از کاخ سفید تا سلول زندان تجریش
به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ اگر کسی تصور می‌کرد برای دیدن ترامپ باید راهی واشنگتن شود، حالا میدان تجریش پیشنهاد متفاوتی دارد؛ ترامپ در دسترس‌تر از همیشه، البته پشت میله‌های زندان!
این سازه نمایشی که ۲۹ مهرماه در میدان تجریش رونمایی شد، بازیگری را نشان می‌دهد که با ماسکی شبیه چهره رئیس‌جمهور آمریکا، در سلولی نمادین قدم می‌زند، می‌نشیند و گاهی میله‌ها را می‌گیرد. نمایشگرهای اطراف نیز پیام‌هایی درباره حملات نظامی و قربانیان غیرنظامی را به نمایش می‌گذارند. شعار «ندیدن این صحنه جرم است» هم به بخش جدایی‌ناپذیر این صحنه تبدیل شده است.
به این ترتیب، میدان تجریش که معمولاً با بازار، خرید، رفت‌وآمد و قرارهای روزانه شناخته می‌شود، این بار یک جاذبه سیاسی متفاوت پیدا کرده است. رهگذری که برای خرید یا عبور از میدان آمده، ممکن است ناگهان با رئیس‌جمهور آمریکا روبه‌رو شود؛ البته نسخه‌ای که فعلاً امکان خروج از سلول را ندارد!
در این میان، احتمالاً یکی از پرسش‌های جالب برای تماشاگران این است که بازیگر داخل سلول چگونه ساعت‌های طولانی به ایفای نقش می‌پردازد. اگر این نمایش قرار باشد شبانه‌روزی ادامه پیدا کند، شاید مهم‌ترین چالش بازیگر نه سیاست خارجی، بلکه شیفت کاری و زمان استراحت باشد!
این نمایش متفاوت که با واکنش‌های گوناگون در فضای مجازی همراه شده، سوژه‌ای برای طنز شهری، بحث درباره تبلیغات سیاسی و البته ثبت چند تصویر متفاوت در تلفن همراه شهروندان شده است.
وقتی گوشی‌ها جای دوربین خبرنگاران را می‌گیرند
یکی از بازتاب‌های قابل توجه این نمایش، توقف مردم برای عکاسی و فیلم‌برداری است. تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد که عابران برای تماشای بدل ترامپ و ثبت این صحنه مکث می‌کنند. برخی با خشم و اعتراض به آن واکنش نشان می‌دهند و برخی دیگر، ماجرا را با لحنی طنزآمیز دنبال می‌کنند.
در یکی از واکنش‌های نقل‌شده در رسانه‌ها، رهگذری با شوخی به بدل ترامپ می‌گوید که نگران نباشد و هزینه وثیقه‌اش را پرداخت خواهند کرد! همین جمله به‌خوبی نشان می‌دهد که یک نمایش سیاسی چگونه می‌تواند از پیام رسمی فراتر برود و وارد قلمرو شوخی‌های روزمره شود.
از این منظر، ماجرا فقط نمایش یک چهره سیاسی پشت میله‌ها نیست؛ بلکه به صحنه‌ای تبدیل شده که هر رهگذر می‌تواند برداشت خودش را از آن داشته باشد. یکی عکس یادگاری می‌گیرد، دیگری پیام سیاسی را تأیید می‌کند و فردی دیگر شاید با دیدن این صحنه از خودش بپرسد که آیا در تجریش قرار است برای هر شخصیت مشهور جهانی یک سلول اختصاصی ساخته شود؟
البته چنین پرسشی صرفاً شوخی است؛ اما همین شوخی‌ها نشان می‌دهند که مخاطبان همیشه پیام‌های تبلیغاتی را دقیقاً مطابق انتظار طراحان دریافت نمی‌کنند.
کارشناسان ارتباطات چه می‌گویند؟
از منظر ارتباطات و تبلیغات شهری، استفاده از چهره‌های شناخته‌شده و ساخت صحنه‌های غیرمعمول، روشی برای جلب توجه مخاطبان است. نمایش سه‌بعدی، حضور بازیگر زنده و انتخاب یک میدان پرتردد می‌تواند احتمال دیده‌شدن پیام را افزایش دهد؛ زیرا مخاطب با یک تصویر ثابت روبه‌رو نیست و می‌تواند حرکت و رفتار شخصیت نمایش را دنبال کند.
