سوسنگرد؛ شهری که اجازه سقوط نداد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ آبانماه، یادآور یکی از سرنوشتسازترین برگهای دفاع مقدس است؛ روزی که سوسنگرد پس از محاصرهای سنگین و نابرابر، با رشادت نیروهای مردمی، ارتش، سپاه و عشایر عرب خوزستان آزاد شد و امید تازهای در جبهههای جنوب رقم خورد. بسیاری از کارشناسان این عملیات را نقطهای تعیینکننده در تثبیت مقاومت ایران میدانند؛ نقطهای که نشان داد وحدت نیروهای مسلح و مردم میتواند معادلات دشمن را بههم بزند.
سوسنگرد از نخستین روزهای جنگ تحمیلی تبدیل به هدف جدی ارتش بعث شد. این شهر که از نظر جغرافیایی دروازهای بهسوی اهواز محسوب میشود، از هفتههای ابتدایی جنگ زیر شدیدترین حملات توپخانهای و زرهی دشمن قرار داشت. ارتش عراق با اتکا به حجم سنگین نیروهای مکانیزه خود تلاش کرد با محاصره کامل سوسنگرد، جبهه جنوب را بهنفع خود تثبیت کند.
با وجود این، مقاومت مردمی و نیروهای سپاه پاسداران در شهر، همراه با حضور نیروهای ارتش، محاصره طولانی را با کمترین امکانات تحمل کرد. آذوقه محدود، کمبود مهمات و فشار بیوقفه دشمن، شرایط را بحرانی کرده بود؛ اما مدافعان شهر اجازه ندادند پرچم ایران از روی بلندای سوسنگرد پایین کشیده شود.
روزی که تصمیمها سرنوشت را تغییر داد
۲۶ آبان ۱۳۵۹ زمانی فرا رسید که باید تصمیمی حیاتی گرفته میشد. ارتش عراق حلقه محاصره را تنگتر کرده و آماده ورود قطعی به شهر بود. در همین روز، نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه و گروههای مردمی از جمله نیروهای ستاد جنگهای نامنظم به فرماندهی شهید دکتر مصطفی چمران، عملیاتی هماهنگ را برای شکستن محاصره آغاز کردند.
طبق روایت فرماندهان حاضر در صحنه، سرعت پیشروی نیروهای ایرانی و هماهنگی میدانی میان یگانهای مختلف، باعث غافلگیری کامل ارتش عراق شد. بسیاری از منابع نظامی این عملیات را نمونهای کمنظیر از تلفیق تجربه ارتش با چابکی نیروهای مردمی میدانند.
نتیجه نهایی، آزادسازی کامل سوسنگرد و عقبنشینی نیروهای عراقی بود؛ رخدادی که بهگفته تحلیلگران نظامی، تأثیر مستقیمی بر روحیه رزمندگان در جبهه جنوب و تغییر معادلات جنگ داشت.
چرا آزادسازی سوسنگرد مهم است؟
حمیدرضا کرمی، پژوهشگر دفاع مقدس، در گفتگو با خبرنگار ما تأکید میکند که عملیات آزادسازی سوسنگرد یک نمونه کلاسیک از هماهنگی میان ارتش و سپاه بود.
وی ادامه داد: «در آن مقطع هنوز ساختار جنگی کشور بهطور کامل شکل نگرفته بود. اما در سوسنگرد، نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و گروههای چریکی کنار هم قرار گرفتند و همین وحدت، کلید موفقیت شد. اگر این عملیات شکست میخورد، احتمال سقوط اهواز بسیار جدی بود و تبعاتش میتوانست روند جنگ را پیچیدهتر کند.»
پیامی که به افکار عمومی و دشمن داده شد.
از نگاه پرویز محمودی، جامعهشناس حوزه مقاومت، آزادسازی سوسنگرد تنها یک موفقیت نظامی نبود، بلکه بر افکار عمومی داخل کشور نیز اثر گذاشت.
وی افزود: «در هفتههای ابتدایی جنگ، مردم نگران بودند و شایعات درباره پیشروی دشمن زیاد بود. خبر آزادسازی سوسنگرد موجی از امید ایجاد کرد و نشان داد که دفاع مردمی نتیجه میدهد. همچنین این پیام را به ارتش بعث رساند که محاسباتش درباره مقاومت ایران غلط است.»
اهمیت استراتژیک و جغرافیایی
یک کارشناس مسائل نظامی که میخواست هویتش فاش نشود نیز میگوید:«موقعیت سوسنگرد بهگونهای است که اگر بهطور کامل سقوط میکرد، نیروهای عراقی میتوانستند با سرعت بیشتری بهسمت اهواز پیشروی کنند. آزادسازی این شهر، خطوط دفاعی دشمن را به عقب راند و باعث شد ایران زمان کافی برای سازماندهی نیروها و طراحی سایر عملیاتها داشته باشد.»
وی اضافه کرد:«نسل جدید نیاز دارد بداند سوسنگرد چگونه و توسط چه کسانی آزاد شد. اگر این روایتها گفته نشود، بخشی از هویت و حافظه تاریخی کشور فراموش میشود.»
سوسنگرد امروز؛ نیازمند روایتگری تازه
با وجود گذشت بیش از چهار دهه از آن روز تاریخی، بسیاری از کارشناسان معتقدند که سوسنگرد هنوز به اندازه اهمیتش در رسانهها و برنامههای آموزشی دیده نمیشود. بهگفته آنان، ثبت روایتهای شفاهی رزمندگان، احیای یادمانهای جنگ و تبیین نقش نیروهای مردمی باید بهصورت جدیتری پیگیری شود.
سالروز آزادسازی سوسنگرد تنها یادآور یک عملیات نظامی نیست؛ یادآور ایستادگی، همبستگی و غافلگیری دشمن است. شهری که سقوطش میتوانست مسیر جنگ تحمیلی را تغییر دهد، با فداکاری مدافعانش آزاد شد و به نمادی از مقاومت تبدیل گشت. امروز، مرور این واقعه بیش از همیشه اهمیت دارد؛ زیرا یادآوری میکند که پیروزی در سختترین میدانها نیز با وحدت و ایمان ممکن است.
انتهای خبر/