مساجد با مشارکت مردم ساخته میشوند
به گزارش گروه فرهنگ پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ شهرداری تهران با هدف تقویت هویت فرهنگی، اجتماعی و معنوی محلات، سیاست نوینی برای ساخت مساجد در پیش گرفته است. در این رویکرد مشارکتی، شهرداری تنها تا مرحله اسکلت و سفتکاری مسجد حمایت مالی میکند و ادامه ساخت بنا بر عهده هیئت امنای مسجد، خیرین و مردم محل گذاشته میشود. هدف از این مدل، افزایش حس تعلق و مالکیت معنوی شهروندان نسبت به مسجد و ایجاد فضایی زنده و پویا برای تعامل محلی است، به گونهای که مسجد صرفاً یک پروژه عمرانی نباشد، بلکه به مرکز فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و تربیتی محله تبدیل شود.
این سیاست همچنین پاسخ به تجربههای گذشته است؛ جایی که ساخت کامل مسجد توسط شهرداری، هرچند با نیت خیر، موجب کاهش مشارکت و تعلق مردمی شده بود. با این رویکرد، مساجد نه تنها محلی برای عبادت، بلکه سنگری برای همدلی، همکاری و رشد اجتماعی و معنوی محلهها محسوب میشوند و شهروندان، به عنوان صاحبان واقعی این فضاها، نقشی فعال در ساخت و نگهداری آنها خواهند داشت.
رویکردی نوین در سیاستگذاری ساخت مساجد
حجت الاسلام سید محمد آقامیری در گفتگو با خبرنگار حوزه شهری پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس» گفت: کمیسیون توسعه و گسترش فضای فرهنگی با هدف تقویت حس تعلق اجتماعی و معنویت محلی، سیاستی نو در ساخت مساجد شهری اتخاذ کرده است. بر اساس این رویکرد، شهرداری تنها تا مرحله اسکلت و سفتکاری مسجد مشارکت مالی دارد و ادامه ساخت بنا به همت هیات امنای مسجد، خیرین و مردم محل واگذار میشود.
وی گفت: این مدل مشارکتی، در پاسخ به تجربههای گذشته طراحی شده است؛ جایی که ساخت کامل مسجد توسط شهرداری، هرچند با نیت خیر، منجر به کاهش حس تعلق و مشارکت مردمی شده بود. در مقابل، ساخت مسجد توسط مردم با حمایت اولیه شهرداری، نهتنها موجب ایجاد علقه معنوی و اجتماعی میشود، بلکه فضای مسجد را به بستری زنده و پویا برای تعامل محلی تبدیل میکند.
رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران اظهارداشت: در موارد خاص، مانند مساجدی که در طرحهای عمرانی (از جمله اطراف بزرگراه امام علی (ع) قرار گرفتهاند و شهرداری تعهد ساخت کامل داده) این تعهدات تا پایان اجرا خواهد شد. آقامیری یادآور شد: این سیاست، مسجد را از یک پروژه عمرانی صرف، به یک حرکت اجتماعی و فرهنگی تبدیل میکند؛ جایی که مردم میگویند؛ این مسجد را خودمان ساختیم نه فقط شهرداری ساخته و تحویل داده.
رئیس کمیته عمران شورای اسلامی شهر تهران ادامه داد: مساجد، بهعنوان یکی از ارکان اصلی هویت فرهنگی و اجتماعی شهر، نقشی فراتر از عبادتگاه دارند؛ آنها محل پیوند اجتماعی، همدلی محلی و بستری برای رشد معنوی جامعهاند.
وی گفت: با توجه به اهمیت این فضاها در تقویت سرمایه اجتماعی و مشارکت شهروندان، کمیسیون توسعه و گسترش فضای فرهنگی شهرداری، رویکردی نوین در سیاستگذاری ساخت مساجد اتخاذ کرده است.
آقامیری یادآور شد: در این رویکرد، ساخت مسجد از یک پروژه عمرانی صرف، به یک حرکت اجتماعی و فرهنگی تبدیل میشود؛ جایی که مردم نهتنها بهرهبردار، بلکه سازنده و مالک معنوی فضای مسجد خود هستند. این سیاست، با هدف افزایش حس تعلق، مشارکت فعال شهروندان و ارتقای کیفیت معنوی فضاهای عمومی، طراحی و اجرا شده است.
وقتی مسجد متولی ندارد
حجتالاسلام ابوالقاسم علیزاده درباره اهمیت مسجد و ساخت مساجد اظهار داشت: خدای رحمت کند امام راحل را که در همان اوایل پیروزی انقلاب از مسجد به عنوان سنگر یاد فرمودند و سپس تصریح داشتند که ما مساجد را برای اداره همه امور میخواهیم و هشدار دادند که مساجدتان را حفظ کنید که دشمن بهدنبال آن است که مساجد را خلوت کند و شما را از مساجد باز دارد.
