بزرگ‌ترین رانت اقتصاد ایران
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ حسین گودرزی در گفتگویی، با اشاره به اظهارات مسئولان پولی و بانکی کشور مبنی بر اینکه در شرایط فعلی کمبود ارز در کشور وجود ندارد و افزایش نرخ ارز بیش از آنکه ناشی از محدودیت عرضه باشد، تحت تاثیر انتظارات تورمی قرار دارد، اظهار کرد: متاسفانه رفتار‌های اقتصادی ما در این حوزه کاملا اشتباه است. در حال حاضر سرمایه‌گذاری در ارز به اوج خود رسیده است در حالی که سرمایه‌گذاری در ارز و پول، بازدهی منفی یا ارزش افزوده صفر دارد. یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد ما در حال حاضر، ارزش افزوده صفر است که بخشی از آن را بخش پولی و مالی کشور ایجاد می‌کند و مورد حمایت قرار می‌دهد.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در بسیاری از کشور‌ها مانع از سرمایه‌گذاری در بازار‌هایی می‌شوند که بازدهی منفی و ارزش افزوده صفر دارند، افزود: در کشور ما به جای اینکه مالیات‌های سنگینی بر این فعالیت‌ها وضع شود تا جذابیت فعالیت‌های سوداگرانه و کسب سود‌های سمی از بین برود، به سمت معافیت مالیاتی کامل حرکت کرده‌ایم. از طرف دیگر حتی برای این فعالیت‌ها سهمیه نیز اختصاص می‌دهیم و به نوعی مردم را تشویق می‌کنیم که وارد این عرصه شوند و در آن سرمایه گذاری کنند؛ غافل از اینکه این بخش هیچ ارزش افزوده‌ای ندارد و یکی از زمینه‌های شکل گیری بحران ارزش افزوده صفر در اقتصاد کشور است.
نرخ ارز تا حدودی دستکاری شده است
گودرزی با اشاره به سیاست‌های ارزی کشور، تصریح کرد: نرخ ارز تا حدودی دستکاری شده است؛ عده‌ای به بهانه قاچاق ارز و تحریم‌ها، نرخ ارز را افزایش دادند تا تقاضای آن کاهش یابد، اما در مقابل، این اقدام باعث شد سرمایه‌گذاری در این بازار جذاب‌تر شود.
وی ادامه داد: از طرف دیگر کاهش ارزش پول ملی باعث شد دست صادرکنندگان ما برای ایجاد دامپینگ در بازار‌های جهانی بازتر شود. تولید ریالی و فروش دلاری، شاید بدون اغراق یکی از بزرگ‌ترین رانت‌های تاریخ اقتصاد ایران بوده است. رانت ناشی از نرخ ارز از تمام رانت‌های دیگر بزرگ‌تر بوده است.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه نتوانسته‌ایم بازار ارز را به تعادل برسانیم و تعادل‌های آن را حفظ کنیم، گفت: سیاست‌های اتخاذ شده برخلاف رفتار معقول اقتصادی و اصول مسلم علم اقتصاد بوده است. ما باید به سمت ایجاد تعادل‌های منطقه‌ای و جهانی حرکت می‌کردیم، اما در مقابل با ایجاد کمبود‌های عمدی و دستکاری‌های عمدی تلاش کردیم بخش ارزی کشور را مدیریت کنیم که این نوع مدیریت در نهایت به شکل‌گیری چالش‌های بزرگی منجر شد.
بازار ارز همچنان برای سرمایه‌گذاران جذاب است
وی افزود: اکنون نیز شاهد هستیم که بازار ارز همچنان برای سرمایه گذاران جذابیت دارد در حالی که نتیجه نهایی این نوع سرمایه‌گذاری‌ها آسیب دیدن بخش تولید است. بخش مولد اقتصاد ما قادر به رقابت با بخش سوداگری در بازار ارز نیست. این عدم تعادل و نبود رفتار درست اقتصادی باعث شده است بخش‌های مختلف اقتصادی در برابر بازار ارز ناکارآمد شوند، توجیه اقتصادی خود را از دست بدهند و صرفه اقتصادی فعالیت‌هایشان نیز از بین برود.