کارشناسان این حوزه معمولاً میان جلب توجه و اقناع مخاطب تفاوت قائل می‌شوند. ممکن است یک سازه به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی منتشر شود و هزاران نفر درباره آن صحبت کنند، اما این میزان دیده‌شدن لزوماً به معنای پذیرش پیام یا تغییر نگرش همه مخاطبان نیست.
در این میان، کیفیت اجرای طرح، تناسب آن با فضای شهری، هزینه‌های تولید و میزان تأثیرگذاری بر مخاطب، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در ارزیابی چنین پروژه‌هایی مورد بررسی قرار گیرد. برای داوری دقیق درباره موفقیت این سازه، صرفاً تعداد عکس‌ها و ویدئوهای منتشرشده کافی نیست و باید هدف، هزینه و بازخورد واقعی مخاطبان نیز بررسی شود.
رسانه‌های خارجی
روزنامه گاردین در ۲۱ اکتبر، تصویری از بدل ترامپ در سلول نمایشی میدان تجریش را در مجموعه «عکس‌های روز» منتشر کرد. این تصویر با توضیحی درباره عکاسی رهگذران از این صحنه همراه بود.
یورونیوز فارسی در ۲۲ اکتبر گزارشی با عنوان «نمایش ترامپ پشت میله‌های زندان در میدان تجریش؛ مردم چه می‌گویند؟» منتشر کرد. این گزارش علاوه بر شرح نمایش، به واکنش‌های متفاوت شهروندان و انتقاد برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی پرداخت.
تایمز آو اسرائیل نیز گزارشی از خبرگزاری فرانسه درباره این سازه منتشر کرد و آن را بخشی از پیام‌رسانی ضدآمریکایی ایران توصیف کرد. گزارش به عکس‌گرفتن مردم، واکنش‌های اعتراضی و شوخی یکی از رهگذران درباره پرداخت وثیقه بدل ترامپ اشاره داشت.
ان‌دی‌تی‌وی نیز در ۲۴ اکتبر گزارش خبرگزاری فرانسه درباره این نمایش را بازنشر کرد.
همچنین رسانه‌هایی مانند دِیلی‌ان‌دِپندنت و ایندین اکسپرس به این موضوع پرداختند.
از تجریش تا شبکه‌های اجتماعی
بازتاب این نمایش به میدان تجریش محدود نمانده است. رسانه‌های خارجی نیز تصاویر آن را منتشر کرده‌اند و واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی طیفی از شوخی و استقبال تا انتقاد را دربر گرفته است. برخی آن را اقدامی نمادین برای اعتراض به سیاست‌های آمریکا دانسته‌اند و برخی دیگر درباره شکل اجرای تبلیغات سیاسی پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند.
این تفاوت واکنش‌ها نشان می‌دهد که یک اثر شهری می‌تواند برای گروه‌های مختلف، معناهای متفاوتی داشته باشد. برای عده‌ای، تصویر ترامپ پشت میله‌ها نماد اعتراض و مطالبه پاسخ‌گویی است؛ برای عده‌ای دیگر، صحنه‌ای غیرمعمول و مناسب شوخی و عکاسی به شمار می‌رود.
در نهایت، ترامپِ تجریش فعلاً نه سخنرانی می‌کند، نه فرمان اجرایی صادر می‌کند و نه در کنفرانس خبری به پرسش خبرنگاران پاسخ می‌دهد؛ فقط قدم می‌زند و تماشاگرانش را سرگرم می‌کند. با این تفاوت که در سیاست واقعی، پشت میله‌های یک سازه نمایشی قرار گرفتن با محاکمه و محکومیت قضایی یکسان نیست.
این نمایش شاید نتواند به‌تنهایی معادلات سیاسی جهان را تغییر دهد، اما توانسته است میدان تجریش را به سوژه‌ای برای گفت‌وگو تبدیل کند. حالا باید دید پس از فروکش کردن موج عکس‌ها و شوخی‌ها، کدام بخش از این نمایش در ذهن مخاطبان باقی می‌ماند: پیام سیاسی آن یا تصویر رئیس‌جمهوری که این بار، به‌جای کاخ سفید، در سلولی نمایشی قدم می‌زند!
انتهای خبر/