راهکار‌های مهار آلودگی پائیزی تهران
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ با آغاز فصل پاییز، هوای تهران به یکی از دغدغه‌های جدی شهروندان تبدیل می‌شود. افزایش تردد خودروها پس از بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، ترافیک صبحگاهی و عصرگاهی و تغییر شرایط جوی، زمینه را برای افزایش غلظت آلاینده‌ها فراهم می‌کند. در این میان، پدیده وارونگی دما نیز می‌تواند مانع پراکندگی آلاینده‌ها در لایه‌های نزدیک به سطح زمین شود و آلودگی را برای مدت بیشتری در شهر نگه دارد.
کارشناسان معتقدند مقابله مؤثر با این بحران به توسعه حمل‌ونقل عمومی، نوسازی ناوگان فرسوده، کنترل منابع آلاینده و اجرای کامل قانون هوای پاک نیاز دارد؛ اقداماتی که باید پیش از رسیدن روز‌های ناسالم در دستور کار مسئولان قرار گیرد.
در چنین شرایطی، تعطیلی مدارس، محدودیت تردد خودروها و توصیه به کاهش فعالیت در فضای باز، از جمله تصمیم‌هایی است که ممکن است هنگام تشدید آلودگی اتخاذ شود؛ اما این اقدامات بیشتر جنبه کوتاه‌مدت دارند و به‌تنهایی نمی‌توانند منشأ آلودگی را برطرف کنند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که تداوم روز‌های ناسالم، بدون اصلاح منابع تولید آلاینده، همچنان سلامت شهروندان را تهدید می‌کند.
یکی از مهم‌ترین موضوعات در این زمینه، سهم منابع متحرک، به‌ویژه خودروها، موتورسیکلت‌ها و ناوگان حمل‌ونقل فرسوده است. تردد وسایل نقلیه پرتعداد، به‌خصوص آنهایی که استاندارد‌های آلایندگی را رعایت نمی‌کنند، فشار زیادی بر کیفیت هوای پایتخت وارد می‌کند. از سوی دیگر، استفاده از خودرو‌های شخصی در سفر‌های روزانه، زمانی که حمل‌ونقل عمومی پاسخ‌گوی نیاز شهروندان نباشد، افزایش می‌یابد و به تشدید ترافیک و آلودگی دامن می‌زند.
حمل‌ونقل عمومی؛ راهکار اصلی کاهش آلودگی
توسعه مترو و اتوبوسرانی، یکی از مهم‌ترین راهکار‌هایی است که مسئولان شهری برای کاهش آلودگی هوا دنبال می‌کنند. دسترسی آسان به وسایل حمل‌ونقل عمومی، شهروندان را به کنار گذاشتن خودرو‌های شخصی تشویق می‌کند و می‌تواند از حجم ترافیک و انتشار آلاینده‌ها بکاهد.
در همین زمینه، شهرداری تهران برنامه نوسازی و برقی‌سازی ناوگان اتوبوسرانی را دنبال کرده است. بر اساس گزارش منتشرشده در مرداد ۱۴۰۵، از قرارداد تأمین ۲۵۰۰ دستگاه اتوبوس برقی، ۵۰۰ دستگاه به‌تدریج وارد تهران شده و به شبکه اتوبوسرانی اضافه شده بود. تحقق کامل اهداف این برنامه به تداوم تأمین ناوگان، توسعه زیرساخت شارژ و رفع موانع اجرایی وابسته است.
با این حال، افزایش تعداد اتوبوس‌ها به‌تنهایی کافی نیست. مدیریت شهری باید هم‌زمان فاصله حرکت اتوبوس‌ها را کاهش دهد، دسترسی محله‌های کم‌برخوردار به مترو و خطوط اتوبوسرانی را بهبود بخشد و کیفیت خدمات را ارتقا دهد. هر اندازه استفاده از حمل‌ونقل عمومی آسان‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد، امکان کاهش سفر‌های غیرضروری با خودروی شخصی نیز بیشتر خواهد شد.
کیفیت سوخت و خودرو‌های فرسوده زیر ذره‌بین کارشناسان
سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست و منابع طبیعی مجلس، در بازدید از شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در اردیبهشت ۱۴۰۵، بر اهمیت بررسی علمی منابع آلاینده تأکید کرد. در این بازدید، سهم بالای منابع متحرک در آلودگی پایتخت، نمونه‌برداری از بنزین و گازوئیل و ضرورت بهبود تجهیزات پایش مورد توجه قرار گرفت. رفیعی همچنین خواستار رفع موانع سخت‌افزاری و تأمین نیروی متخصص برای افزایش دقت پایش و انتشار شفاف اطلاعات کیفیت هوا شد.
