دیپلماسی منطقه‌ای پزشکیان در سفر به ترکمنستان
به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ سفر پزشکیان به ترکمنستان در روز‌های ۱۷ و ۱۸ مهر ۱۴۰۵، در شرایطی انجام شد که توسعه همکاری با کشور‌های منطقه، تقویت روابط اقتصادی و استفاده از ظرفیت‌های ترانزیتی و انرژی از موضوعات مهم سیاست خارجی ایران به شمار می‌رود. حضور رئیس‌جمهور ایران در دو نشست مهم منطقه‌ای، زمینه‌ای برای گفت‌و‌گو با مقام‌های کشور‌های همسایه و بررسی راه‌های گسترش همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه فراهم کرد.
دیدار با رئیس‌جمهور ترکمنستان، گفتگو با ولادیمیر پوتین و ملاقات با رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان از مهم‌ترین محور‌های این سفر بود؛ سفری که دستاورد نهایی آن به تبدیل رایزنی‌های سیاسی به توافق‌های اجرایی و همکاری‌های اقتصادی وابسته است.
یکی از مهم‌ترین برنامه‌های این سفر، دیدار پزشکیان با سردار بردی‌محمداف، رئیس‌جمهور ترکمنستان، بود. دو طرف در این دیدار درباره وضعیت روابط تهران و عشق‌آباد و راه‌های توسعه مناسبات سیاسی، اقتصادی و تجاری گفت‌و‌گو کردند. همچنین بر ضرورت تسریع در اجرای پروژه‌های مورد توافق و استفاده از ظرفیت‌های متقابل برای گسترش همکاری‌ها تأکید شد.
همکاری‌های منطقه‌ای و مسائل مرتبط با دریای خزر نیز در این دیدار مورد توجه قرار گرفت. دو رئیس‌جمهور بر اهمیت تعامل کشور‌های ساحلی برای حفاظت از محیط‌زیست خزر و تقویت همکاری‌های مشترک تأکید کردند.
این بخش از سفر از آن جهت اهمیت دارد که روابط ایران و ترکمنستان تنها به مناسبات سیاسی محدود نیست و حوزه‌هایی مانند انرژی، حمل‌ونقل، ارتباطات و کشاورزی نیز ظرفیت توسعه همکاری دارند. گسترش مبادلات تجاری و رفع موانع اجرایی می‌تواند به افزایش سهم دو کشور از فرصت‌های اقتصادی منطقه کمک کند.
با این حال، تأکید بر اجرای پروژه‌های قبلی زمانی به دستاورد اقتصادی ملموس تبدیل می‌شود که موانع فنی، مالی و اداری برطرف شود و زمان‌بندی مشخصی برای اجرای توافق‌ها وجود داشته باشد. از این منظر، پیگیری نتایج دیدارها پس از پایان سفر، به‌اندازه خود رایزنی‌های سیاسی اهمیت دارد.
حضور در اجلاس کشور‌های مستقل مشترک‌المنافع
یکی دیگر از محور‌های مهم سفر پزشکیان، حضور در نشست شورای سران کشور‌های مستقل مشترک‌المنافع بود. این نشست فرصتی برای تبادل نظر درباره مسائل بین‌المللی و منطقه‌ای و بررسی زمینه‌های همکاری میان کشور‌های عضو فراهم کرد. ایران در این اجلاس به‌عنوان مهمان ویژه حضور داشت؛ موضوعی که امکان گفت‌و‌گو با رهبران کشور‌های حاضر را افزایش داد.
محمد اکبری کارشناس روابط بین‌الملل، در گفتگو با «تهران پرس» اظهار داشت: حضور ایران در چنین نشست‌هایی می‌تواند به تقویت ارتباطات دیپلماتیک، کاهش فاصله با شرکای منطقه‌ای و افزایش فرصت‌های همکاری اقتصادی کمک کند. در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت‌های خارجی روبه‌روست، گسترش روابط با همسایگان و کشور‌های پیرامونی می‌تواند بخشی از ظرفیت‌های مغفول‌مانده تجارت خارجی را فعال کند.
وی افزود: البته حضور در اجلاس‌ها به‌خودی‌خود تضمین‌کننده افزایش تجارت یا جذب سرمایه‌گذاری نیست. برای ارزیابی میزان موفقیت این بخش از سفر، باید به نتایجی مانند افزایش مبادلات تجاری، توسعه مسیر‌های ترانزیتی، توافق‌های اجرایی و رفع موانع همکاری توجه کرد.