رهبر فرزانه انقلاب نیز بارها در اهمیت و نقش مساجد سفارشات قاطعی داشتهاند، از جمله اینکه به هیاتهای مذهبی فرمودند از مسجد برای برگزاری هیات استفاده کنید و تا مسجد هست جای دیگری سزاوار نیست جلسات هیات برگذار شود.
گویا از این رهگذر، فقط دشمنان و معاندان و عوامل نفوذی داخلیشان باید پیام امامین انقلاب را بهخوبی دریافت و نسبت به آن تدارک دیده و عملی به عکس انجام میدادند. متاسفانه پس از ۴۵ سال از عمر بابرکت انقلاب وقتی به ارزیابی و آسیبشناسی منصفانه متوجه میشویم که مجموعهای که سرش بیکلاه مانده است، سرچشمه و سنگر اصلی انقلاب؛ مسجد است.
مسجد؛ مظلومترین و فراموش شدهترین نهاد، در جامعه و بلکه نظام است. اصلاً نه اینکه یک روزی از همین مساجد فریادها بلند شد و انقلاب را علمداری کرد و با پیروزی؛ زمینه استقرار و بسط قدرت و ثروت را در این کشور فراهم ساخت.
مگر فراموش کردیم روزهای پراز التهاب فتنه اعظم، جنگ تحمیلی را که فرزندان مسجدی میهن از همین سنگرهای مساجد؛ دفاع مقدس را پشتیبانی و اداره میکردند؛ و دشمن بهخوبی تشخیص داد و در گذر زمان سنگر اصلی را نشانه گرفت و البته دوستان ناآگاه و غافل هم براین تهاجم کور، خصم دون را یاری کرده و با غفلت از ظرفیتها و کارکردهای بینظیر مساجد؛ از هرگونه بیمهری و اجحاف در حق مساجد؛ دریغ ننمودند.
با وجود مساجد که خود بهمنزله سرای مطمئنی برای محله بود، به موازاتش سرای محله علم کردند تا دامنه فرهنگسراهایشان را نیز به محلهها تسری بدهند و بدینسان مو دماغی برای مساجد ایجاد کرده باشند تا شاید از اثرات و رونق سنگر انقلاب بکاهند و البته تا حدودی هم موفق شدند وضعیت نامناسب بسیاری از مساجد و نمازخانهها در سطح کشور بهترین گواه این مدعاست.
تازه این علاوه بر نیاز بیش از ۹۰ هزار مسجدی است که به تناسب سرانه جمعیتی باید ساخته میشد. به راستی آیا هیچ توجه کردهاید که از کجا ضربه خورده و آسیب دیدهایم؟ و یا کدام گلوگاه را با غفلت و خوابرفتگی، به گرگهای گرسنه واگذار نمودهایم؛ که نه فقط شبکه عظیم مسجد، بلکه تمام بسترهای تربیتی، که با فرهنگ تودهای و محیط جامعه، مستقیم سر و کار دارد؛ متاسفانه صاحب و متولی درست و مقتدری نداشته و هنوز هم ندارند؛
مسجد، خانواده، امر به معروف و نهی از منکر و محله و البته مدرسه که هنوز با ساختار و تشکیلات وارداتی به جای مانده از دوران طاغوت، عرصه عظیم تعلیم و تربیت را اداره میکند؛ تاجایی که نهاد جوشیده از انقلاب، امور تربیتی را هیچ وقت زمان تحمل نکرده و همچنان پسزده است.
از این گذشته، سیستم وارداتی مدارس غیرانتفاعی با بسته دانشگاه آزادش، پیشکش صاحبان اندیشههای انحرافی و لیبرالی. از شما خواص و عوام میپرسم آیا دیدهبان تیزبین انقلاب امام خامنهای (مدظله) در اردیبهشت ماه سال قبل ۱۴۰۲، پس از آسیبهای جنگ شناختی و فتنه ترکیبی که البته به گواه هجمههای مرموز و نرم به حریم فرهنگ دین و عفاف و حجاب، دشمن زهر خودش را ریخت، مثل همیشه قاطع و شفاف هشدار ندادند که: تعلیم و تربیت؛ شان دستگاه حاکمه است و قابل واگذاری نیست؛ و مگر در ادامه نفرمودند: بروید مدارس دولتی را تقویت و پشتیبانی کنید. آیا کسی این دستور را وقعی نهاد؟ و البته اگر ارادهای هم به میدان آید ساختار کهنهای که بر تار و پود تعلیم و تربیت کشور مانند بختکی سایه انداخته است اجازه نمیدهد کاری صورت پذیرد مگر آنکه یک انقلاب تحولی و نهادی در آموزش و پرورش کشور صورت گیرد.