این دیدگاه نشان می‌دهد که مقابله با آلودگی هوا باید بر داده‌های دقیق و شناسایی سهم هر منبع استوار باشد. کنترل کیفیت بنزین و گازوئیل، نظارت بر مراکز معاینه فنی، جلوگیری از تردد خودرو‌های فاقد استاندارد‌های لازم و تسریع در اسقاط وسایل نقلیه فرسوده، از اقداماتی است که می‌تواند به کاهش انتشار آلاینده‌ها کمک کند.
در کنار منابع متحرک، منابع ثابت از جمله صنایع و نیروگاه‌ها نیز باید به‌طور مستمر پایش شوند. در روز‌هایی که شرایط جوی امکان پراکندگی آلاینده‌ها را کاهش می‌دهد، تشدید بازرسی از واحد‌های آلاینده و برخورد با تخلفات اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. البته تصمیم‌گیری درباره محدودیت فعالیت صنایع یا نوع سوخت مصرفی باید با توجه به اطلاعات واقعی پایش و ارزیابی سهم هر منبع صورت گیرد؛ زیرا تمرکز بر یک عامل بدون بررسی سایر منابع، ممکن است نتیجه مورد انتظار را به همراه نداشته باشد.
قانون هوای پاک؛ مسئولیت مشترک دستگاه‌ها
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، اردیبهشت ۱۴۰۴ با اشاره به تعدد دستگاه‌های مسئول در حوزه آلودگی هوا، بر ضرورت همکاری میان نهاد‌ها و کاهش منابع آلاینده تأکید کرد. او توسعه حمل‌ونقل عمومی و کاهش وابستگی شهروندان به خودرو‌های شخصی را از راهکار‌های مهم مقابله با آلودگی و ترافیک دانست.
از سوی دیگر، قانون هوای پاک برای دستگاه‌های مختلف، وظایفی در زمینه کنترل منابع آلاینده، پایش کیفیت هوا و اطلاع‌رسانی به شهروندان تعیین کرده است. اجرای مؤثر این قانون مستلزم آن است که مسئولیت هر نهاد مشخص باشد و عملکرد دستگاه‌ها به‌صورت منظم ارزیابی شود.
علی حسینی کارشناسان حوزه محیط‌زیست در گفتگو با «تهران پرس» بر این نکته تأکید کرد که تصمیم‌های مقطعی، مانند تعطیلی مدارس یا محدودیت تردد در روز‌های آلوده، باید مکمل برنامه‌های بلندمدت باشند، نه جایگزین آنها. ایجاد سازوکار مشخص برای سنجش پیشرفت برنامه‌ها، انتشار عمومی نتایج و پاسخ‌گو کردن دستگاه‌های مسئول، می‌تواند فاصله میان وعده‌ها و اقدامات اجرایی را کاهش دهد.
سلامت شهروندان در اولویت باشد
شاهین قاسمی کارشناس شهری در گفتگو با «تهران پرس» اظهار داشت: در کنار اقدامات زیرساختی، اطلاع‌رسانی به‌موقع درباره وضعیت هوا و ارائه توصیه‌های بهداشتی نیز ضرورت دارد.
وی افزود: کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و تنفسی از گروه‌هایی هستند که باید در روز‌های آلوده مراقبت بیشتری داشته باشند. کاهش فعالیت سنگین در فضای باز هنگام ناسالم بودن هوا و پیگیری اطلاعیه‌های رسمی، از اقداماتی است که می‌تواند مواجهه با آلاینده‌ها را کاهش دهد.
پاییز تهران نباید هر سال با تکرار چرخه هشدار، تعطیلی و انتظار برای وزش باد همراه باشد. توسعه حمل‌ونقل عمومی، نوسازی خودرو‌های فرسوده، بهبود کیفیت سوخت، کنترل صنایع آلاینده و اجرای دقیق قانون هوای پاک، مجموعه اقداماتی هستند که باید به‌صورت هماهنگ دنبال شوند. راهکار پایدار برای کاهش آلودگی هوای تهران، نه در تعطیلی‌های مکرر، بلکه در کاهش واقعی آلاینده‌ها و پاسخگویی مسئولان به نتایج اقداماتشان نهفته است.
انتهای خبر/