جلوگیری از موازی‌کاری در حج، هزینه را کاهش می‌دهد
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ مسعود مجردی که اکنون مدیر خدمه آستان قدس رضوی است، از سال ۶۳ وارد سازمان حج و زیارت شد، او ۹ سال مدیر حج و زیارت استان گلستان بوده و ۱۲ سال مدیریت حج و زیارت استان خراسان را به عهده داشته است.
وی همچنین پنج سال رئیس ستاد مکه و پنج سال ریئس ستاد مدینه در ایام حج بوده و سه سال نیز در جده خدمت کرده است. وی که ۳۷ سال در خدمت زائران خانه خدا بوده و به گفته خودش به جزء سال‌های تعطیلی حج خونین سال ۶۶، فاجعه منا در سال ۹۴ و همچنین سال‌های کرونایی، سالی نبوده که سازمان حج و زیارت به سراغ او نیایند تا کمک‌کار آنان در اعزام زائران خانه خدا باشد.
موازی‌کاری در خدمات پزشکی
مجردی با ارائه پیشنهاد‌هایی برای کاهش هزینه‌های حج تمتع به خبرنگار فرهنگی ایرنا گفت: ما گرفتار موازی‌کاری در حج هستیم، عربستان بابت ارائه خدمات پزشکی به زائران، حمل‌ونقل و امداد گمشدگان هزینه‌هایی را دریافت می‌کند، اما ما برای این موارد که عربستان بابت آن هزینه دریافت می‌کند، نیرو اعزام می‌کنیم.
وی افزود: در مشاعر اشخاصی به نام مُطوِّف موظف هستند همه کار‌های زائران ما را انجام دهند و می‌توان گفت که ما سعودی‌ها را تنبل بار آورده‌ایم. چون کار‌های کلیدی زائران را خودمان به عهده گرفتیم درحالی که هزینه آن به عربستان پرداخت می‌شود. گروه پزشکی عربستان بهترین خدمات را به همه کشور‌ها ارائه می‌کند و جالب است برخی زائران نیز ترجیح می‌دهند به درمانگاه‌های عربستان بروند ولی ما یک گروه پزشکی ۳۰۰ نفره به عنوان مرکز پزشکی اعزام می‌کنیم و دارو‌هایی نیز با خود به عربستان می‌بریم.
مجردی اضافه کرد: در کنار پزشک ایرانی، افراد دیگری همچون کارشناس، پرستار و تکنسین نیز به حج اعزام می‌شوند. البته نمی‌خواهم بگویم اعزام پزشک از سوی ایران کار مطلوبی نیست ولی ایجاد یک بیمارستان در کنار بیمارستان‌های عربستان، یک هزینه‌ای است که مسئولان سازمان حج و زیارت از پول زائران پرداخت می‌کنند.
موازی‌کاری در خدمات اجتماعی
این مدیر پیشکسوت حج و زیارت گفت: در مدینه موسسه‌ای به نام «اَدِلّا» موظف به ارائه هر نوع خدماتی به زائران است. به عنوان مثال اگر یک زائر تصادف کند، همه پیگیری‌ها با این موسسه است یا اگر یک زائر فوت کند، برای حمل پیکر زائر باید مجوز پلیس و پرواز بگیرند و پیکر زائر را تا پای هواپیما حمل کنند یا اگر قرار است متوفی در مکه یا مدینه دفن شود، این موسسه موظف است همه کار‌های دفن را انجام دهند ولی ما یک گروهی به نام رفاه زائران اعزام می‌کنیم و هنگام فوت یک زائر ایرانی، هم مجوز پلیس می‌گیریم و هم برای کار‌های شست‌وشو و بسته‌بندی در جده اقدام می‌کنیم و از طرف دیگر هزینه‌های مربوطه را پرداخت می‌کنیم و پیکر زائر را به ایران می‌فرستیم. در صورتی که موسسات مطوف و ادلا وظیفه دارند یک تا دو نیروی ایرانی می‌تواند کار‌های نظارتی را انجام دهد.
وی افزود: گروهی در عربستان مسئولیت رسیدگی به زائران گمشده را دارد و ما نیز یک ستادی به نام ستاد گمشدگان اعزام می‌کنیم تا زائران گمشده را پیدا کند و به کاروان برساند. اگر ما مدیر کاروان انتخاب می‌کنیم و چندین خدمه در اختیار آنها می‌گذاریم، در واقع باعث تنبل شدن این مدیر کاروان می‌شویم. چون مدیر کاروان باید نگران زائر گمشده‌اش باشد، نه اینکه ستادی برای این کار اعزام کنیم. عربستان نیز تنها خدمتی که در مقابل همه این هزینه‌هایی پرداختی ما دارد، این است که دو خودرو و چند راننده در اختیار ما قرار می‌دهد تا به نیرو‌هایی که اعزام می‌کنیم، خدمات ارائه کند.
