سرای کاظمی یکی از معدود خانه‌های تاریخی شهر تهران است که به طور اصولی مرمت شده و اکنون درهای آن به عنوان موزه تهران قدیم، به روی بازدیدکنندگان باز است.

به گزارش تهران پرس، کیست که با قدم زدن در پس کوچه‌های سالخورده محله امامزاده یحیی(ع)، هوس سرک کشیدن به داخل این خانه‌ها و تماشای معماری زیبای تهران در دوره قاجار در سرش نیفتد؟ سرای کاظمی فرصت خوبی برای پاسخ دادن به این کنجکاوی است.

«میرزا سید کاظم» در اواخر عمرش، اصطبل‌دار و وزیر دواب دربار ناصرالدین‌شاه بود. پدرش نیز از دولتمردان محمدشاه قاجار بوده و کاظمی‌های تهران و تفرش منتسب به وی هستند. از سید کاظم تفرشی علاوه بر این خانه، مسجد و مدرسه‌ای زیبا هم در خیابان ری به یادگار مانده است که به نام بنیانگذار و واقف آن، مسجد و مدرسه‌ کاظمیه نام دارد. سرای کاظمی، بنایی قاجاری در دل محله امامزاده یحیی (ع) است که بعد از بازسازی و مرمت به عنوان موزه تهران قدیم حیات خود را در قلب تهران ادامه می‌دهد. اگر گذرتان به بازار تهران و محله امامزاده یحیی (ع) افتاد، حتما سری هم به این خانه زیبا و تاریخی بزنید.

 

خانه اصطبل‌دار
آنچه امروز به نام سرای کاظمی می‌شناسیم، بخشی از عمارتی بزرگ‌تر بوده روزگاری میرزا سید کاظم در آن زندگی می‌کرد. بنای فعلی با دو هزار متر مربع زیربنا، دارای دو حیاط است؛ یک حیاط جنوبی در بخش بیرونی و یک حیاط شمالی که در بخش اندرونی قرار دارد. آنچه از قسمت اصلی به‌جای مانده قسمت شاه نشین است که یک طبقه در زیر و یک طبقه در بالا دارد. بخش اصلی ساختمان به ارتفاع یک‌ونیم متر از کف حیاط بالاتر است و در بخش زیرین آن، زیر زمین خانه قرار دارد. بنا به سبک اواخر دوران قاجار تمامی عناصر خانه‌های سنتی از جمله بیرونی، اندرونی، آب انبار، مطبخ و اصطبل را دارد. از نکات قابل توجه این خانه وجود رختشویخانه است که در آن زمان امری بسیار کم‌سابقه بوده؛ چرا که تمام مردم برای شستن لباس‌ها به چشمه‌ها و رودها می‌رفتند. عمارت سرای کاظمی در سال ۱۳۷۹به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده و در سال ۱۳۸۶ تحت بازسازی و مرمت قرار گرفته است.

 

اینجا ارسی‌ها و شیشه‌های مشبک جلوه فروشی می‌کنند
مثل اغلب خانه‌های اعیان در دوره قاجار، در سرای کاظمی هم جزئیات خیره کنننده‌ای در معماری خانه به چشم می‌خورد. در ساختمان اصلی دو تالار در مرکز قرار گرفته‌اند. در طرفین تالارها، گوشواره‌ها قرار دارند و راهروها در طرفین گوشواره‌ها شکل گرفته‌اند. دو بادگیر آجری و زیبا، وظیفه خنک کردن هوای خانه در روزهای گرم را بر عهده دارند و از دور، در میان خانه‌های کوتاه قامت و یک یا دو طبقه محله

امامزاده یحیی (ع) پیدا هستند. دریچه‌های این دو بادگیر از پشت بام تا تالار اصلی ادامه دارند و بعد از آن هوای خنک را راهی زیر زمین عمارت می‌کنند؛ بخشی که با طاق‌های آجری زینت داده شده و اغلب تابستان، زندگی اهل خانه در آن‌جا می‌گذشته. گچ‌بری‌های زیبا و ساده‌ای را می‌توان در تالارهای خانه در پیشانی بخاری‌های دیواری دید و بقیع دیوارها، ظاهری ساده دارند.

