نان تهران زیر ذرهبین
به گزارش گروه اقتصاد پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ سیاست عرضه نان کامل با هدف افزایش ارزش غذایی و کاهش پیامدهای مصرف آرد سفید در حال پیگیری است؛ طرحی که کارشناسان آن را گامی مهم برای ارتقای سلامت عمومی میدانند، اما موفقیتش را مشروط به نظارت دقیق، آموزش نانواها و دسترسی منظم مردم میدانند.
نان؛ کالایی ضروری در سبد خانوار
نان در تهران، برخلاف بسیاری از کالاهای مصرفی، جایگزین آسان و کمهزینهای ندارد و تغییر قیمت یا کاهش کیفیت آن مستقیماً بر زندگی خانوارها اثر میگذارد. افزایش هزینههای تولید، دستمزد، اجاره واحد صنفی و قیمت مواد اولیه، فشار زیادی بر نانواییها وارد کرده است. در مقابل، مصرفکننده انتظار دارد نان را با وزن، کیفیت و قیمت مندرج در نرخنامه دریافت کند.
گزارشهای میدانی و شکایتهای شهروندان نشان میدهد مهمترین گلایهها در نانواییهای تهران شامل کمفروشی، گرانفروشی، کیفیت پایین، سوختگی یا خمیر بودن نان و تعطیلی خارج از برنامه است. در برخی واحدها نیز فروش نان کنجدی یا نانهای سفارشی با قیمتهای نامتعارف، موجب نارضایتی مشتریان شده است.
کمفروشی معمولاً زمانی رخ میدهد که وزن چانه یا نان پختهشده کمتر از مقدار تعیینشده باشد. این تخلف شاید در هر خرید مبلغ زیادی به نظر نرسد، اما با توجه به تعداد بالای مشتریان و تکرار روزانه، میتواند هزینه قابلتوجهی را به مصرفکنندگان تحمیل کند. از سوی دیگر، نانواییها نیز معتقدند ثابتماندن نرخ نان در برابر افزایش هزینههای جاری، فعالیت اقتصادی آنها را دشوار کرده است.
مجازات سنگین برای واحدهای متخلف
نظارت بر نانواییها از طریق کارگروههای آرد و نان، بازرسی اصناف، سازمان صمت و سازمان تعزیرات حکومتی انجام میشود. تخلفاتی مانند گرانفروشی، کمفروشی، فروش اجباری، عرضه خارج از شبکه آرد یارانهای و تعطیلی غیرمجاز، میتواند برای واحد صنفی پرونده ایجاد کند.
مجازاتها با توجه به نوع تخلف، میزان خسارت، سابقه واحد و تکرار تخلف تعیین میشود و ممکن است شامل جریمه نقدی، الزام به نصب بنر تخلف، کاهش یا قطع سهمیه آرد یارانهای و پلمب واحد صنفی باشد. در موارد تکراری، قطع سهمیه آرد میتواند اثر بازدارنده بیشتری از جریمه نقدی داشته باشد؛ زیرا ادامه فعالیت بسیاری از نانواییها به دسترسی به آرد یارانهای وابسته است.
ابراهیم جعفری کارشناس حقوق مصرفکننده در گفتگو با «تهران پرس»، تأکید میکند که مجازات سنگین زمانی مؤثر است که با نظارت مستمر و رسیدگی سریع همراه باشد. اگر بازرسیها مقطعی باشند یا فاصله میان ثبت شکایت و صدور حکم طولانی شود، احتمال تکرار تخلف افزایش پیدا میکند.
وی میافزاید: برخورد با نانوایی متخلف نباید به کاهش دسترسی مردم به نان در یک محله منجر شود؛ بنابراین لازم است همزمان با اعمال مجازات، جایگزین مناسبی برای تأمین نان منطقه پیشبینی شود.
