محیط‌بانان؛ نگهبانان بی‌ادعای طبیعت ایران
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ طبیعت ایران، از جنگل‌های سرسبز شمال تا کویر‌های گسترده مرکز و از ارتفاعات زاگرس تا تالاب‌ها و دشت‌های پهناور، سرمایه‌ای ارزشمند برای امروز و آینده کشور است؛ سرمایه‌ای که حفاظت از آن تنها با تصویب قوانین و ایجاد مناطق حفاظت‌شده امکان‌پذیر نیست. در دل همین عرصه‌های وسیع، محیط‌بانانی حضور دارند که شب و روز مسئولیت پاسداری از طبیعت و حیات‌وحش را بر عهده گرفته‌اند.
روز محیط‌بان یادآور تلاش کسانی است که شاید کمتر دیده شوند، اما نقش مهمی در حفظ زیست‌بوم‌های کشور دارند. این نیرو‌ها در مسیر‌های دشوار کوهستانی و مناطق دورافتاده گشت‌زنی می‌کنند تا از شکار غیرمجاز، تخریب پوشش گیاهی، آسیب به زیستگاه‌ها و تهدید گونه‌های جانوری جلوگیری کنند.
شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در مراسم گرامیداشت روز ملی محیط‌بان با تأکید بر جایگاه این نیرو‌ها در حفاظت از سرمایه‌های طبیعی کشور اظهار کرد: محیط‌بان صرفاً نگهبان یک منطقه نیست، بلکه پاسدار امنیت زیستی، حافظ تنوع زیستی و یکی از حلقه‌های اصلی تاب‌آوری سرزمین است.
وی با اشاره به فداکاری نیرو‌های محیط‌بانی اعلام کرد که تاکنون ۱۵۴ محیط‌بان در مسیر حفاظت از طبیعت جان خود را از دست داده‌اند و ۳۷۴ نفر نیز دچار جانبازی یا مصدومیت شده‌اند. انصاری تأکید کرد که یاد و فداکاری این نیرو‌ها باید به عزمی جدی‌تر برای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و بهبود شرایط کاری محیط‌بانان تبدیل شود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین بر ضرورت ارتقای وضعیت معیشتی، تأمین تجهیزات، تقویت حمایت‌های قانونی و تسهیل روند احراز شهادت و جانبازی محیط‌بانان تأکید کرد و آموزش‌های تخصصی و ارتقای شغلی این نیرو‌ها را از اولویت‌های مهم دانست.
به گفته وی، محیط‌بانان علاوه بر مقابله با شکار غیرمجاز، تخریب زیستگاه‌ها و قاچاق حیات‌وحش، وظایف گسترده دیگری از جمله شناسایی گونه‌های جانوری، پایش تغییرات اکولوژیک، مشارکت در مهار آتش‌سوزی‌ها، امداد و تیمار حیات‌وحش و مدیریت تعارض میان انسان و حیات‌وحش را بر عهده دارند.
چالش محیط‌بانان
یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط‌بانان، گستردگی مناطق تحت حفاظت در مقایسه با تعداد نیرو‌های موجود است. بر اساس اعلام فرمانده یگان حفاظت محیط زیست، این مجموعه در ۶۷۰ پاسگاه، مسئولیت حفاظت از حدود ۲۰ میلیون هکتار از عرصه‌های طبیعی کشور را بر عهده دارد؛ در حالی که با کمبود حدود ۶۰ درصدی نیروی انسانی مواجه است.
این شرایط نشان می‌دهد که حفاظت مؤثر از طبیعت نیازمند برنامه‌ریزی جدی برای جذب نیرو، نوسازی خودرو‌های عملیاتی، تأمین تجهیزات ارتباطی و ایمنی و بهبود امکانات پاسگاه‌های محیط‌بانی است.
استفاده از فناوری‌های نوین نیز می‌تواند بخشی از مشکلات حفاظت از عرصه‌های طبیعی را کاهش دهد. دوربین‌های پایش، پهپادها، سامانه‌های موقعیت‌یابی و تجهیزات ارتباطی پیشرفته می‌توانند به محیط‌بانان کمک کنند تا مناطق گسترده‌تری را با دقت و سرعت بیشتری زیر نظر داشته باشند.
در کنار این مسائل، مشارکت جوامع محلی در حفاظت از طبیعت اهمیت زیادی دارد. محیط‌بانان در بسیاری از مناطق با آموزش و گفت‌و‌گو با ساکنان محلی تلاش می‌کنند اهمیت حفاظت از منابع طبیعی را به یک مطالبه عمومی تبدیل کنند. همکاری مردم در جلوگیری از شکار غیرمجاز، گزارش تخلفات محیط زیستی و مراقبت از زیستگاه‌ها می‌تواند نقش مهمی در کاهش فشار بر نیرو‌های حفاظتی داشته باشد.
از سوی دیگر، حفاظت از محیط زیست تنها وظیفه محیط‌بانان نیست. رعایت قوانین محیط زیستی، خودداری از شکار غیرمجاز، جلوگیری از رهاسازی زباله در طبیعت و مشارکت در حفظ منابع طبیعی، مسئولیتی همگانی است که تحقق آن به فرهنگ‌سازی و آموزش مستمر نیاز دارد.
روز محیط‌بان نباید تنها به برگزاری مراسم تجلیل و قدردانی محدود شود. بهبود شرایط معیشتی، افزایش امکانات حفاظتی، حمایت قانونی از نیرو‌ها و تأمین نیروی انسانی مورد نیاز، مطالباتی است که باید در برنامه‌های اجرایی سازمان حفاظت محیط زیست مورد توجه قرار گیرد.
محیط‌بانان در سکوت کوهستان‌ها، جنگل‌ها و دشت‌ها از سرمایه‌ای پاسداری می‌کنند که متعلق به یک نسل نیست. حمایت از این حافظان طبیعت، در حقیقت سرمایه‌گذاری برای حفظ تنوع زیستی، سلامت جامعه و آینده نسل‌های بعدی است.
انتهای خبر/