جزایر ۳ گانه؛ نماد هویت ایرانی
به گزارش گروه فرهنگ پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ روز جزایر سهگانه خلیج فارس فرصتی است برای یادآوری بخشی مهم از هویت تاریخی ایران؛ سرزمینهایی که نه فقط موقعیت استراتژیک، بلکه پیوستگی فرهنگی و تاریخیشان با ایران، بر اساس اسناد معتبر، غیرقابل انکار است. جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک امروز بیش از همیشه در مرکز بحثهای امنیتی، دیپلماتیک و توسعهای قرار دارند.
پیشینه تاریخی و اسناد مالکیت
مطابق نقشههای رسمی، فرمانهای حکومتی و روایتهای مورخان، مالکیت جزایر سهگانه از گذشتههای دور متعلق به ایران بوده است. کارشناسان تاریخ دریانوردی بر این باورند که اسناد پرتغالی و بریتانیایی نیز در دورههای حضورشان در خلیج فارس، مالکیت ایران را تأیید کردهاند.
نادر فرهمند، پژوهشگر تاریخ خلیج فارس میگوید:«هیچ جزیرهای در جنوب ایران به اندازه جزایر سهگانه در طول تاریخ نام فارسی نداشته و هیچگاه در هیچ دورهای از جغرافیای ایران جدا نبوده است. اسناد تاریخی کاملاً روشن است و تردیدی باقی نمیگذارد.»
اهمیت امنیتی و جایگاه راهبردی
این سه جزیره، به دلیل نزدیکی به تنگه هرمز، نقشی کلیدی در امنیت انرژی جهان دارند. کنترل خطوط کشتیرانی و توان رصدگری نظامی، از مهمترین کارکردهای این منطقه به شمار میرود.
مرتضی احراری سرهنگ بازنشسته دریایی، نیز با اشاره به نقش امنیتی جزایر میگوید:«حفظ امنیت تنگه هرمز بدون حضور پایدار ایران در این جزایر امکانپذیر نیست. این منطقه نهفقط یک نقطه جغرافیایی، بلکه محور آرامش و ثبات کشتیرانی در خلیج فارس است.»
ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و گردشگری
جزایر سهگانه از نظر تنوع زیستی دریایی، سواحل بکر، ظرفیت شیلات و امکان توسعه گردشگری ویژگیهای منحصربهفردی دارند. کارشناسان محیط زیست معتقدند که اگر توسعه با رویکرد پایدار دنبال شود، این جزایر میتوانند به یکی از قطبهای پژوهش دریایی و گردشگری طبیعی تبدیل شوند.
توسعه پایدار، ضرورت فراموششده
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که این جزایر با وجود اهمیت استراتژیک، هنوز از نظر زیرساختهای خدماتی، گردشگری و پژوهشی به اندازه کافی توسعه نیافتهاند.
الهام عباسی، کارشناس توسعه مناطق ساحلی میگوید:«برای اینکه جزایر سهگانه صرفاً نقطهای امنیتی نباشند، باید طرحهای توسعه پایدار، توجه به محیط زیست و حضور دانشگاهی و پژوهشی در آنها تقویت شود. این جزایر پتانسیل یک جهش اقتصادی را دارند.»
بسیاری نمیدانند که بخش مهمی از ۳۰ درصد تجارت نفت جهان از نزدیکی این سه جزیره عبور میکند. حضور ایران در این نقطه باعث افزایش امنیت خطوط انتقال انرژی برای همه کشورهای منطقه است، حتی آن کشورهایی که ادعاهای سیاسی مطرح میکنند.
این جزایر از لحاظ تنوع مرجانی، زیستگاه لاکپشتهای دریایی، ذخایر آبزی و سواحل بکر جزو مناطق ارزشمند اکولوژیک خلیج فارس هستند. کارشناسان محیطزیست معتقدند که این جزایر ظرفیت تبدیل شدن به یک مرکز بینالمللی برای تحقیقات دریایی ایران را دارند.
بعضی تحلیلگران ژئوپلیتیک بر این باورند که میتوان این جزایر را به اولین منطقه آزاد پژوهشهای دریایی و دفاعی ایران تبدیل کرد؛ منطقهای که دانشگاهها، شرکتهای فناور و مراکز دریایی بتوانند در کنار نیروهای حافظ امنیت فعالیت کنند.
یکی از موضوعاتی که کمتر به آن توجه شده، تقویت جمعیت ساکن در جزایر است. کارشناسان معتقدند افزایش امکانات آموزشی، بهداشتی و رفاهی میتواند جمعیت پایدار ایجاد کند و حضور اجتماعی، وزن هویتی جزایر را بیشتر میسازد.
علیرضا صادقی، جامعهشناس مناطق جنوبی میگوید:«برای تقویت هویت ملی در جزایر سهگانه، باید زندگی اجتماعی واقعی در آنها جریان پیدا کند؛ مدرسه، کتابخانه، فرهنگسرا و برنامههای فرهنگی میتواند جزایر را از وضعیت صرفاً امنیتی خارج کند.»
در فرهنگ دریانوردان جنوب، درباره تنبها و ابوموسی دهها روایت و شعر محلی وجود دارد که ریشه در تاریخ چندصدساله مردم منطقه دارد. حفظ این میراث فرهنگی میتواند بخشی از مستندات هویتی و تاریخی ایران را تقویت کند.
افزایش دمای آب خلیج فارس و کاهش عمق سواحل، خطراتی است که زیستبوم این جزایر را تهدید میکند. کارشناسان هشدار میدهند اگر برنامهای برای محافظت از مرجانها، لاکپشتها و آبهای ساحلی تدوین نشود، بخشی از این اکوسیستم بینظیر در سالهای آینده آسیب خواهد دید.
جزایر میتوانند به عنوان نماد صلح دریایی، گردشگری کماثر و پایدار، و آموزش محیطزیست مطرح شوند. حضور کنترلشده گردشگران و تورهای تحقیقاتی میتواند هویت این جزایر را از منظر محیطی و فرهنگی جهانی کند.
پیام روز جزایر سهگانه
این روز یادآور سه پیام مهم تأکید بر هویت و تمامیت ارضی ایران، اهمیت توسعه پایدار و زیستمحیطی این جزایرو لزوم گسترش همکاریهای منطقهای در چارچوب احترام متقابل است.
انتهای خبر/