مجردی ادامه داد: اگر عربستان از حج ایران راضی است و هر سال کشور ما را در ارائه خدمات به زائران بیت‌الله‌الحرام به عنوان کشور برتر معرفی می‌کند، به همین دلیل است علاوه بر پرداخت هزینه‌ها، از نیرو‌های آنها استفاده نمی‌کنیم. بار‌ها عربستان اعلام کرده که هرجایی نیاز به پیگیری هست، اعلام کنیم و هر جایی هم که اعلام کرده‌ایم، به خوبی پیگیری کرده‌اند.
موازی‌کاری در نقل زائر
مدیر خدمه آستان قدس رضوی گفت: ما باید از امکاناتی که عربستان موظف به ارائه آن هستند، استفاده کنیم و نیرو‌های ایرانی را کاهش دهیم. به عنوان مثال در خدماتی که عربستان با عنوان نقل ترددی برای زائران فراهم می‌آورد، افرادی را به نام «مُرشد» تعیین می‌کند که موظفند زائران را از هتل به حرم انتقال دهند و مدیر کاروان هم بر این کار نظارت کند ولی ما یک گروه به نام تیم نقل ترددی اعزام می‌کنیم. البته فراهم کردن زمینه و برنامه‌ریزی مقدمات، مساله‌ای مهم است ولی اینکه خودمان یک گروه کنترل‌کننده اتوبوس اعزام کنیم، در واقع جفا به زائر است.
وی افزود: بر همین اساس فقط کاهش خدمه کاروان در کم‌کردن هزینه‌های حج موثر نیست ولی می‌توانیم در عرصه خدمات عربستان ورود پیدا کنیم. مثلا از زمان مدیریت محمدحسین رضایی در سازمان حج و زیارت، نیرو‌های خدمه در هتل‌ها را کاهش دادند و کار‌های زائران نیز به خوبی انجام می‌شد. به کارگیری بانوان در هتل‌ها به عنوان خدمه تا قبل از بن سلمان ممنوع بود ولی الان آزاد شده و بهترین خدمه زن را بانوان مالزی و اندونزی تشکیل می‌دهند که محجبه هم هستند؛ لذا در بسیاری از هتل‌های ما از همین نیرو‌ها استفاده می‌کنند و خدمه زن اعزام نمی‌کنند.
مجردی ادامه داد: ما یک واحد به نام مرکز بهداشت داریم که عربستان نیز چنین واحدی دارد و با سرکشی به هتل‌ها، وضعیت بهداشتی را بررسی می‌کنند که چندین بارآشپزخانه‌های ما را به دلیل نقص در مسائل بهداشتی تعطیل کرده است. آنها کار نظارت عالی خود را دارند و هیچگونه ایرادی نمی‌توانیم به خدمات عربستان وارد کنیم واگر کسی در این زمینه انتقاد می‌کند، جنبه سیاسی دارد.
موازی‌کاری در سازمان حج و بعثه
مجردی گفت: یکی دیگر از مشکلات موازی‌کاری‌ها در سازمان حج و زیارت و بعثه مقام معظم رهبری است. در واقع همانگونه که حراست، بازرسی و پشتیبانی در سازمان حج و زیارت داریم، در بعثه نیز همین واحد‌ها وجود دارد. البته بعثه کار‌های فرهنگی حج را انجام می‌دهد و سازمان حج نیز به کار‌های اجرایی مشغول است ولی می‌توان بعضی واحد‌ها را ادغام کرد. به عنوان نمونه شاید بتوان یک حراست و بازرسی برای هر دو نهاد قرار داد ولی از ابتدا اینگونه چیده‌شده درحالی که فعالیت‌های هر دو نهاد در یک ساختمان انجام می‌شود.
وی با اشاره به برخی دیگر از موازی‌کاری‌ها اظهار کرد: در هر کاروانی یک مدیر و چند خدمه وجود دارد و گاهی یک کاروان با سه روحانی به حج اعزام می‌شوند که با عنوان‌های مُعان، معین و معینه فعالیت می‌کنند.
این مدیر پیشکسوت افزود: بعثه مقام معظم رهبری در زمینه مسائل شرعی و فرهنگی فعالیت می‌کند؛ به‌ویژه با توجه به اینکه ما در مسائل شرعی حج با اهل سنت اختلاف‌هایی داریم که بعثه در این زمینه ورود می‌کند.
