مانور مدیریت بحران؛ تمرین امروز، نجات فردا
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ وقوع حوادث طبیعی و غیرطبیعی در شهرهای بزرگ، اهمیت آمادگی پیش از بحران را دوچندان می‌کند. تهران به دلیل تراکم جمعیت، ساختمان‌های بلندمرتبه، بافت‌های فرسوده و گستردگی زیرساخت‌های شهری، به برنامه‌ریزی مستمر برای مقابله با حوادث احتمالی نیاز دارد. در چنین شرایطی، مانورهای مدیریت بحران فقط تمرینی نمایشی نیستند، بلکه فرصتی برای شناسایی نقاط ضعف، ارزیابی سرعت واکنش نیروهای امدادی و آشنایی شهروندان با رفتارهای صحیح هنگام حادثه به شمار می‌روند.
اجرای مانورهای تخلیه اضطراری، پناه‌گیری هنگام زلزله، مهار اولیه آتش‌سوزی و امدادرسانی به مصدومان فرضی می‌تواند به مردم کمک کند تا در شرایط اضطراری، به‌جای تصمیم‌های عجولانه، اقدامات ایمن‌تری انجام دهند.
کارشناسان معتقدند تداوم این تمرین‌ها، آموزش عملی خانواده‌ها و هماهنگی میان سازمان‌های مسئول می‌تواند از تلفات جانی و خسارت‌های مالی در زمان وقوع حوادث بکاهد.
آموزش عملی؛ نخستین گام برای کاهش خسارت
بسیاری از شهروندان اطلاعات عمومی درباره زلزله یا آتش‌سوزی دارند، اما در لحظه وقوع حادثه ممکن است اضطراب و سردرگمی مانع استفاده از این آموخته‌ها شود. مانورهای منظم، فرصتی برای تبدیل دانش نظری به مهارت عملی فراهم می‌کنند.
علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در اظهارات خود درباره آموزش‌های مدیریت بحران، بر ضرورت افزایش آمادگی شهروندان و دستگاه‌های مسئول تأکید کرده است. به گفته وی، آموزش‌های تخصصی و عمومی، امداد و نجات، کمک‌های اولیه و مدیریت شرایط اضطراری باید به‌صورت مستمر دنبال شود.
در این مسیر، مدارس، ادارات، مجتمع‌های مسکونی و سراهای محله می‌توانند به مراکز مهم آموزش تبدیل شوند. آشنایی با مسیرهای خروج اضطراری، محل استقرار تجهیزات ایمنی، نحوه تماس با نیروهای امدادی و شیوه کمک به کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت، از جمله موضوعاتی است که باید در این آموزش‌ها مورد توجه قرار گیرد.
تجربه تهران در برگزاری مانورهای بحران
تهران در سال‌های گذشته تمرین‌های مختلفی برای افزایش آمادگی در برابر زلزله و دیگر حوادث برگزار کرده است. بر اساس گزارش منتشرشده در بهمن ۱۴۰۳، تمرین بزرگ مدیریت بحران زلزله در پایتخت با مشارکت پیش‌بینی‌شده ۱۱۰ سازمان و دستگاه و حدود ۱۰ هزار نفر در دستور کار قرار داشت. این برنامه با هدف افزایش هماهنگی میان نهادهای خدماتی، امدادی و دیگر مجموعه‌های مسئول طراحی شده بود.
همچنین گروه‌های داوطلب مردمی واکنش اضطراری محله، معروف به «دوام»، در تمرین‌های مرتبط با زلزله و تخلیه اضطراری مشارکت داشته‌اند. شاهین مظفری، معاون آموزش، بازتوانی و مشارکت اجتماعی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در بهمن ۱۴۰۳ از برنامه تمرین رسته‌های تخصصی این گروه‌ها در مناطق ۲۲گانه خبر داد. هدایت افراد به محل تجمع امن، برپایی چادرهای اسکان اضطراری، توزیع اقلام ضروری، کمک‌های اولیه و حمایت روانی از جمله وظایف تعریف‌شده برای این داوطلبان است.