ارسی‌های شاه‌نشین، زیباترین بخش سرای کاظمی را تشکیل می‌دهند. منبت‌کاری زیبا و پر نقشی، این پنجره‌های ارسی را می‌سازند که با شیشه‌های رنگی، به جذابیت آن اضافه شده است. ارسی‌های تالار اصلی در حیاط بیرونی عمارت و همچنین در حیاط اندرونی، زیباترین جلوه‌ این خانه را تشکیل می‌دهند. در داخل تالارها هم بازی نور و شیشه‌های رنگی که هر روز تالار را فرا می‌گیرد، سادگی دیوارها و اتاق‌ها را از ذهن بیننده دور می‌کند.

 

به تهران قدیم خوش آمدید
خانه‌ کاظمی توسط شهرداری مرمت شده است و امروزه با عنوان خانه‌موزه تهران قدیم شناخته می‌شود. این عمارت شامل نگارخانه، موزه‌ مردم شناسی، تالار مشاهیر، تماشاخانه و کتابخانه‌ تخصصی تهران شناسی است. این کتابخانه در قسمتی از طبقه همکف قرار گرفته که یک مرکز اسناد نیز در آن واقع است. کتابخانه شامل کتاب‌های مجموعه‌ تاریخ تهران، معماری هنر و همچنین تحقیقات میدانی است که میراث فرهنگی انجام داده و در واقع شناسنامه‌های ثبتی بناهاست. در بخش تماشاخانه نیز مجموعه‌ای از دوربین‌های قدیمی و عکس‌های تهران قدیم دیده می‌شود.

 

بدون شک یکی از بخش‌های جالب توجه در عمارت کاظمی، موزه‌ی مردم‌شناسی است. در این موزه با استفاده از ماکت‌ها و عروسک‌ها مشاغل و آداب و رسوم مردم تهران، طی ۱۵۰ سال گذشته به نمایش گذاشته شده است. همچنین با استفاده از ویترین‌های شیشه‌ای، اشیاء و ابزارآلاتی از زمان قاجار تا دوره‌ی پهلوی اول جمع‌آوری و به نمایش گذاشته شده است. حتی تحولات پوشش در آن برهه‌ی تاریخی نیز، در این موزه قابل توجه است که هم لباس سنتی دوره‌ قاجار و هم تحول لباس‌های سنتی به لباس فرنگی مانند کلاه پهلوی، کت و شلوار و کروات را نشان می‌دهد. با گشتی در این موزه می‌توانید سراغی از بازی‌های رایج در تهران قدیم را بگیرید.

 

مسیر دسترسی به سرای کاظمی
اگر از مترو استفاده می‌­کنید باید به ایستگاه مترو ۱۵ خرداد بروید. خودتان را با پای پیاده و یا به کمک وسایل نقلیه به خیابان ۱۵ خرداد شرقی و بعد از خیابان ری برسانید. کوچه «امامزاده یحیی (ع)» شما را مستقیم مقابل در سرای کاظمی می­رساند. اگر از وسایل نقلیه شخصی استفاده می­‌کنید حواستان باشد در کوچه امامزاده یحیی (ع) با توجه به معبر کم عرض و نبود پارکینگ، دچار مشکل نشوید. می‌توانید خودروتان را در یکی از پارکینگ‌­های خیابان ۱۵ خرداد و یا اگر از سمت سرچشمه به اینجا سر می‌­زنید، در پارکینگ­‌های سه راه امین حضور پارک کنید و مسیر کوتاهی را پیاده طی کنید.

انتهای پیام/

کد خبر: ۳۰۹۴۵
۱۱ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۱۰:۵۰
save
email
اشتراک گذاری :
ارسال نظر