مرصاد؛ حماسهای برای پایان رؤیای تجزیهطلبان
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ «عملیات مرصاد که در پنجم مردادماه ۱۳۶۷ و در پاسخ به تهاجم نظامی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به خاک ایران صورت گرفت، آخرین برگ از کتاب هشت سال دفاع مقدس است. این عملیات که تنها چند روز پس از پذیرش رسمی قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران آغاز شد، تلاشی مذبوحانه از سوی دشمنان برای نفوذ به عمق خاک کشور و بیثباتسازی نظام بود. با هوشیاری نیروهای مسلح و حضور قاطع رزمندگان در تنگه چهارزبر، این تهاجم نه تنها در نطفه خنثی شد، بلکه به شکستی تمامعیار برای سازمان مجاهدین خلق تبدیل گردید تا بار دیگر ثابت شود امنیت مرزهای ایران، خط قرمزی است که هرگونه تجاوز به آن، پاسخی قاطع و درسآموز در پی خواهد داشت.»
در سالگرد این واقعه، مروری بر ابعاد نظامی، سیاسی و اجتماعی آن نشان میدهد که چگونه وحدت و استقامت در برابر طمع دشمنان خارجی و داخلی، امنیت پایدار را تضمین کرد.
گذری بر واقعه؛ وقتی «کمینگاه» آشکار شد
تابستان ۱۳۶۷، فضای ایران پس از اعلام پذیرش قطعنامه ۵۹۸ در وضعیت تعلیقی میان امید به صلح و تداوم جنگ قرار داشت. سازمان مجاهدین خلق با پشتوانه ارتش بعث عراق و در عملیاتی موسوم به «فروغ جاویدان»، با این تصور که توان دفاعی ایران به دلیل خستگی مفرط نیروها فروپاشیده، تهاجم گستردهای را از مرزهای غربی آغاز کرد. اما آنها در تلهای افتادند که از نامش پیداست: «مرصاد» به معنای کمینگاه. نیروهای مدافع ایران در تنگه چهارزبر، با استراتژی هوشمندانه و با تکیه بر نیروهای مردمی و ارتش و سپاه، توانستند در کمتر از چند روز، رویای سقوط تهران را به خاکستر تبدیل کنند.
تحلیل کارشناسی
چرا مرصاد یک نقطه عطف بود؟
علیرضا ساجدی، تحلیلگر مسائل استراتژیک در این باره به خبرنگار «تهران پرس»، میگوید: «اهمیت مرصاد فراتر از یک پیروزی نظامی است. این عملیات پاسخی قاطع به یک محاسبه غلط استراتژیک بود. دشمنان داخلی و خارجی ایران تصور میکردند با اعلام پذیرش قطعنامه، انسجام درونی ایران گسسته شده است. مرصاد نشان داد که علیرغم تمام چالشهای اقتصادی و نظامی پس از ۸ سال جنگ، اراده عمومی برای حفظ تمامیت ارضی، همچنان بالاترین اولویت کشور است.»
وی در ادامه میافزاید: «اگر مرصاد رخ نمیداد و دشمن موفق به پیشروی میشد، ثبات سیاسی ایران برای سالها با تهدید تجزیهطلبی و بیثباتیهای داخلی مواجه میشد. مرصاد، تمامیت ارضی کشور را در حساسترین لحظه تاریخی بیمه کرد.»
ابعاد اجتماعی و درسهایی برای امروز
از دیدگاه جامعهشناسی، مرصاد بازتابی از «سرمایه اجتماعی» ایران در دهه ۶۰ است. در شرایطی که فضای اداری و سازمانی کشور درگیر تغییرات پس از جنگ بود، بسیج نیروهای مردمی که خودجوش و با تکیه بر آگاهی ملی صورت گرفت، درسی ماندگار است.
کارشناسان علوم سیاسی معتقدند درس اصلی مرصاد برای مدیران و تصمیمسازان امروز این است که «وحدت ملی» در زمانهای بحرانی، موثرترین ابزار بازدارندگی است. مرصاد یادآوری میکند که اختلافات سلیقهای یا فشارهای مقطعی در محیطهای کاری و اجتماعی، نباید مانع از دیدن تصویر کلان (مصلحت و امنیت ملی) شود.
نگاهی به فضای رسانهای و روایتگری
در بررسیهای تاریخیِ عملیات مرصاد، آنچه جای خالیاش حس میشود، روایتگری دقیقتر از لایههای انسانی این واقعه است. تاریخنگاری این عملیات اغلب بر وجه نظامی تمرکز داشته، اما برای نسل جدید، پرداختن به انگیزههای انسانی مدافعان این عملیات در محیطی پر از آشوب و اضطراب، میتواند درسهای مدیریتی و اخلاقی مهمی در پی داشته باشد. به عنوان یک فعال حوزه خبر، باید گفت بازخوانی مرصاد نه برای دامن زدن به اختلافات گذشته، بلکه برای فهم سازوکار «تابآوری ملی» ضروری است.
سالروز عملیات مرصاد، فرصتی است برای تامل در این حقیقت که امنیت، دستاوردی خودکار نیست. این امنیت حاصلِ هوشیاریِ به موقع در برابر تهدیدات و آمادگی برای ایستادن بر سر اصول در بزنگاههای تاریخی است. ۳۶ سال پس از آن روزهای داغ تابستان، نام مرصاد همچنان یادآور آن است که وقتی ارادههای کوچک در قالب یک هدف ملی بزرگ تجمیع میشوند، هیچ قدرت خارجی قادر به تحمیل اراده خود نخواهد بود.
امروز در دنیایی که ابزارهای نفوذ و تهدید تغییر شکل دادهاند، «مرصاد» مفهومی است که باید در حوزه امنیت فرهنگی و اقتصادی نیز بازتعریف شود؛ هوشیاری در برابر جنگ نرم و تلاش برای حفظ ثبات و آرامش، همان مرصادِ دوران ماست.
اتتهای خبر/