تهران چگونه به جنگ سیلاب می‌رود؟
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ بارش باران در تهران، به‌ویژه زمانی که در مدت کوتاهی با شدت زیادی اتفاق می‌افتد، می‌تواند خیابان‌ها، بزرگراه‌ها و معابر کم‌ارتفاع را با مشکل آب‌گرفتگی مواجه کند. توسعه ساخت‌وساز، افزایش سطوح آسفالته و بتنی، کاهش نفوذپذیری خاک و وجود برخی نقاط مستعد آب‌گرفتگی نیز باعث شده است مدیریت روان‌آب‌ها به یکی از مسائل مهم شهری تبدیل شود؛ اقداماتی که در کنار آمادگی نیرو‌های خدمات شهری و همکاری شهروندان می‌تواند از بروز سیلاب، خسارت به اموال عمومی و اختلال در تردد پایتخت جلوگیری کند.
سیلاب شهری تنها به بارش‌های طولانی‌مدت محدود نیست؛ گاهی یک بارندگی شدید و کوتاه‌مدت نیز می‌تواند با تجمع آب در معابر، گرفتگی دریچه‌های فاضلاب و ورود روان‌آب به زیرگذرها، رفت‌وآمد شهروندان را مختل کند. از همین رو، پیشگیری از آب‌گرفتگی باید پیش از شروع بارندگی‌های پاییزی و زمستانی در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
لایروبی و پاک‌سازی مسیر‌های عبور آب
یکی از مهم‌ترین اقدامات شهرداری تهران برای پیشگیری از سیلاب، پاک‌سازی و لایروبی مستمر انهار روباز و روبسته، کانال‌ها، قنوات و مسیل‌هاست. تجمع زباله، رسوبات و شاخه‌های درختان در مسیر عبور آب می‌تواند ظرفیت انتقال روان‌آب را کاهش دهد و در زمان بارندگی شدید، موجب سرریز شدن آب به خیابان‌ها شود.
در همین زمینه، علیرضا جعفری، مدیرکل امور خدمات شهری شهرداری تهران، از اجرای طرح دو مرحله‌ای لایروبی انهار، کانال‌ها، مسیل‌ها و قنوات خبر داده و اعلام کرده است که بیش از ۹۰ درصد موارد دارای منشأ عمرانی که موجب آب‌گرفتگی معابر می‌شدند، با پیگیری مناطق و مجموعه‌های مرتبط شهرداری رفع نقص شده‌اند.
این اقدامات تنها به پاک‌سازی محدود نمی‌شود؛ شناسایی نقاط حادثه‌خیز، رفع موانع مسیر جریان آب، اصلاح شبکه هدایت روان‌آب‌ها و آماده‌سازی تجهیزات تخلیه آب نیز از جمله برنامه‌هایی است که در مناطق مختلف شهر دنبال می‌شود.
شناسایی گلوگاه‌های سیلابی و اصلاح نقاط پرخطر
یکی دیگر از محور‌های مهم مدیریت سیلاب در تهران، شناسایی گلوگاه‌هایی است که در زمان بارندگی شدید، احتمال تجمع آب یا طغیان روان‌آب در آنها وجود دارد. این نقاط معمولاً در مجاورت مسیل‌ها، روددره‌ها، زیرگذرها و معابر دارای شیب نامناسب قرار دارند.
مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورای اسلامی شهر تهران، از شناسایی و رفع خطر بیش از ۱۰ گلوگاه سیلابی در پایتخت خبر داده است. به گفته او، این نقاط در دوره مدیریت شهری شناسایی شده‌اند و پیگیری برای ایمن‌سازی سایر موارد نیز ادامه دارد.
در کنار این اقدامات، اجرای پروژه‌های عمرانی برای ساماندهی رودخانه‌ها و افزایش ظرفیت عبور جریان آب نیز اهمیت دارد. برای نمونه، پروژه ساماندهی رودخانه کن در منطقه ۱۸ با هدف کاهش خطر آب‌شستگی و سیلاب‌های فصلی در حال اجراست. این طرح شامل احداث دیوار بتنی، سازه‌های شیب‌شکن و اصلاح بخش‌هایی از بستر رودخانه است.