او همچنین به بعضی از موفقیت‌های بعثه رهبری اشاره کرد و یادآور شد: بعثه مقام معظم رهبری در حوزه فرهنگ موفق بوده است. مرحوم آیت‌الله ری‌شهری، حجت‌الاسلام قاضی‌عسگر و حجت‌الاسلام نواب به عنوان نمایندگان رهبر شهید انقلاب در امور حج افراد باتجربه‌ای در حوزه فرهنگ بوده و هستند و هر روز کار جدیدی انجام می‌دهند که اعزام قاریان کشورمان به مناسک حج یکی از این موفقیت‌هاست که مورد توجه مسلمانان جهان در مراسم حج تمتع است.
موفقیت‌های سازمان حج و زیارت
مجردی با بیان تغییرات اساسی در برنامه‌های سازمان حج و زیارت به‌ویژه از زمان مدیریت محمدحسین رضایی گفت: هر یک از مدیران سازمان حج در برنامه‌هایی موفق عمل کردند؛ مثل ایجاد مجموعه‌ها، منطقه‌بندی مکه، پخت متمرکز و استفاده از گوشت گرم که اگرچه این کار‌ها باعث کاهش هزینه نبود ولی به رفاه زائران منتهی شده است.
وی افزود: واحد طرح قربانی یکی از واحد‌های موفق بود؛ همانگونه که انتقال زائران از خانه‌ها و کاروان‌ها به هتل‌ها و مجموعه‌ها موفق بود. چون زمانی یک کاروان ۱۶۰ نفره با ۱۵ خدمه اعزام می‌شد ولی اکنون با حداکثر پنج نفر اعزام می‌شوند و این نظر که از تعداد نیرو‌های اعزامی کاسته شود، در کاروان‌ها تامین شده است.
وی با اشاره به واحد طرح قربانی اضافه کرد: در گذشته مدیر هر کاروان با خود یک سلاخ به مکه می‌بُرد و از هر کاروانی چند نفر انتخاب می‌شدند تا قربانی زائران را مشخص کنند و با توجه به اهمیت مسائل شرعی نظارت بر قربانی حاجیان یک مساله مهم است.
مجردی ادامه داد: بر اساس طرح قربانی، هر ساله ۶۰ تا ۷۰ سلاخ از سلاخ‌خانه‌های ایران گزینش و به حج اعزام می‌شدند و کار قربانی در یک روز انجام می‌شد و دولت عربستان تعجب می‌کردند که چگونه قربانی زائران ایرانی با این سرعت انجام می‌شود. سلاخ‌ها از صبح تا ظهر کار قربانی را به پایان می‌رسانند در حالی که سلاخی در گذشته با مشکلات بسیاری انجام می‌شد.
وی از پخت متمرکز به عنوان یکی دیگر از موفقیت‌های سازمان حج و زیارت یاد کرد و گفت: با استفاده از امکانات عربستان و بهره‌گیری از تعداد نیرو‌های ستادی کمتر، صرفه‌جوبی محقق می‌شود. البته صرفه‌جویی در حذف برنامه‌های خورد و خوراک زائر را صرفه‌جویی نمی‌دانم. نظر رهبر شهید نیز این بود که زائران را در مکه و مدینه درگیر غذا نکنیم و یکی از کار‌های خوب این بود که آشپزخانه‌ها متمرکز شد. در همین راستا یک آشپز از کاروان کم شده و به آشپزخانه متمرکز منتقل شد که کاهش نیرو صورت گرفت.
مدیر خدمه آستان قدس رضوی افزود: پخت متمرکز، در هزینه‌ها و در صرفه‌جویی نیرو موثر بود، ما به جایی رسیده‌ایم که باید مانند سایر کشور‌ها از امکانات عربستان که پول آن را پرداخت می‌کنیم استفاده کنیم که کاهش هزینه دلاری را به همراه دارد. رابطه کشور ما با عربستان در بدترین شرایط خوب بوده است. هر ساله در آخرین روز مناسک در منا با حضور امیر مکه و روسای کشور‌های مسلمان جشن تقدیر و تشکر از کشور‌ها برگزار می‌شود و از ایران به عنوان بهترین اداره‌کننده حجاج نام برده می‌شود.
وی تاکید کرد: ما اگر در حوزه سیاسی با عربستان مشکلات بسیاری داریم ولی معتقدم در حوزه حج، آنها کم‌کاری نمی‌کنند. ممکن است در کار‌های آنها ایراداتی وجود داشته باشد ولی هر سالی که به حج رفتیم، شاهد این بودیم که خدمات‌شان از سال قبل بهتر بود.
مجردی اضافه کرد: عربستان، اولین کشوری بود که حج الکترونیک را راه‌اندازی کرد و در برنامه‌ریزی نیز موفق هستند. به عنوان نمونه نقل ترددی یکی از برنامه‌های خوب عربستان در عملیات حج است که زائران در کمتر از ۱۵ دقیقه از هتل به منطقه عرفات می‌رسند یا روادید الکترونیک که سال‌ها طول کشید تا ما به آنها برسیم.
انتهای خبر/
منبع: ایرنا