قرآن، الگوی مقابله با جنگ روایت‌ها

به گزارش تهران پرس، محمدحسن احمدی در هشتمین نشست از سلسله نشست‌های جنگ روایت‌ها با عنوان «قرآن کریم و جنگ روایت‌ها» که امروز ٢۱ مرداد به همت جهاد دانشگاهی قم برگزار شد، گفت: قرآن به عنوان روایتگر فعال در عصر باستان متأخر است و بر اساس نظریه آنجلیکا نویورت؛ قرآن پیوند دهنده میراث پیش از اسلام ادیان ابراهیمی، فرهنگ‌های باستانی به تمدن پس از اسلام است.

وی ادامه داد: بدون قرآن، انتقال میراث تمدن‌های گذشته یهودی، مسیحی به شکلی که امروز می‌شناسیم ناممکن بود. قرآن «روایتگر صادق» دوران تحول فکری سده‌های ۶-۷ میلادی است؛ آیت الله جوادی آملی نیز بر این نقش قرآن تأکید دارد که بقای حقایق ادیان پیشین مرهون قرآن است.

احمدی با بیان اینکه تمایز بنیادین بین نگاه متنی و نگاه روایتی به قرآن وجود دارد، گفت: نگاه متنی، تمرکز بر جزئیات فیزیکی متن (کمّی/کیفی کلمات، رسم الخط، حفظ اصالت متن) دغدغه اصلی، صیانت از متن در برابر تحریف است و در نگاه روایتی؛ قرآن به مثابه، «متن زنده» که در میدان گفتمانی عصر نزول و فراتر از آن، فعالانه با روایت‌های رقیب درگیر می‌شود. این نگاه، قرآن را به یک رادار هدایتگر در جنگ روایت‌ها تبدیل می‌کند که نه منفعل، بلکه به بازتعریف حقایق می‌پردازد.

وی ویژگی‌های متن زنده قرآن را رادارگریزی، جهانشمولی، اثربخشی گفتمانی دانست، گفت: رادارگریزی به این معنا که قرآن در هر عصر، توان بازخوانی پویا دارد و محدود به جغرافیای حجاز نیست، جهانشمولی؛ مانند امام حسین (ع) که تنها به شیعیان تعلق ندارد، و همچنین اثربخشی گفتمانی در این قالب که جذابیت قرآن باعث می‌شد حتی مخالفان مثل نجاشی حبشه تحت تأثیر روایت آن قرار گیرند.

این عضو هیات علمی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران با بیان اینکه رویکرد‌های تقلیلی در مطالعات قرآنی نقدپذیر هستند، تصریح کرد: از یک سو، دیدگاه خاورشناسان تقلیلی گرا که قرآن را صرفاً محصول محیط به‌ظاهر عقب‌مانده حجاز می‌دانند، با عمق و غنای گفتمان قرآنی در تناقض آشکار است. از سوی دیگر، مطالعات سنتی نیز با تمرکز انحصاری بر مسئله تحریف متنی کتب پیشین، از درک نقش فعال و متمایز قرآن در اصلاح تحریف روایتی غافل مانده‌اند.

انتهای خبر//ح. ع

منبع: ایسنا