این تجربه‌ها نشان می‌دهد که مشارکت مردم در مدیریت بحران می‌تواند مکمل فعالیت نیروهای حرفه‌ای امدادی باشد؛ البته داوطلبان باید آموزش کافی ببینند و در محدوده وظایف و توانایی‌های خود عمل کنند.
هماهنگی دستگاه‌ها؛ حلقه مهم مدیریت بحران
در زمان وقوع حادثه، سرعت و کیفیت امدادرسانی به عملکرد یک سازمان محدود نمی‌شود. آتش‌نشانی، اورژانس، هلال‌احمر، پلیس، شهرداری و شرکت‌های خدمات‌رسان باید بتوانند اطلاعات را به‌موقع مبادله کنند و وظایف خود را بدون تداخل انجام دهند.
سومین دوره مانور «سیل و بقا در شرایط سخت» در شهریور ۱۴۰۵ در محدوده سد طالقان برگزار شد. این برنامه با مشارکت دستگاه‌های مرتبط و با هدف ارتقای آمادگی نیروهای امدادی و اجرایی، تقویت هماهنگی و آموزش مهارت‌های عملیاتی طراحی شده بود. در این تمرین، موضوعاتی مانند نجات در سیلاب، کمک‌های اولیه، عبور ایمن از آب و بهداشت آب مورد توجه قرار گرفت.
کارشناسان مدیریت بحران بر این باورند که ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها پس از هر مانور، به اندازه اجرای آن اهمیت دارد. بررسی زمان واکنش، نحوه ارتباط میان سازمان‌ها، دسترسی به محل حادثه و کیفیت امدادرسانی می‌تواند نقاط ضعف را مشخص کند و زمینه اصلاح برنامه‌ها را فراهم آورد.
خانواده‌ها چگونه آماده باشند؟
آمادگی برای بحران باید از خانه آغاز شود. تهیه کیف اضطراری شامل آب آشامیدنی، مواد غذایی ماندگار، چراغ‌قوه، باتری، جعبه کمک‌های اولیه، داروهای ضروری و مدارک مهم، یکی از اقدامات اولیه برای خانواده‌هاست. تعیین محل ملاقات اعضای خانواده در صورت قطع ارتباط تلفنی و شناخت مسیرهای خروج امن نیز ضروری است.
شهروندان باید وسایل سنگین را در محل مناسب محکم کنند، مسیرهای خروج را از موانع خالی نگه دارند و محل قطع گاز و برق را بشناسند. هنگام زلزله نیز پناه‌گیری در نقطه امن، دوری از پنجره‌ها و اشیای سقوط‌کردنی و خودداری از استفاده از آسانسور اهمیت دارد.
از مانور مقطعی تا آمادگی همیشگی
یکی از چالش‌های مدیریت بحران، محدودشدن آموزش‌ها به مناسبت‌های خاص است. آمادگی واقعی زمانی شکل می‌گیرد که تمرین‌ها به‌صورت مستمر انجام شوند و نتایج آنها به اصلاح برنامه‌ها منجر شود. طراحی مانورهای محله‌محور، آموزش مدیران ساختمان‌ها، استفاده از ظرفیت مدارس و مساجد و اطلاع‌رسانی روشن پیش از اجرای تمرین‌ها می‌تواند مشارکت مردم را افزایش دهد.
در نهایت، برگزاری مانورهای مدیریت بحران زمانی اثربخش است که شهروندان بدانند در لحظه حادثه چه کاری انجام دهند و دستگاه‌های مسئول نیز وظایف خود را به‌درستی بشناسند. هیچ شهری نمی‌تواند همه حوادث را متوقف کند، اما آموزش، تمرین و هماهنگی می‌تواند از شدت خسارت‌ها بکاهد. برای تهران، آمادگی در روزهای عادی سرمایه‌گذاری برای حفظ جان شهروندان در روزهای دشوار است.
انتهای خبر/