پیادهروهای تهران در مسیر بازسازی
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛«در میان هیاهوی ترافیک و آلودگی صوتی تهران، بخش بزرگی از تجربه شهروندی شهروندان تهرانی در فضای باز، با چالشهای زیرساختی پیادهروها گره خورده است. پیادهروهای ناهموار، ترکخورده و بدون پوشش استاندارد، نه تنها دسترسی به خدمات شهری را دشوار کرده، بلکه امنیت جانی گروههای آسیبپذیر از جمله نابینایان، سالمندان و کودکان را به مخاطره انداخته است. بازسازی و آسفالت (یا کفسازی استاندارد) پیادهروها، فراتر از یک بهبود ظاهری، گامی حیاتی در جهت “حق عبور و مرور” و ارتقای کیفیت زندگی شهری است. شهروندانی که در مسیر روزانه خود با چالهها و ناهمواریهای مستمر دستوپنجه نرم میکنند، نیازمند زیرساختی هستند که حرکت در فضای عمومی را از یک چالش خستهکننده به تجربهای ایمن و روان تبدیل کند.»
تهران، کلانشهری که با رشد بیرویه خودروهای شخصی و گسترش شبکه اتوبانها، با چالشهای جدی در حوزه جابهجایی غیرموتوری دستوپنجه نرم میکند، امروز در وضعیتی بحرانی از زیرساختهای پیادهراهی قرار دارد. پیادهروهایی که قرار بود شریانهای حیاتبخش شهر و فضاهای تعامل شهروندان باشند، در بسیاری از نقاط به انبار وسایل، محل پارک خودرو یا مسیرهای عبور موتورسیکلت تبدیل شدهاند.
واقعیتهای موجود: از تصرف تا فرسودگی
بازدید از بافتهای مختلف تهران نشان میدهد که کیفیت پیادهروها در مناطق مختلف، نوسان شدیدی دارد. در حالی که در برخی مناطق جدید یا محورهای تجاری خاص، تلاشهایی برای بازسازی صورت گرفته، در اکثر نواحی مرکزی و قدیمی، پیادهروها با مشکلاتی نظیر سطوح ناهموار، نبود رمپهای استاندارد برای توانیابان و عدم تداوم مسیر مواجه هستند.
یکی از جدیترین چالشها، «تصرف غیرقانونی» است. از ویترین مغازهها که به فضای پیادهرو تجاوز میکنند تا بازارهای سنتی که مسیر عبور را مسدود کردهاند، همگی باعث شدهاند که پیادهرو عملاً کارکرد خود را از دست بدهد. این موضوع باعث شده تا عابران پیاده، بهویژه در ساعات شلوغی، ناچار به حرکت در حاشیه خیابان و در مجاورت خودروها شوند که این امر نرخ تصادفات عابران پیاده را بهشدت افزایش داده است.
اقدامات شهرداری؛ میان بازسازی و مدیریت بحران
شهرداری تهران در سالهای اخیر تلاشهایی را برای بهبود این وضعیت انجام داده است. اجرای طرحهای «بازسازی پیادهروها» در محورهای اصلی مانند ولیعصر، شریعتی و برخی مسیرهای پیادهمحور در مناطق ۱، ۲ و ۶، از جمله اقدامات قابل توجه بوده است. همچنین، تلاش برای ایجاد «فضاهای سبز پیادهمحور» و استفاده از مصالح نوین در بازسازیها، بخشی از استراتژیهای اخیر شهرداری برای بهبود سیمای شهر بوده است.
با این حال، منتقدان معتقدند اقدامات شهرداری بیشتر جنبه «زیباییشناختی» و مقطعی دارد تا «ساختاری». مدیریت هوشمند تراکم و جلوگیری از تصرف مجدد پیادهروها پس از بازسازی، همچنان یک نقطه ضعف بزرگ در عملکرد سازمانهای ذیربط است.
تحلیل کارشناسان: فراتر از سنگفرش و درخت
کارشناسان شهرسازی و برنامهریزی شهری معتقدند مشکل تهران تنها کمبود بودجه برای بازسازی نیست، بلکه مشکل در «فرهنگ شهرسازی» و «مدیریت یکپارچه» است.
مهدی رحیمی، متخصص برنامهریزی شهری، در این باره میگوید: «پیادهرو صرفاً یک مسیر برای عبور از نقطه الف به نقطه ب نیست؛ بلکه یک فضای اجتماعی است. ما در تهران با مشکل نبود «تداوم پیادهراه» مواجه هستیم. وقتی یک پیادهرو بازسازی میشود، اما در نقطه بعدی قطع میشود یا توسط یک پارکینگ مسدود میگردد، کل سرمایهگذاری صورت گرفته بیاثر میشود.» وی افزود که تمرکز باید از بازسازی سطوح به سمت «ایجاد شبکه پیادهراهی متصل» تغییر کند.
از سوی دیگر، کارشناسان حوزه مدیریت شهری بر ضرورت «اجرای سختگیرانه قانون» تاکید دارند. به گفته آنها، تا زمانی که نظارت بر تصرف پیادهروها توسط مغازهها و مدیریت پارک خودروها در حاشیه پیادهروها از طریق دوربینهای هوشمند و جریمههای سنگین به دقت انجام نشود، هیچ بازسازی فیزیکی پایداری نخواهد داشت.
چشمانداز آینده؛ نیاز به تحول بنیادین
برای عبور از این وضعیت، تهران نیازمند گذار از مدل «خودرومحور» به مدل «انسانمحور» است. این تحول مستلزم هماهنگی میان شهرداری، پلیس راهور و سایر نهادها برای ایجاد مسیرهای ایمن، پیوسته و دسترسپذیر است.
اگر شهرداری تهران بتواند از پروژههای پراکنده به سمت طراحی «مسیرهای پیادهروی استراتژیک» حرکت کند و در کنار آن، از ابزارهای تکنولوژیک برای حفظ حریم پیادهروها استفاده نماید، میتواند بخشی از روحِ دوبارهای که شهر از دست داده را بازگرداند. در غیر این صورت، پیادهروهای تهران همچنان تنها فضایی برای عبور از میان خطرات خواهند بود، نه فضایی برای زندگی.
انتهای خبر/