دیدار با پوتین و علی‌اف؛ فرصتی برای هماهنگی منطقه‌ای
در جریان سفر پزشکیان به ترکمنستان، دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز انجام شد. دو طرف درباره روابط دوجانبه و گسترش همکاری‌ها گفت‌و‌گو کردند. مسائل منطقه‌ای و تحولات مرتبط با جنگ نیز در این رایزنی مورد توجه قرار گرفت.
همچنین پزشکیان با الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، دیدار کرد. اهمیت این ملاقات را باید در چارچوب روابط همسایگی، ظرفیت‌های اقتصادی و ترانزیتی و ضرورت هماهنگی میان کشور‌های منطقه بررسی کرد. ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان در حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل و کریدور شمال ـ جنوب، ظرفیت همکاری دارند؛ ظرفیتی که تحقق آن مستلزم هماهنگی‌های سیاسی و اجرایی مستمر است.
از دیدگاه کارشناسی، رایزنی هم‌زمان با رهبران چند کشور منطقه می‌تواند به تقویت جایگاه دیپلماتیک ایران کمک کند؛ به‌ویژه زمانی که موضوعاتی مانند تجارت، امنیت منطقه‌ای، حمل‌ونقل و همکاری‌های انرژی در دستور کار قرار داشته باشد. با این حال، نباید صرف برگزاری دیدارها را معادل امضای توافق‌های تازه یا حل اختلافات موجود دانست.
محیط‌زیست خزر؛ منافع مشترک کشور‌های ساحلی
شرکت در نخستین اجلاس محیط‌زیستی دریای خزر، بخش دیگری از برنامه سفر رئیس‌جمهور ایران بود. این اجلاس با حضور کشور‌های ساحلی خزر برگزار شد و موضوعاتی مانند حفاظت از محیط‌زیست، تنوع زیستی و امنیت محیط‌زیستی در دستور کار آن قرار داشت.
ابراهیم کریمی کارشناس محیط زیست در گفتگو با«تهران پرس» عنوان کرد:اهمیت این نشست برای ایران از آن جهت است که مشکلات زیست‌محیطی دریای خزر به مرز‌های سیاسی محدود نمی‌شود. حفاظت از منابع آبزی، مقابله با آلودگی، مدیریت منابع طبیعی و همکاری برای کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی، نیازمند مشارکت مستمر همه کشور‌های ساحلی است.
وی تأکید کرد که دستیابی به نتایج پایدار در این زمینه، مستلزم تبادل داده‌های علمی، برنامه‌های مشترک و نظارت بر اجرای تعهدات است. از این منظر، اجلاس خزر می‌تواند زمینه هماهنگی بیشتر کشور‌های منطقه را فراهم کند؛ هرچند میزان موفقیت آن باید بر اساس اقدامات عملی و نتایج قابل‌اندازه‌گیری سنجیده شود.
دستاورد سفر؛ از رایزنی تا اجرای توافق‌ها
در مجموع، سفر پزشکیان به ترکمنستان سه محور مهم داشت: توسعه روابط اقتصادی و سیاسی با همسایگان، تقویت گفت‌و‌گو‌های منطقه‌ای و پیگیری همکاری‌های زیست‌محیطی در خزر. دیدار با رؤسای جمهور ترکمنستان، روسیه و جمهوری آذربایجان نیز فرصت مناسبی برای بررسی مسائل مشترک فراهم کرد.
با این حال، بر اساس گزارش‌های منتشرشده از دیدارها، محور اصلی رایزنی‌ها توسعه همکاری‌ها و تسریع در اجرای پروژه‌های پیشین بوده است و نمی‌توان بدون اعلام رسمی جزئیات، از امضای توافق‌های اقتصادی جدید یا تحقق دستاورد مالی مشخص سخن گفت.
معیار اصلی موفقیت این سفر، نتایجی است که در ماه‌های آینده در روابط تجاری، اجرای پروژه‌های مشترک، توسعه ترانزیت و همکاری‌های منطقه‌ای نمایان شود. اگر رایزنی‌های انجام‌شده با برنامه اجرایی مشخص و پیگیری مستمر همراه شود، سفر ترکمنستان می‌تواند فراتر از یک حضور دیپلماتیک، به فرصتی برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای ایران تبدیل شود.
انتهای خبر/