علم در انحصار غرب نیست

غلامرضا فرنوش در گفتگو با تهران پرس با اشاره به اهداف برگزاری این کنگره گفت: ما به دنبال ایستادگی در برابر جریانی هستیم که در غرب وجود دارد و علم را کنترل می‌کند. بسیاری از افراد در کشور ما صرفاً به جرم ایرانی بودن نمی‌توانند ادامه تحصیل دهند، همکاری‌های مطالعاتی داشته باشند یا مقالات خود را در برخی مجلات خارجی منتشر کنند.

وی افزود: این محدودیت‌ها فقط به جلوگیری از پیشرفت علمی دانشمندان و پژوهشگران محدود نمی‌شود، بلکه در مواردی شاهد ترور دانشمندان نیز بوده‌ایم. در جنگ اخیر، تعدادی از دانشمندان کشور به دلیل فعالیت علمی خود هدف ترور قرار گرفتند و حتی در یک گام جلوتر، دانش‌آموزان نیز از این روند آسیب دیدند.

فرنوش با انتقاد از ساختار حاکم بر انتشار و ارزیابی مقالات علمی ادامه داد: امروز این مسئله در عرصه‌های مختلف خود را نشان می‌دهد. برای مثال، یک استاد دانشگاه برای ارتقای مرتبه علمی خود ملزم به داشتن مقاله در مجلاتی است که عمدتاً از سوی نظام علمی موجود در غرب اعتبارسنجی می‌شوند. این مسئله می‌تواند به کانالیزه شدن جریان علم در جهان منجر شود.

دبیر اجرایی کنگره آپارتاید علمی تصریح کرد: چکیده دانش یک پژوهشگر در مقاله‌ای که نوشته می‌شود نمود پیدا می‌کند. وقتی این مقاله برای انتشار باید به مجلاتی ارسال شود که تحت نظام اعتبارسنجی مشخصی فعالیت می‌کنند، عملاً بخش مهمی از دانش تولیدشده در اختیار همان نظام قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، در برخی موارد با سنگ‌اندازی در مسیر انتشار یا همکاری‌های علمی، مانع پیشرفت پژوهشگران کشور‌های مختلف می‌شوند.

وی با تأکید بر اینکه این مسئله را نباید صرفاً محدود به ایران دانست، گفت: این روند فقط درباره کشور ما نیست. کشور‌هایی مانند کوبا، روسیه، چین و بسیاری از کشور‌های دیگر نیز با اشکال مختلفی از محدودیت‌های علمی مواجه هستند و موضوع آپارتاید علمی یک مسئله جهانی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

فرنوش با اشاره به محور‌های کنگره اظهار کرد: کنگره مقابله با آپارتاید علمی محور‌های مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین آنها بررسی نقش رسانه‌ها در مقابله با آپارتاید علمی است. رسانه‌ها می‌توانند در تبیین ابعاد این مسئله، روایت‌های موجود درباره تبعیض علمی را به چالش بکشند و زمینه را برای شکل‌گیری یک گفتمان جهانی در برابر انحصار علمی فراهم کنند.

وی خاطرنشان کرد: امروز در این دانشکده نیز در راستای یکی از محور‌های کنگره در خدمت اساتید هستیم تا درباره نقش رسانه و ظرفیت‌های آن برای مقابله با آپارتاید علمی گفت‌و‌گو کنیم.

فرنوش تأکید کرد: نیازمند یک حرکت جدی و چندجانبه هستیمو دانشگاه، پژوهشگران، نخبگان و رسانه‌ها هر کدام می‌توانند در این مسیر نقش خود را ایفا کنند.

انتهای خبر//ح. ع