگ‌سازی در سه حوزه تولید محتوا، توزیع محتوا و قانونی‌سازی آموزش دنبال می‌شود. در تولید محتوا نیز علاوه بر مباحث علمی برای جامعه تخصصی و موضوعات اقتصادی برای مدیران و تصمیم‌گیران، از ظرفیت آموزه‌های دینی و اخلاقی برای ارتباط مؤثرتر با اقشار مختلف جامعه استفاده می‌کنیم.
کیادلیری با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی خاطرنشان کرد: هدف این است که با استفاده از شبکه‌های ارتباطی موجود، آموزش‌های محیط‌زیستی در سطح گسترده‌تری منتشر و زمینه مشارکت حداکثری مردم در حفاظت از محیط زیست فراهم شود.
انتهای خبر/