کمبود پرستار، زنگ خطر بیمارستان‌های تهران
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ مسئولان حوزه پرستاری می‌گویند پایتخت با یکی از پایین‌ترین نسبت‌های پرستار به تخت مواجه است و همزمان، مشکلات معیشتی و هزینه بالای زندگی در تهران، جذب و ماندگاری نیرو را دشوارتر کرده است.
بیمارستان بدون پرستار کافی، حتی اگر از پزشک متخصص، تجهیزات پیشرفته و تخت‌های جدید برخوردار باشد، نمی‌تواند با ظرفیت کامل خدمات ارائه کند. این مسئله طی سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی نظام سلامت تبدیل شده و در تهران، به دلیل جمعیت بالا، تمرکز مراکز درمانی تخصصی و هزینه‌های سنگین زندگی، ابعاد بیشتری پیدا کرده است.
احمد نجاتیان، رئیس کل سازمان نظام پرستاری، فروردین ۱۴۰۴ با اشاره به وضعیت بیمارستان امام خمینی (ره) تهران اعلام کرد که پایتخت در میان مناطق کشور، یکی از پایین‌ترین نسبت‌های استاندارد پرستار به تخت را دارد. به گفته او، برای ارائه حداقل خدمات، به طور متوسط ۱.۸ پرستار به ازای هر تخت نیاز است، در حالی که در برخی مراکز این نسبت به حدود یک پرستار برای هر تخت رسیده است؛ شرایطی که فشار کاری قابل توجهی بر پرستاران وارد می‌کند.
این وضعیت فقط به یک بیمارستان محدود نیست. در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز نجاتیان اعلام کرد که در کشور به طور کلی کمتر از یک پرستار به ازای هر تخت بیمارستانی وجود دارد و کمبود نیرو در تهران از ابعاد گسترده‌تری برخوردار است.
تهران؛ مقصدی که پرستار کم دارد
شاید در نگاه نخست تصور شود تهران به دلیل برخورداری از دانشگاه‌های علوم پزشکی بزرگ، بیمارستان‌های متعدد و امکانات بیشتر، باید در تأمین نیروی پرستاری شرایط بهتری داشته باشد؛ اما واقعیت موجود چنین نیست.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران اعلام کرده است که این دانشگاه با توجه به تعداد تخت‌های موجود و تخت‌هایی که قرار است به مراکز درمانی اضافه شود، با کمبود بیش از هزار و ۵۰۰ نیروی پرستاری روبه‌رو است. همچنین برای استخدام ۵۰۰ نیروی پرستاری مجوز صادر شده بود، اما تعداد متقاضیان آزمون استخدامی تنها حدود ۳۰۰ نفر اعلام شد.
این ارقام نشان می‌دهد مشکل تنها «تعداد فارغ‌التحصیلان پرستاری» نیست، بلکه مسئله مهم‌تر، جذب و نگهداشت نیروی انسانی است. هزینه بالای مسکن، رفت‌وآمد و سایر هزینه‌های زندگی در تهران در کنار شرایط کاری دشوار، از جمله عواملی هستند که می‌توانند تمایل نیرو‌ها به اشتغال در بیمارستان‌های پایتخت را کاهش دهند.
رضا رئیس‌کرمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، نیز بر تأثیر هزینه‌های زندگی و مسکن بر کاهش متقاضیان استخدام تأکید کرده است.
وقتی یک پرستار جای دو نفر کار می‌کند
کمبود نیرو در نهایت خود را در شیفت‌های فشرده، اضافه‌کاری و افزایش مسئولیت پرستاران نشان می‌دهد. نجاتیان درباره بیمارستان امام خمینی (ره) گفته است که در شرایط کمبود نیرو، عملاً هر پرستار جای دو نفر کار می‌کند و اگرچه امور ضروری بیماران انجام می‌شود، اما فشار ناشی از این وضعیت می‌تواند بر کیفیت ارائه خدمات اثرگذار باشد.
یک مطالعه پژوهشی انجام‌شده میان ۱۹۴ پرستار شاغل در بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز ارتباط میان فرسودگی شغلی و مراقبت‌های پرستاری ازدست‌رفته را بررسی کرده است. این پژوهش نشان می‌دهد بار کاری بالا و محیط پراسترس می‌تواند با فرسودگی شغلی و کاهش بخشی از مراقبت‌های مورد انتظار ارتباط داشته باشد.
از سوی دیگر، محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، در سال ۱۴۰۳ درباره فعال نبودن کامل ظرفیت برخی بیمارستان‌های تازه‌تأسیس تهران به دلیل کمبود نیروی پرستاری هشدار داده بود.
راهکار فقط استخدام نیست
کارشناسان حوزه سلامت معتقدند حل مشکل پرستاری تنها با اعلام ظرفیت استخدامی امکان‌پذیر نیست. اگر نیروی جدید جذب شود، اما شرایط اقتصادی و کاری موجب خروج یا مهاجرت او شود، مسئله همچنان باقی خواهد ماند.
در همین زمینه، دانشگاه علوم پزشکی ایران بر اهمیت مسکن و امکانات حمایتی برای نگهداشت پرستاران تأکید کرده است. از جمله راهکار‌های مطرح‌شده، توسعه مهدکودک در مراکز درمانی و تأمین محل اسکان برای کارکنان است. در بیمارستان فیروزآبادی نیز ساخت ۸۰ واحد سوئیت برای کمک به پرستارانی که مشکل مسکن دارند، در دستور کار قرار گرفته است؛ بنابراین برای کاهش فاصله موجود، مجموعه‌ای از اقدامات شامل استخدام پایدار، بهبود پرداخت‌ها، کاهش اضافه‌کاری اجباری، تأمین مسکن و خدمات رفاهی، حمایت از پرستاران دارای فرزند و ایجاد مسیر شغلی پایدار ضروری به نظر می‌رسد.
کمبود پرستار در تهران در نهایت فقط مسئله پرستاران نیست؛ بیماری که در بخش بستری منتظر دریافت مراقبت است، خانواده‌ای که نگران روند درمان عزیز خود است و پزشکی که برای ارائه خدمات به تیم پرستاری نیاز دارد، همگی از پیامد‌های این کمبود تأثیر می‌پذیرند. به همین دلیل، تأمین نیروی پرستاری باید همزمان با توسعه تخت‌ها و زیرساخت‌های بیمارستانی دنبال شود؛ چرا که تخت بیمارستان بدون نیروی متخصص، ظرفیت درمانی واقعی ایجاد نمی‌کند.
انتهای خبر/