ایران و چالش افزایش جمعیت سالمندان
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در ایران، افزایش شتابان جمعیت سالمندان، ضرورت بازنگری در سیاست‌های درمانی، رفاهی، شهری و اجتماعی را جدی‌تر از گذشته کرده است؛ به‌گونه‌ای که مسئولان از رسیدن سهم سالمندان به بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور در سال‌های آینده خبر می‌دهند.
اول اکتبر در تقویم جهانی به عنوان روز جهانی سالمند نام‌گذاری شده است؛ روزی که مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۰ تعیین کرد تا توجه افکار عمومی و دولت‌ها به حقوق، نیاز‌ها و ظرفیت‌های افراد سالمند افزایش یابد. سازمان ملل تأکید دارد که سالمندی جمعیت یک تحول جهانی است و کشور‌ها باید نظام‌های سلامت، حمایت اجتماعی، حمل‌ونقل، مسکن و خدمات عمومی خود را متناسب با این تغییر جمعیتی آماده کنند.
ایران در مسیر سالمندی شتابان
موضوع سالمندی در ایران دیگر مسئله‌ای مربوط به آینده دور نیست. بر اساس اعلام سیدجواد حسینی، دبیر شورای ملی سالمندان کشور و رئیس سازمان بهزیستی، اکنون حدود ۱۰ میلیون و ۳۵۰ هزار سالمند در کشور زندگی می‌کنند که نزدیک به ۱۴ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند. وی پیش‌بینی کرده است سهم جمعیت بالای ۶۰ سال تا سال ۱۴۳۰ به حدود ۳۱ درصد برسد.
این تغییر جمعیتی، تنها افزایش تعداد سالمندان نیست؛ بلکه به معنای تغییر نیاز‌های جامعه نیز خواهد بود. افزایش تقاضا برای خدمات درمانی، مراقبت‌های طولانی‌مدت، مناسب‌سازی معابر و ساختمان‌ها، حمل‌ونقل عمومی قابل دسترس، مراکز روزانه سالمندان و حمایت‌های اجتماعی، بخشی از نیاز‌هایی است که با افزایش جمعیت سالمند پررنگ‌تر می‌شود.
از سوی دیگر، سالمندی را نمی‌توان صرفاً با بیماری و نیاز به مراقبت تعریف کرد. بسیاری از سالمندان همچنان توانایی مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و خانوادگی را دارند و تجربه و دانش آنان می‌تواند بخشی از سرمایه اجتماعی کشور باشد.
سلامت؛ مهم‌ترین نیاز سالمندان
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به وضعیت سلامت سالمندان گفته است که ۶۲ درصد سالمندان کشور دست‌کم با یک بیماری مزمن مواجه هستند و مشکلاتی مانند کاهش درآمد، فقر، تنهایی، معلولیت و نیاز به مراقبت مستمر نیز از چالش‌های این گروه به شمار می‌رود.
در همین زمینه، سیده صالحه مرتضوی، رئیس گروه بهداشت سالمندان وزارت بهداشت، بر تغییر رویکرد نظام سلامت تأکید کرده است؛ رویکردی که به جای تمرکز صرف بر بیماری، حفظ عملکرد، استقلال و حضور فعال سالمندان در جامعه را دنبال کند. به گفته او، در کمتر از ۲۵ سال آینده متولدین پرشمار دهه ۶۰ به سن سالمندی می‌رسند و کشور باید از هم‌اکنون برای این تحول آماده شود.
این نگاه نشان می‌دهد سالمندی سالم تنها به معنای افزایش طول عمر نیست، بلکه کیفیت سال‌های زندگی نیز اهمیت دارد. دسترسی به مراقبت‌های پیشگیرانه، ورزش، تغذیه مناسب، خدمات سلامت روان، فعالیت اجتماعی و محیط شهری ایمن می‌تواند در حفظ استقلال سالمندان مؤثر باشد.
شهر سالمندمحور
یکی از موضوعات مهم در سال‌های آینده، ایجاد شهر‌های دوستدار سالمند است. سالمندی که برای عبور از یک خیابان، استفاده از اتوبوس یا مراجعه به مرکز درمانی با مانع مواجه می‌شود، حتی در صورت برخورداری از سلامت نسبی نیز نمی‌تواند زندگی مستقلی داشته باشد؛ بنابراین مناسب‌سازی پیاده‌روها، افزایش نیمکت و فضا‌های استراحت، دسترسی آسان به حمل‌ونقل عمومی، ایمنی معابر، تابلو‌های خوانا و توسعه مراکز اجتماعی می‌تواند مشارکت سالمندان در جامعه را افزایش دهد.
شعار هفته سالمندان در ایران در سال ۱۴۰۵ نیز «عصر زندگی طولانی‌تر؛ بازاندیشی در نظام‌ها برای زندگی بهتر» تعیین شده است؛ شعاری که بر ضرورت هماهنگ شدن نظام‌های اجتماعی، اقتصادی، سلامت، رفاهی و شهری با افزایش طول عمر تأکید دارد.
سالمندی؛ مسئولیت مشترک خانواده و جامعه
کارشناسان حوزه سالمندی معتقدند حمایت از سالمندان تنها وظیفه خانواده یا یک دستگاه دولتی نیست. خانواده، نظام سلامت، شهرداری‌ها، سازمان‌های رفاهی و نهاد‌های فرهنگی باید در کنار یکدیگر شرایطی ایجاد کنند که سالمند احساس طردشدگی و بی‌فایدگی نداشته باشد.
روز جهانی سالمند می‌تواند فرصتی برای تغییر نگاه به این دوره از زندگی باشد؛ نگاهی که سالمند را نه به عنوان فردی صرفاً نیازمند کمک، بلکه به عنوان انسانی صاحب تجربه، حق انتخاب و توانایی مشارکت می‌بیند.
در نهایت، سالمندی جمعیت پدیده‌ای است که نمی‌توان آن را متوقف کرد؛ اما می‌توان برای آن آماده شد. همان‌طور که سازمان ملل نیز تأکید کرده، افزایش طول عمر زمانی یک دستاورد واقعی است که سال‌های بیشتر زندگی با سلامت، استقلال، امنیت و کرامت همراه باشد.
انتهای خبر/