چیزی که در گام دوم انقلاب نیاز مبرم بسیاری از نهادها و سازمانهای فرهنگی و دولتی و آموزشی اعم از حوزوی و دانشگاهی است. امر مهم نهادسازی که حضرت امام به دلیل بروز جنگ تحمیلی آن را عقیم گذارد تا جایی که دستور ایشان مبنی بر تاسیس نهادی تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر پشت دربهای شورای انقلاب وقت؛ دفن گردید؛ و البته بعدها نیز برخی نهادهای جوشیده از انقلاب نه تنها نهادهای به جای مانده از طاغوت را تحلیل نبردند که مانند کمیتههای انقلاب و جهاد سازندگی، به سرنوشت امور تربیتی دچار شده و خود تحلیل رفتند و آیا این آسیبها جز نتیجه غفلت برخی مسئولان درشت دولتی در گذر زمان و نیز تاخت و تاز نفوذیها و سلبریتیهای فرهنگی و سیاسی که دل به فرهنگ و فلسفه غرب داشته و دارند و به لیبرال بودن و روشنفکری بیمار خود، افتخار میکنند؛ نیست؟
احداث ۲۰ مسجد جدید در تهران تا پایان سال
حمیدرضا صارمی با اشاره به نامگذاری ۳۱ مرداد بهعنوان روز جهانی مسجد اظهار داشت: واقعه آتشسوزی مسجدالاقصی در سال ۱۳۴۸ به دست صهیونیستها، سبب شد تا این روز با پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و تصویب وزرای خارجه کشورهای اسلامی در تهران، بهعنوان روز جهانی مسجد در تقویم جهان اسلام ثبت شود.
وی مسجد را پیوندگاه زمین و آسمان و کانون رحمت الهی دانست و افزود: «در نگاه اسلام، مسجد فقط محل عبادت نیست، بلکه نخستین مرکز اجتماعی و فرهنگی امت اسلامی است. آموزش قرآن و معارف، فعالیتهای فرهنگی و حتی امور اجتماعی باید در این مکان مقدس جریان داشته باشد تا پویایی و کارکرد اجتماعی آن حفظ شود.»
صارمی خاطرنشان کرد: در همین راستا، مدیریت شهری تهران از سال ۱۳۹۴ با تصویب شورای شهر، «شورای ساماندهی، توسعه و گسترش مساجد» را تشکیل داد تا با شناسایی مناطق کمبرخوردار از مسجد، زمینه ساخت مساجد جدید را فراهم کند. هدف اصلی این شورا آن است که هر شهروند تهرانی بتواند در شعاع ۵۰۰ متری از محل زندگی خود به مسجدی فعال و در دسترس برسد.
به گفته وی، این شورا با دوازده عضو به ریاست شهردار تهران فعالیت میکند و دبیرخانه آن در معاونت شهرسازی و معماری مستقر است تا پیگیری مصوبات و اجرای پروژهها را بهصورت مستمر دنبال کند.
معاون شهردار تهران با بیان اینکه در دورههای پیشین مدیریت شهری، بخشی از فعالیتهای شورا متوقف مانده بود، افزود: «در دوره ششم مدیریت شهری، این شورا احیا و فعالیتهای آن از سر گرفته شد. اکنون دبیرخانه شورا با برنامهریزی دقیق و تعامل با نهادهای مردمی، مسیر ساخت و توسعه مساجد را تسهیل میکند.»
صارمی تأکید کرد: سیاست شهرداری بر این است که خود متولی ساخت کامل مساجد نباشد، بلکه نقش پشتیبان و تسهیلگر را ایفا کند. «اصل بر مشارکت مردم است. ما بهعنوان مدیریت شهری، زمین، تسهیلات و مجوزهای لازم را در اختیار میگذاریم و مردم بهعنوان صاحبان واقعی محلات، سازنده و نگهدارنده مساجد خواهند بود.
او ادامه داد: «برای حمایت از این روند، در سال گذشته حدود ۴۰ میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شد که بهطور کامل جذب شد. امسال نیز رقم بودجه به ۳۵۰ میلیارد تومان افزایش یافته است. البته سهم کمکهای مالی شهرداری حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینههای احداث هر مسجد است و باقی هزینهها از محل مشارکتهای مردمی تأمین میشود.»
صارمی از بررسی بیش از ۴۰۰ مسجد در دبیرخانه این شورا خبر داد و گفت: تاکنون ۳۰ مسجد از کمک مالی مستقیم شهرداری بهرهمند شدهاند و این رقم تا پایان سال به ۱۰۰ مسجد خواهد رسید. همچنین، ساخت حداقل ۲۰ مسجد جدید در مناطق مختلف پایتخت در دستور کار سال جاری قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: «رویکرد ما تمرکز بر مساجد کوچکمقیاس و محلی است، نه سازههای بزرگ و پرهزینه. هدف آن است که مسجد در متن زندگی مردم و در قلب هر محله قرار گیرد تا هویت اجتماعی و فرهنگی آن محله با محوریت مسجد تقویت شود.»
صارمی در پایان یادآور شد: فرآیند ساخت هر مسجد مطابق با ضوابط شهرسازی و زیر نظر مهندسان سازمان نظام مهندسی استان تهران انجام میشود و شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری نیز بر پیشرفت مراحل کار نظارت دارد. همچنین پرداخت کمکهای مالی به هیئت امنای مساجد از طریق توافقنامه رسمی و با شفافیت کامل صورت میگیرد.
انتهای خبر/