شهروندان میتوانند تخلفاتی مانند گرانفروشی یا کمفروشی را از طریق سامانههای ۱۲۴ و ۱۳۵ گزارش کنند. ثبت نشانی دقیق نانوایی، نوع تخلف، زمان وقوع و در صورت امکان تصویر نرخنامه یا رسید خرید، به بررسی پرونده کمک میکند.
نان کامل؛ گزینهای برای سلامت بیشتر
در کنار مسئله قیمت و نظارت، موضوع نان کامل در سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. نان کامل از آردی تهیه میشود که بخش بیشتری از سبوس و جوانه گندم را حفظ کرده و در مقایسه با نان تهیهشده از آرد سفید، فیبر، ویتامینها و برخی مواد معدنی بیشتری دارد.
کارشناسان تغذیه معتقدند افزایش مصرف نان کامل میتواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش، احساس سیری بیشتر و کنترل بهتر قند خون کمک کند.
مریم رضوانی در گفتگو با «تهران پرس»، عنوان میکند: فیبر موجود در این نوع نان، در صورت مصرف متعادل و همراه با رژیم غذایی مناسب، میتواند در کاهش خطر برخی بیماریهای متابولیک نیز نقش داشته باشد. با این حال، نان کامل درمانکننده بیماریها نیست و کیفیت گندم، میزان سبوسگیری، روش تخمیر و شیوه پخت نیز در ارزش غذایی آن مؤثر است.
عرضه نان کامل در تهران هنوز فراگیر نیست و تعداد نانواییهای عرضهکننده آن محدود گزارش شده است. دشواری تأمین آرد مناسب، ناآشنایی برخی نانوایان با فرآیند تولید، تفاوت ذائقه مصرفکنندگان و قیمت تمامشده بالاتر، از موانع گسترش این نان به شمار میرود.
متخصصان تأکید دارند که افزایش عرضه نان کامل نباید صرفاً با صدور بخشنامه انجام شود. برای موفقیت این طرح باید آرد استاندارد و قابل ردیابی در اختیار نانواییها قرار گیرد، نانواها آموزش ببینند، کیفیت تولید بهطور مستمر آزمایش شود و مردم نیز درباره تفاوت نان کامل با نان تیره یا نانهای رنگشده آگاهی پیدا کنند.
راهکارهای پیشنهادی
برای بهبود وضعیت نان تهران، چند اقدام ضروری است:
اعلام شفاف نرخنامه و وزن استاندارد هر نوع نان در محل قابل رؤیت.
افزایش بازرسیهای هدفمند و رسیدگی سریع به شکایتها.
برخورد مرحلهای، اما قاطع با تخلفات تکرارشونده.
حمایت از نانواییهای قانونمدار برای نوسازی تجهیزات.
تأمین آرد استاندارد برای تولید نان کامل.
تعیین نشان مشخص برای نانواییهای عرضهکننده نان کامل.
آموزش نانواها و اطلاعرسانی عمومی درباره فواید و شیوه تشخیص نان کامل.
جلوگیری از فروش اجباری افزودنیهایی مانند کنجد و سبزی.
حفظ کیفیت و دسترسی نان در محلههایی که یک واحد متخلف پلمب میشود.
جمعبندی
مسئله نان در تهران تنها به قیمت آن محدود نمیشود. نان مطلوب باید با نرخ منصفانه، وزن واقعی، کیفیت قابل قبول و ارزش غذایی مناسب به دست مصرفکننده برسد. مجازات سنگین برای نانواییهای متخلف میتواند از حقوق مردم دفاع کند، اما بدون نظارت مستمر و اصلاح مشکلات اقتصادی نانواییها، بهتنهایی کافی نیست. از سوی دیگر، گسترش نان کامل فرصتی برای ارتقای سلامت شهروندان است؛ فرصتی که تحقق آن به تأمین آرد مناسب، آموزش تولیدکنندگان و اعتمادسازی میان مردم و نانواییها وابسته است.
انتهای خبر/