چالش سرعتگیرهای شیاردار تهران
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ سرعتگیرها سازه‌هایی هستند که موافقان آن را ابزاری برای کاهش تصادف و آرام‌سازی ترافیک می‌دانند، اما منتقدان هشدار می‌دهند اگر بدون مطالعه، استانداردسازی و نظارت اجرا شوند، می‌توانند خود به معضلی تازه برای رانندگان، موتورسواران و حتی خودرو‌های امدادی تبدیل شوند.
سرعتگیرها سال‌هاست در خیابان‌های شهر‌های بزرگ به‌عنوان یکی از ساده‌ترین ابزار‌های کنترل سرعت استفاده می‌شوند. اما وقتی صحبت از سرعت‌گیر شیاردار یا مدل‌های دارای شیار و فاصله در سطح عبور خودرو‌ها می‌شود، ماجرا از یک ابزار عادی ترافیکی فراتر می‌رود. این نوع طراحی، اگرچه در ظاهر می‌تواند برای بعضی معابر کاربرد داشته باشد، اما پرسش اصلی این است که آیا برای بافت پرتراکم و پیچیده تهران مناسب است یا نه؟
بررسی‌ها نشان می‌دهد در منابع رسمی و خبری، گزارش مشخص و مستقیمی درباره نصب گسترده «سرعت‌گیر شیاردار» در تهران پیدا نشده است. آنچه به‌طور مستند قابل اشاره است، خبر نصب سرعتکاه‌های استاندارد در برخی معابر از جمله منطقه ۱۶ تهران است؛ اقدامی که شهرداری آن را با هدف آرام‌سازی ترافیک، کاهش سرعت و افزایش ایمنی عابران توجیه کرده است. با این حال، در این گزارش‌ها جزئیاتی درباره شیاردار یا آج‌دار بودن این سرعتکاه‌ها ارائه نشده است.
در مقابل، تجربه‌های دیگر در کشور نشان می‌دهد هر جا سرعت‌گیر یا شیار‌های هشداردهنده بدون توجه به ضوابط فنی اجرا شده‌اند، انتقاد‌ها بالا گرفته است. در یک نمونه، در گزارشی از محور همدان–غارعلیصدر، از شیار‌های لرزاننده طولی و عرضی، خط‌کشی و سپس نصب سرعتکاه برای کنترل سوانح یاد شده بود؛ اقدامی که در نهایت به کاهش حوادث منجر شد، اما همان گزارش هم تأکید داشت که نصب این‌گونه موانع در جاده اصلی، اصولی و ایده‌آل نیست و بیشتر به‌عنوان راهکار اضطراری به کار رفته است.
نظر کارشناسان
کارشناسان ترافیک معمولاً درباره سرعتگیرها دو نگاه دارند:
۱. نگاه موافق
به اعتقاد این گروه، در معابر محلی، اطراف مدارس، تقاطع‌های حادثه‌خیز و خیابان‌هایی که رانندگان به‌طور مداوم سرعت غیرمجاز دارند، سرعت‌گیر می‌تواند جان عابران را نجات دهد. این ابزار با ایجاد لرزش، صدا و تغییر ناگهانی در مسیر حرکت، راننده را وادار به کاهش سرعت می‌کند. از دید این کارشناسان، اگر سرعت‌گیر استاندارد، کم‌ارتفاع، دارای تابلو هشدار، رنگ‌آمیزی و روشنایی کافی باشد، نقش مثبتی در ایمنی شهری دارد.
۲. نگاه منتقد
در سوی دیگر، برخی متخصصان معتقدند سرعت‌گیر شیاردار اگر درست طراحی نشود، می‌تواند به آسیب به جلوبندی، لاستیک، سیستم تعلیق و حتی تعادل موتورسواران منجر شود. این گروه می‌گویند در شهری مثل تهران که ترکیبی از خودرو‌های شخصی، تاکسی، اتوبوس، آمبولانس و موتورسیکلت هم‌زمان در حرکت‌اند، هر مانع ترافیکی باید با دقت بسیار بالا طراحی شود. به‌ویژه در مسیر‌هایی که عبور خودرو‌های امدادی اهمیت دارد، سرعت‌گیر نامناسب می‌تواند زمان طلایی امدادرسانی را از بین ببرد.
یکی از نکات مهمی که کارشناسان بر آن تأکید می‌کنند، تفکیک میان «سرعت‌گیر» و «نوار لرزاننده» است. نوار‌های لرزاننده یا شیار‌های عرضی معمولاً بیشتر نقش هشدار دارند تا کاهش جدی سرعت. در مقابل، سرعتگیرهای برجسته برای وادار کردن خودرو به کاهش محسوس سرعت طراحی می‌شوند. اگر این دو مفهوم در اجرای شهری خلط شوند، نتیجه می‌تواند نصب ابزاری باشد که نه‌تنها کارآمد نیست، بلکه خطرساز هم می‌شود.
چالش‌های تهران
تهران شهری است با خیابان‌های عریض، کوچه‌های باریک، مسیر‌های پرتردد و حجم بالای خودرو‌های دوچرخ. در چنین شهری، نصب سرعت‌گیر شیاردار بدون مطالعه ترافیکی می‌تواند چند مشکل ایجاد کند:
خطر برای موتورسواران و دوچرخه‌سواران
آسیب به خودرو‌های با ارتفاع کم
ایجاد آلودگی صوتی در مناطق مسکونی
اختلال در حرکت آمبولانس و خودرو‌های آتش‌نشانی
افزایش خطر در شب، در صورت نبود تابلو و علائم هشدار
از همین رو، کارشناسان توصیه می‌کنند پیش از هر اقدامی، محل نصب با معیار‌هایی مثل آمار تصادف، سرعت عملکردی معبر، دید راننده، نوع کاربری خیابان و مسیر‌های امدادی بررسی شود. به بیان ساده، سرعت‌گیر نباید راه‌حل فوری برای همه نقاط شهر باشد.
جمع‌بندی
ماجرای سرعتگیرهای شیاردار در تهران بیش از آن‌که صرفاً یک موضوع فنی باشد، به مدیریت شهری، استانداردسازی و نگاه علمی به ایمنی معابر مربوط است. اگر این ابزار‌ها بدون مطالعه نصب شوند، ممکن است به جای کاهش خطر، خود منشأ دردسر شوند؛ اما اگر بر اساس ضوابط مهندسی، در محل مناسب و با نشانه‌گذاری کامل اجرا شوند، می‌توانند بخشی از راه‌حل باشند، نه خودِ مشکل.
تهران امروز بیش از سرعت‌گیر، به طراحی درست معبر، فرهنگ رانندگی، نظارت مؤثر و تصمیم‌گیری کارشناسی نیاز دارد؛ و این شاید مهم‌ترین نکته در بحث سرعتگیرهای شیاردار باشد.
انتهای خبر/