بچه‌ها باید هنر را تجربه کنند

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ مریم پیوند حیدری در گفتگویی با اشاره به ضرورت آموزش اصولی و مستمر کودکان و نوجوانان از نسلی که بسیاری از آرزو‌های کودکی‌اش را به دلیل نبود امکانات آموزشی، محدودیت خانواده‌ها یا فقدان مسیر درست سخن گفت و تاکید کرد: آموزش برای من همیشه یک اولویت جدی بوده است. تقریباً هر جا که قرار بوده فعالیت حرفه‌ای داشته باشم، برایم مهم بوده که وجه آموزشی آن هم دیده شود. اما آموزش کودک و نوجوان برای من جذابیت و اهمیت بیشتری دارد؛ چون معتقدم اگر اتفاقات از ریشه درست شکل بگیرند، ادامه مسیر هم می‌تواند درست‌تر و اصولی‌تر باشد.

استعداد‌هایی کشف نشد

وی ادامه داد: به‌خصوص در هنر، خیلی مهم است که کودک و نوجوان از ابتدا با یک مسیر درست روبه‌رو شود. یعنی آموزش صرفاً بر اساس هیجان یا علاقه لحظه‌ای نباشد؛ بلکه استعداد، توانایی، علاقه و حتی شخصیت کودک در نظر گرفته شود و آموزش بر مبنای اصول و تجربه حرفه‌ای پیش برود. شاید بخشی از این نگاه من به تجربه نسلی خودم هم برگردد. ما نسلی بودیم که خیلی وقت‌ها آرزو‌های کودکی‌مان در بزرگسالی اتفاق نیفتاد. نه الزاماً به این دلیل که استعدادش را نداشتیم؛ گاهی خانواده نمی‌دانست چطور باید آن استعداد را کشف کند، گاهی نمی‌دانست چطور باید آرزوی یک کودک را با توانایی واقعی او تطبیق بدهد و گاهی اصلاً امکان و زیرساخت آموزشی لازم وجود نداشت.

وی ادامه داد: خیلی از ما در کودکی به چیزی علاقه داشتیم، در نوجوانی علاقه‌مان جدی‌تر شد، اما در بزرگسالی نه آن علاقه تبدیل به رشته تحصیلی‌مان شد، نه آموزش مستمری برایش داشتیم. اگر هم کلاسی وجود داشت، معمولاً محدود، مقطعی و بدون استمرار بود. در حوزه تئاتر و سینما این مسئله بیشتر خودش را نشان می‌داد. مراکز آموزشی دولتی بسیار محدود بودند و عمدتاً به هنرستان‌ها و دانشگاه‌های شهر‌های بزرگ محدود می‌شدند. از طرف دیگر، بخشی از مراکز خصوصی هم یا هزینه‌های بالایی داشتند یا وجه تجاری آنها بر وجه آموزشی غلبه می‌کرد. در نتیجه خیلی‌ها زمانی توانستند علاقه واقعی خودشان را دنبال کنند که دیگر بخشی از سال‌های طلایی آموزش و تجربه را پشت سر گذاشته بودند.

این کارگردان تئاتر کودک ادامه داد: امروز خوشبختانه بخشی از خانواده‌ها آگاه‌تر شده‌اند. خانواده‌هایی هستند که تلاش می‌کنند استعداد بچه‌شان را پیدا کنند، او را با کلاس‌ها و تجربه‌های مختلف آشنا کنند و اجازه بدهند کودک چیزی را که دوست دارد، جدی‌تر تجربه کند. به نظرم این اتفاق بسیار ارزشمندی است.

