محله قلعه‌مرغی؛ از نخستین فرودگاه تا بوستان ولایت
به گزارش خبرنگار سرویس مناطق پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در جنوب‌غرب پایتخت، محدوده‌ای قرار گرفته که نام آن با یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ هوانوردی ایران گره خورده است. قلعه‌مرغی از محله‌های قدیمی تهران به شمار می‌رود که در طول سالیان، تغییرات زیادی را تجربه کرده و از یک محدوده روستایی و نظامی به بخشی از ساختار شهری پایتخت تبدیل شده است.
پیشینه نام قلعه‌مرغی به روزگار قاجار بازمی‌گردد. بر اساس روایت‌های تاریخی، در دوره ناصرالدین‌شاه در این محدوده قلعه‌ای وجود داشت که در آن به پرورش مرغ می‌پرداختند. همین فعالیت به‌تدریج نام قلعه‌مرغی را برای این منطقه ماندگار کرد.
این محدوده در گذشته از آبادی‌های پیرامون تهران و از توابع دهستان غار بود. با گسترش شهر و توسعه سکونتگاه‌ها در بخش جنوبی پایتخت، به‌تدریج ارتباط آن با بافت شهری بیشتر شد و چهره روستایی گذشته جای خود را به ساختار‌های جدید داد.
یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ قلعه‌مرغی، احداث فرودگاه در اراضی آن در سال ۱۳۰۱ خورشیدی بود. این فرودگاه در سال‌های ابتدایی ورود صنعت هوانوردی به ایران، جایگاه ویژه‌ای داشت و برای فرود هواپیما‌های نظامی مورد استفاده قرار گرفت.
با استقرار تأسیسات نظامی و فعالیت‌های مرتبط با نیروی هوایی، این محدوده به یکی از مراکز مهم هوانوردی کشور تبدیل شد. برگزاری برنامه‌های پروازی و مانور‌های هوایی نیز نام قلعه‌مرغی را در خاطرات تاریخی تهران ثبت کرد.
به این ترتیب، سرزمینی که روزگاری با فعالیت‌های روستایی شناخته می‌شد، به فضایی با کارکرد نظامی و هوانوردی تغییر ماهیت داد. این دگرگونی، هویت تاریخی متفاوتی برای قلعه‌مرغی به وجود آورد.
با گذشت زمان و تغییر نیاز‌های شهری، اراضی سابق فرودگاه و مجموعه نظامی قلعه‌مرغی وارد مرحله تازه‌ای از تغییر کاربری شدند. ایجاد بوستان ولایت در این محدوده، یکی از مهم‌ترین اتفاقات در تاریخ معاصر این منطقه بود.
این بوستان که در محل سابق فرودگاه و پادگان قلعه‌مرغی احداث شد، از سال ۱۳۹۰ پذیرای شهروندان شد و در سال ۱۳۹۱ به‌صورت رسمی افتتاح شد. به این ترتیب، فضایی که سال‌ها کاربری نظامی داشت، به محیطی عمومی برای تفریح، ورزش و گذران اوقات فراغت تبدیل شد.
امروزه بوستان ولایت یکی از شاخص‌ترین فضا‌های تفریحی جنوب تهران محسوب می‌شود و نقش مهمی در تأمین فضای باز و امکانات ورزشی و گردشگری برای شهروندان دارد.
حسن بخشی یکی از ساکنان محله قلعه‌مرغی در گفتگو با تهران پرس گفت: قلعه‌مرغی در همسایگی محدوده‌هایی مانند جوادیه، خانی‌آباد نو و خزانه فلاح قرار گرفته و از نظر موقعیت شهری با بخش‌های مختلف جنوب‌غرب تهران ارتباط دارد. خیابان‌ها و مسیر‌های ارتباطی اطراف آن نیز رفت‌وآمد ساکنان را به سایر نقاط پایتخت امکان‌پذیر می‌کنند.
با وجود تغییرات گسترده کالبدی، نام قلعه‌مرغی همچنان یادآور بخشی از گذشته تهران است؛ محدوده‌ای که تاریخ روستایی، آغاز پرواز‌های هوایی و توسعه فضا‌های عمومی را در یک روایت تاریخی به هم پیوند می‌دهد. حفظ نشانه‌های تاریخی این محدوده در کنار ارتقای خدمات شهری، می‌تواند به ماندگاری هویت آن در حافظه شهر کمک کند.
انتهای خبر/