سهروردی؛ حکیمِ نور در عصر سایهها
به گزارش گروه فرهنگ پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ نبودِ یک روز مشخص در تقویم ملی برای بزرگداشتِ پایهگذار «حکمت اشراق»، خلأیی است که نه تنها در حوزههای آکادمیک، بلکه در جریان فرهنگی جامعه نیز احساس میشود. گزارش پیش رو، واکاوی ضرورتِ توجه به این فیلسوف بزرگ و جایگاهِ درخشان او در تفکر ایرانی-اسلامی است.
سهروردی، حکیم جوانی که در قرن ششم هجری با نگارش آثاری، چون «حکمتالاشراق»، ساختار فلسفه اسلامی را دگرگون کرد، پیوندی عمیق میان فلسفه مشاء (عقلگرایی ارسطویی) و عرفانِ ناب برقرار ساخت. او جهان را نه به مثابه مادهای مرده، بلکه به صورت «نور» و «سایهها» تعریف کرد.
با این حال، در کمال تعجب، در حالی که بسیاری از مفاخر علمی و ادبی ایران روزهای مشخصی برای بزرگداشت دارند، نام سهروردی در تقویم رسمی کمرنگ است. این عدم توجه، پیامدهایی فراتر از یک حذف تقویمی دارد. وقتی اندیشمندی در تراز سهروردی به حاشیه میرود، نسل جدید از میراثی که میتواند پاسخگوی نیازهای روحی و فلسفی آنها در مواجهه با نیهیلیسم مدرن باشد، محروم میماند.
دیدگاه کارشناسان
بهمن حبیبی، استاد فلسفه دانشگاه، در گفتوگو با خبرنگار ما معتقد است: «سهروردی تنها یک فیلسوف نیست؛ او معمار یک زیستجهانِ متعالی است. نامگذاری روزی به نام او، بستری فراهم میکند تا اندیشمندان به جای خوانشهای صرفاً متنی، به کاربستِ آموزههای او در حل بحرانهای معنایی امروز بپردازند.»
وی میافزاید: «در فلسفه اشراق، نور نماد معرفت و آگاهی است. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی این مفهوم هستیم تا از غرق شدن در تاریکیِ تضادهای اجتماعی و فردی نجات یابیم. گرامیداشت سهروردی، گرامیداشتِ تفکرِ اصیلِ ایرانی است که در آن، خرد با قلب و استدلال با شهود آشتی کرده است.»
همچنین، ناهید صمدی، پژوهشگر حوزه مطالعات فرهنگی، در گفتگو با «تهران پرس»، معتقد است: «روز سهروردی میتواند بهانهای برای پیوند زدن نسل جوان با ریشههای تفکر عمیقِ بومی باشد. برگزاری نشستهای علمی، مسابقات پژوهشی و معرفی سهروردی در قالبهای هنری و رسانهای، میتواند شکاف میان دنیای آکادمیک و عموم جامعه را پر کند.»
ضرورتهای یک بزرگداشت ملی
چرا باید برای سهروردی روزی اختصاصی داشت؟
تقویت هویت ملی: سهروردی حلقه اتصال حکمت ایران باستان و فلسفه اسلامی است. معرفی او، معرفی بخش مهمی از هویت تاریخی ماست.
پاسخ به بحران معنا: فلسفه اشراق راهکاری برای گذار از تنهایی انسان مدرن به سوی «اتصال به حقیقت» است.
دیپلماسی فرهنگی: سهروردی چهرهای جهانی است. بزرگداشت او میتواند ایران را به عنوان مهد فلسفه و عرفان به جهانیان بازتعریف کند.
راهکارها برای جایگاهسازی
برای اینکه روز سهروردی تنها یک نام نباشد، پیشنهادات زیر ارائه میشود:
استفاده از ظرفیت هنرهای تجسمی: بهرهگیری از نمادهای نور و سایه در معماری و هنرهای معاصر برای معرفی سهروردی.
تولید محتوای دیجیتال: ساخت مستندها و پادکستهای فلسفی برای نسل زد که با زبان روزِ جهان ارتباط برقرار کنند.
پژوهشهای تطبیقی: برگزاری جشنوارههای سالانه فلسفه تطبیقی میان حکمت اشراق و مکاتب مدرن فلسفی جهان.
سهروردی، آن حکیمِ شهید که عمر کوتاهی داشت، اما میراثی جاودان بر جای گذاشت، همچنان منتظر است تا از کتابخانهها بیرون آمده و در بطنِ زندگی جامعه جریان یابد. تعیین روزی به نام او، آغازِ راهی است برای یادآوری اینکه ما فرزندان تمدنی هستیم که در آن «نور»، غایتِ نهاییِ هستی است. امید است متولیان فرهنگی با درک این ضرورت، گام در مسیرِ ثبتِ «روز حکمت اشراق» در تقویم ملی بردارند تا نام سهروردی، نه در سکوت، که در طنینِ اندیشههای نو، زنده بماند.
انتهای خبر/