شبکه کانال‌های زیرزمینی؛ خط دفاعی تهران در برابر سیلاب
تهران برای مدیریت آب‌های سطحی از شبکه گسترده‌ای از کانال‌های زیرزمینی استفاده می‌کند. به گفته مسئولان شهری، طول این شبکه به حدود ۵۵۰ کیلومتر رسیده است و نگهداری و مرمت آن نقش مهمی در انتقال آب بارندگی‌ها دارد.
مهدی بابایی، رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران، با اشاره به وجود این شبکه اعلام کرده است که بیش از ۱۰ گلوگاه سیلابی در پایتخت شناسایی و رفع خطر شده‌اند و اقدامات برای ایمن‌سازی سایر نقاط نیز ادامه دارد.
همچنین حمید نجاری‌اصل، مدیرعامل شرکت خاکریزآب، از مرمت بیش از ۱۰ کیلومتر از کانال‌های شهر خبر داده و گفته است طرح‌های بهسازی و ایمن‌سازی کانال سرخه‌حصار و رودخانه کن با هدف کاهش مخاطرات سیلاب در حال اجراست.
آماده‌باش نیرو‌های امدادی و خدمات شهری
در زمان بارندگی، آمادگی نیرو‌های عملیاتی اهمیت زیادی دارد. استقرار ماشین‌آلات، پمپ‌های تخلیه آب، تجهیزات امدادی و نیرو‌های خدمات شهری در نقاط حساس از جمله اقداماتی است که می‌تواند سرعت واکنش به آب‌گرفتگی را افزایش دهد.
علیرضا جعفری، مدیرکل خدمات شهری شهرداری تهران، در اظهارات اخیر خود از آماده‌باش کامل نیرو‌های خدمات شهری و ۱۳۸ ایستگاه آتش‌نشانی برای مقابله با پیامد‌های بارندگی خبر داده است. او همچنین از شهروندان خواسته است در صورت مشاهده آب‌گرفتگی و انسداد معابر، موضوع را از طریق سامانه ۱۳۷ اطلاع دهند.
از سوی دیگر، علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول تأکید کرده است. به گفته او، سازمان هواشناسی مسئول صدور هشدار‌های جوی، وزارت نیرو مسئول لایروبی رودخانه‌ها در خارج از محدوده شهر و شهرداری مسئول پاک‌سازی کانال‌ها و مسیل‌های داخل شهر است.
نقش شهروندان در جلوگیری از آب‌گرفتگی
در کنار اقدامات شهرداری، رفتار شهروندان نیز در کاهش خطر سیلاب اهمیت دارد. ریختن زباله در جوی‌ها و کانال‌ها، رها کردن نخاله‌های ساختمانی در مسیر آب و مسدود کردن دریچه‌های جمع‌آوری روان‌آب می‌تواند عملکرد شبکه هدایت آب‌های سطحی را مختل کند.
همچنین شهروندان باید در زمان بارندگی شدید از توقف خودرو در حاشیه رودخانه‌ها، ورود به زیرگذر‌های آب‌گرفته و تردد در مسیر‌های سیلابی خودداری کنند. استاندار تهران نیز در پی هشدار‌های هواشناسی، بر آماده‌باش دستگاه‌های امدادی و خدمات‌رسان و ضرورت دوری مردم از بستر و حریم رودخانه‌ها تأکید کرده است.
در نهایت، مقابله با سیلاب در تهران صرفاً با لایروبی کانال‌ها و آماده‌باش نیرو‌های خدمات شهری محقق نمی‌شود؛ بلکه به برنامه‌ریزی بلندمدت، اصلاح نقاط حادثه‌خیز، حفاظت از حریم رودخانه‌ها، توسعه زیرساخت‌های مدیریت روان‌آب و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیاز دارد. پایتخت برای عبور ایمن از فصل بارندگی باید علاوه بر اقدامات فوری، نگاه پیشگیرانه و مستمر به مدیریت آب‌های سطحی داشته باشد؛ چراکه هزینه پیشگیری از خسارات سیل، به‌مراتب کمتر از هزینه بازسازی پس از وقوع آن خواهد بود.
انتهای خبر/