صرفاً ثبت‌نام کودک در یک کلاس هنری کافی نیست

حیدری با بیان اینکه ثبت نام در یک کلاس هنری به تنها کافی نیست یادآور شد: اتفاقاً یکی از دغدغه‌های اصلی من همین است. اینکه یک کودک یک ترم در کلاسی با عنوان «بازیگری» شرکت کند، به خودی خود به معنای آموزش بازیگری نیست. در آموزش بازیگری یک مسئله مهم وجود دارد و آن هم این است که برخلاف بعضی رشته‌های هنری، هنوز یک نظام آموزشی مدون و واحد که بتوان آن را مثل آموزش موسیقی از روی کتاب و متد مشخص دنبال کرد، به آن شکل وجود ندارد. مثلاً در موسیقی کودک می‌تواند بر اساس متد و کتاب مشخص یک استاد یا یک سیستم آموزشی مشخص جلو برود. اما در بازیگری، به‌خصوص برای کودک و نوجوان، بخش قابل توجهی از آموزش بر اساس تجربه، تمرین و شیوه عملکرد مدرس شکل می‌گیرد. به همین دلیل انتخاب مدرس و مهم‌تر از آن، انتخاب مجموعه آموزشی بسیار اهمیت پیدا می‌کند.

وی یادآور شد: همیشه فکر می‌کنم خانواده نباید فقط بپرسد این کلاس چند جلسه است یا عنوانش چیست. باید بپرسد بچه من بعد از این دوره چه چیزی به دست می‌آورد؟ آیا قرار است فقط چند تکنیک یاد بگیرد و دوره تمام شود یا قرار است تجربه‌ای واقعی داشته باشد؟ به نظرم آموزش بازیگری زمانی می‌تواند برای کودک معنای واقعی پیدا کند که از فضای صرفاً کلاس خارج شود و به تجربه برسد.

این مدرس تئاتر کودک تصریح کرد: مثلاً کودک فقط درباره صحنه صحبت نکند؛ روی صحنه برود. فقط درباره متن حرف نزند؛ متن را حفظ کند. فقط درباره میزانسن توضیح نشنود؛ میزانسن را اجرا کند. بداند نور چه زمانی می‌آید و چه زمانی می‌رود، کجا باید بایستد، چطور با پارتنرش پاس‌کاری کند، چطور احساسش را در طول یک اجرا حفظ کند و اگر قرار است احساسش تغییر کند، این تغییر را کنترل‌شده انجام دهد. اینها چیز‌هایی نیستند که صرفاً با توضیح دادن منتقل شوند. باید تجربه شوند. کسی که تجربه صحنه دارد، می‌داند که رفتن روی صحنه برای اولین بار خودش یک تجربه جدی است. اینکه بتوانی استرس حضور مقابل تماشاگر را کنترل کنی، یک متن را از ابتدا تا انتها در ذهن داشته باشی، جای خودت را روی صحنه بدانی، با بازیگر مقابلت هماهنگ باشی و در عین حال حواست به نور، صدا، موسیقی و ریتم اجرا باشد، تجربه‌ای است که به این راحتی از داخل یک کلاس به دست نمی‌آید.

حیدری با بیان اینکه یکی از دغدغه‌های مهم در آموزش کودک و نوجوان این است که آموزش بازیگری فقط برای گروه محدودی که توان پرداخت هزینه‌های سنگین دارند نباشد توضیح داد: باید تلاش کنیم در تعیین شهریه، انتخاب کلاس‌ها و طراحی دوره‌ها، خانواده‌های طبقه متوسطی هم دیده شوند که دغدغه تربیتی دارند و دوست دارند فرزندشان استعداد و علاقه‌اش را دنبال کند. نتایج این نگاه را دیده‌ام؛ بچه‌هایی وارد کلاس می‌شدند که واقعاً استعداد‌های جذابی داشتند، اما پیش از آن فرصتی برای آموزش و تجربه پیدا نکرده بودند. در دوره‌هایی که برای گروه‌های سنی مختلف، از حدود ۷ تا ۹ سال و ۹ تا ۱۴ سال برگزار شد، با حضور استادانی مانند علی فروتن، حمید گلی، لیلی رشیدی، فرناز زهری، فرزانه میرزایی و دیگر مدرسین، تلاش شد آموزش به اجرای واقعی ختم شود. اینها چیز‌هایی نیستند که صرفاً با توضیح دادن منتقل شوند. باید تجربه شوند.

