روند ترمیم واحدهای آسیب‌دیده جنگ در تهران
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ ماه‌ها از حوادث ناگوار «جنگ رمضان»می‌گذرد، اما بازسازی کالبد شهر هنوز در میان دو مسیر متفاوت حرکت می‌کند؛ مسیری پرسرعت برای ترمیم آسیب‌های جزئی و راهی کند و دشوار برای بازسازی ساختار‌های تخریب‌شده .
بر اساس آخرین داده‌های منتشر شده از سوی سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تا تاریخ ۲۱ تیر ۱۴۰۵، اگرچه میانگین پیشرفت پروژه‌ها رقم ۹۶ درصد را نشان می‌دهد، اما نگاهی دقیق‌تر به جزئیات، تصویری متفاوت از واقعیت‌های میدانی ترسیم می‌کند.
تفاوت در گروه‌های آسیب؛ سرعت در ترمیم، کندی در نوسازی
طبق شیوه‌نامه ابلاغی شهردار تهران، واحدهای آسیب‌دیده بر اساس شدت خسارت به چهار گروه (A، B، C و D) تقسیم شده‌اند. آمار‌های رسمی نشان می‌دهد که مدیریت بحران در مواجهه با خسارات سطحی بسیار موفق عمل کرده است. از مجموع بیش از ۵۱ هزار واحد مسکونی آسیب‌دیده، ۴۰ هزار و ۱۰۰ واحد که در رده «خسارت جزئی» (گروه A) قرار داشتند، با پیشرفت خیره‌کننده ۹۸ درصدی به مرحله ترمیم رسیده‌اند. همچنین ۹ هزار و ۸۵ واحد با خسارت متوسط (گروه B) نیز با پیشرفت ۹۶ درصدی، در آستانه اتمام هستند.
اما این خوش‌بینی آماری زمانی به چالش کشیده می‌شود که نوبت به گروه‌های آسیب‌دیده از نظر ساختاری می‌رسد. واحدهای نیازمند «مقاوم‌سازی» (گروه C) که شامل ۴۰۴ واحد کلیدی است، تنها ۳۵ درصد پیشرفت داشته‌اند. علاوه بر این، ۲ هزار و ۱۳۵ واحد که نیاز به «تخریب و نوسازی کامل» دارند، تنها ۶۴ درصد از مسیر بازسازی را طی کرده‌اند. این اختلاف فاحش در درصد پیشرفت، نشان‌دهنده این واقعیت است که بازسازی هسته‌های آسیب‌دیده و جدی، به دلیل پیچیدگی‌های مهندسی، مسائل حقوقی مالکیت و نیاز به بودجه‌های کلان، بسیار دشوارتر از ترمیم ظاهری ساختمان‌هاست.
از هتل تا شهرکارت؛ مدیریت بحران در ابعاد معیشتی
بخش دیگر بازسازی، فراتر از سیمان و آجر، مربوط به مدیریت «انسان‌های آسیب‌دیده» است. مدیریت بحران تهران تنها با ساختمان‌ها سر و کار ندارد، بلکه با خانوار‌هایی روبروست که از سقف خانه‌های خود بی‌بهره شده‌اند.
طبق اظهارات علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران، در حال حاضر ۲۰۶ خانوار شامل ۶۹۱ نفر، همچنان در ۱۸ هتل به‌عنوان «اسکان اضطراری» حضور دارند. اگرچه ۱۷۸۷ نفر نیز ودیعه مسکن دریافت کرده‌اند تا بتوانند فرآیند جابه‌جایی را مدیریت کنند، اما مدیریت اسکان اضطراری همواره یکی از حساس‌ترین بخش‌های مدیریت بحران است که هزینه‌های جاری سنگینی بر دوش سازمان تحمیل می‌کند.
در کنار اسکان، موضوع «تأمین لوازم منزل» نیز با رویکردی متفاوت دنبال شده است. پرداخت بیش از ۱۱۵۱ میلیارد تومان در قالب «شهرکارت» نشان‌دهنده تلاش دولت و شهرداری برای جبران خسارات غیرمستقیم و کمک به خرید لوازم ضروری است. این مبالغ به‌صورت پلکانی (از سقف ۱۰۰ میلیون تا ۴۰۰ میلیون تومان برای افراد مختلف) توزیع شده تا عدالت در توزیع کمک‌های معیشتی تا حد ممکن رعایت شود.
کالبد آسیب‌دیده شهر؛ از خودرو‌ها تا مناطق پرضربه
علاوه بر بخش مسکونی، بخش اداری و تجاری شهر نیز با ۴ هزار و ۹۸۳ واحد آسیب‌دیده، زخم‌های عمیقی بر پیکره اقتصادی تهران بر جای گذاشته است. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که خسارات تنها به ساختمان‌ها محدود نبوده و زیرساخت‌های حمل‌ونقل نیز هدف قرار گرفته‌اند. ارزیابی خسارت ۱۳ هزار و ۳۷۹ خودرو و ۱۰۵۲ موتورسیکلت، نشان‌دهنده حجم گسترده تخریب‌های مادی در سطح شهر است.
نگاهی به نقشه‌ی اصابت‌ها در مناطق ۲۲گانه تهران، نشان می‌دهد که توزیع آسیب‌ها یکسان نبوده است. مناطق ۴، ۲۱ و ۱ با بیشترین میزان اصابت رو‌به‌رو بوده‌اند که نشان‌دهنده تمرکز حوادث در پهنه‌های خاص شهری است، در حالی که مناطق ۱۷، ۱۰ و ۱۶ کمترین میزان آسیب را تجربه کرده‌اند.
پرسش‌های بی‌پاسخ و مسیر پیش‌رو
با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در گروه‌های A و B، گزارش‌های میدانی سوالات مهمی را مطرح می‌کنند: آیا سرعت بازسازی در گروه‌های C و D با سرعت نیاز جامعه همخوانی دارد؟ چگونه می‌توان از بحران اسکان اضطراری به سمت «بازگشت پایدار به خانه» حرکت کرد؟
واقعیت این است که رسیدن به عدد ۹۶ درصد، پیروزی بزرگی در مدیریت بحران محسوب می‌شود، اما این عدد نباید باعث بی‌توجهی به واحدهای در حال تخریب و نوسازی شود. تمرکز بر «مقاوم‌سازی» بیش از «ترمیم ظاهری»، تنها راه تضمین این است که در بحران‌های آینده، شهر دوباره با همین شدت آسیب نبیند. مدیریت بحران در تهران اکنون از مرحله «واکنش سریع» به مرحله «بازسازی ساختاری» وارد شده است؛ مرحله‌ای که در آن، دقت مهندسی و عدالت در توزیع بودجه، بسیار مهم‌تر از سرعت در عملیات است.
انتهای خبر/