گودرزی با انتقاد از نظام مالیاتی و بانکی کشور اظهار کرد: این وضعیت هزینه فرصت مفت‌خواری را در نظام بانکی ما به شدت کاهش داده است. کسانی که به سمت سوداگری حرکت کرده‌اند از تمام عوارض و مالیات‌ها معاف شده‌اند در حالی که از طرف دیگر، آن قدر از بخش تولید مالیات گرفته‌ایم که فعالیت در این بخش دیگر توجیه اقتصادی ندارد.
وی تاکید کرد: من به جرات به عنوان یک کارشناس عرض می‌کنم که ما از سیاست‌های بانک مرکزی بیشتر از تهدید‌ها و تحریم‌های خارجی بیمناک هستیم؛ چراکه این سیاست‌ها متاسفانه کاملا ضد تولیدی، غیر اقتصادی و آسیب‌زا هستند و نمی‌توان یک بخش سوداگرانه را با چنین ابعادی مدیریت کرد، بدون اینکه آسیب‌های جدی به اقتصاد وارد شود.
استقلال بانک مرکزی و مهار نقدینگی؛ دو ضرورت سیاست‌گذاری پولی
این کارشناس اقتصادی در ادامه با اشاره به راهکار‌های کنترل تورم و انتظارات تورمی، گفت: نخستین موضوع این است که بانک مرکزی حتما باید استقلال کامل داشته باشد؛ هم از دولت و هم از سرمایه داران. بانک مرکزی باید بتواند مستقل عمل کند و در عین حال پاسخگو باشد. اگر اختیار را از بانک مرکزی بگیریم، طبیعتا پاسخگو هم نخواهد بود.
گودرزی با تاکید بر ضرورت جلوگیری از رشد نقدینگی، افزود: از سوی دیگر باید به سمتی حرکت کنیم که به هر قیمتی جلوی افزایش نقدینگی را بگیریم، زیرا از نظر من نقدینگی به معنای دستبرد زدن به اموال عمومی است. عده‌ای این اختیار را دارند که با خلق نقدینگی، دارایی‌های مردم را تحت تاثیر قرار دهند و این موضوع باید محدود شود. باید محدودیت‌هایی وجود داشته باشد تا از دست‌اندازی به سرمایه‌های مردم جلوگیری شود.
وی با بیان اینکه ساختار درآمدی بانک‌ها نیز باید اصلاح شود، اظهار کرد: باید بانک‌ها را به سمت کارمزدمحوری ببریم، چرا که اساسا دلیلی ندارد که بانک‌ها سود محور باشند. متاسفانه در حال حاضر بانک‌های ما حتی از زیان مردم و بازدهی منفی نیز سود کسب می‌کنند که این موضوع به هیچ‌وجه قابل قبول نیست و در هیچ جای دنیا نیز مرسوم نیست.
جلوگیری از ایجاد تورم به نفع بانک‌هاست
این کارشناس اقتصادی با انتقاد از برخی شیوه‌های پرداخت تسهیلات بانکی، تصریح کرد: با تسهیلاتی مواجه هستیم که نمونه آنها را در هیچ جای دنیا نمی‌بینیم. برای مثال، مرسوم نیست که یک بانک، یک‌چهارم مبلغ وام مسکن را پیش از پرداخت، در قالب اوراق دریافت کند و عملا آن بخش از تسهیلات را پرداخت نکند، اما در عین حال سود و اقساط وامی را دریافت کند که اساسا آن را پرداخت نکرده است.
گودرزی ادامه داد: جلوگیری از ایجاد تورم و افزایش آن، به نفع خود بانک‌هاست. در حال حاضر تسهیلاتی که بانک‌ها پرداخت می‌کنند، تا پایان سال، به دلیل تورم ۸۸ درصدی، حدود هفت درصد از ارزش و قدرت خرید خود را از دست خواهند داد. بنابراین، به نفع بانک‌ها نیست که مدام بر طبل تورم و افزایش هزینه‌های تولید بکوبند و در بخش‌های مختلف اقدام به افزایش قیمت‌ها کنند. اگر این روند اصلاح نشود هم فعالیت خود بانک‌ها و هم اقتصاد ایران با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.
انتهای خبر/
منبع: ایسنا