کودک باید روی صحنه برود

وی با بیان اینکه کسی که تجربه صحنه دارد، می‌داند که حتی رفتن روی صحنه برای اولین بار خودش یک تجربه جدی است توضیح داد: اینکه بتوانی استرس حضور مقابل تماشاگر را کنترل کنی، یک متن را از ابتدا تا انتها در ذهن داشته باشی، جای خودت را روی صحنه بدانی، با بازیگر مقابلت هماهنگ باشی و در عین حال حواست به نور، صدا، موسیقی و ریتم اجرا باشد، تجربه‌ای است که به این راحتی از داخل یک کلاس به دست نمی‌آید. در دوره‌های مختلفی که برای گروه‌های سنی مختلف، از حدود ۷ تا ۹ سال و ۹ تا ۱۴ سال با حضور استادانی مانند علی فروتن، حمید گلی، لیلی رشیدی، فرناز زاهدی و دیگر مدرسین برگزار می‌شود آموزش منجر به اجرا شده و این اتفاق مهمی است. پایان دوره آموزشی نباید صرفا به اهدای یک گواهینامه ختم شود بلکه آنها باید در سالن تئاتر، یک اجرای کامل را تجربه کنند؛ با متن، حفظ دیالوگ، میزانسن، حرکت، مونولوگ، آواز گروهی، موسیقی، نور، صدا و حضور واقعی تماشاگر. برای یک کودک، این اتفاق بسیار مهم است.

حیدری درباره اهمیت اجرای روی صحنه برای کودک عنوان کرد:، چون کودک در آن لحظه می‌فهمد چیزی که ماه‌ها تمرین کرده، واقعاً به یک اتفاق تبدیل شده است. او می‌بیند که تمرین‌هایش نتیجه داشته. می‌بیند که گروهی از آدم‌ها برای اجرای او کار کرده‌اند و حالا خودش باید مسئولیت آنچه را یاد گرفته، روی صحنه به عهده بگیرد. این تجربه فقط بازیگری یاد نمی‌دهد. نظم، مسئولیت‌پذیری، کار گروهی، تمرکز، اعتمادبه‌نفس، شنیدن و دیدن دیگران و حتی کنترل هیجان را هم به کودک یاد می‌دهد. به نظرم هنر، به‌خصوص تئاتر، می‌تواند در تربیت کودک نقش مهمی داشته باشد؛ البته به شرطی که آموزش هنر را با استعدادیابی، تربیت و تجربه واقعی اشتباه نگیریم و همه اینها را در یک مسیر درست کنار هم قرار دهیم.

وی تاکید کرد: من همیشه به این فکر می‌کنم که شاید یکی از مهم‌ترین کار‌هایی که می‌توانیم برای نسل جدید انجام دهیم این باشد که فرصتی را که نسل ما خیلی وقت‌ها نداشت، در اختیار آنها بگذاریم؛ فرصت اینکه یک علاقه را جدی امتحان کنند، استعدادشان را بشناسند و اگر قرار است مسیری را انتخاب کنند، با شناخت بیشتری انتخابش کنند. قرار نیست هر کودکی که وارد کلاس بازیگری می‌شود، حتماً بازیگر شود. اتفاقاً من چنین نگاهی را درست نمی‌دانم. مهم این است که کودک در یک فرآیند درست، خودش را بهتر بشناسد. شاید در پایان مسیر بفهمد بازیگری انتخاب اوست، شاید هم بفهمد نیست. اما در هر دو حالت، اگر آموزش درست بوده باشد، او یک تجربه ارزشمند به دست آورده است.

حیدری افزود: اینها چیز‌هایی نیستند که صرفاً با توضیح دادن منتقل شوند. باید تجربه شوند. کسی که تجربه صحنه دارد، می‌داند که حتی رفتن روی صحنه برای اولین بار خودش یک تجربه جدی است. اینکه بتوانی استرس حضور مقابل تماشاگر را کنترل کنی، یک متن را از ابتدا تا انتها در ذهن داشته باشی، جای خودت را روی صحنه بدانی، با بازیگر مقابلت هماهنگ باشی و در عین حال حواست به نور، صدا، موسیقی و ریتم اجرا باشد، تجربه‌ای است که به این راحتی از داخل یک کلاس به دست نمی‌آید.

انتهای خبر/

منبع: ایرنا