سردشت؛ سند زنده جنایت شیمیایی علیه مردم ایران
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در بعدازظهر هفتم تیرماه ۱۳۶۶ هواپیما‌های ارتش رژیم بعثی عراق چهار نقطه پرجمعیت شهر سردشت را با بمب‌های حاوی گاز خردل هدف قرار دادند. در این حمله بیش از ۱۰۰ نفر جان خود را از دست دادند و حدود ۵۰۰۰ نفر از ساکنان شهر در معرض عوامل شیمیایی قرار گرفتند.
چرا سردشت هدف حمله شیمیایی قرار گرفت؟
این جنایت را بخشی از راهبرد ارتش عراق برای جبران ناکامی‌های نظامی خود در جبهه‌ها و ایجاد رعب و وحشت در مناطق مرزی ایران توصیف کرد. در سال‌های پایانی جنگ تحمیلی، رژیم بعث عراق با تکیه بر توان تولید و انباشت تسلیحات شیمیایی، استفاده از این سلاح‌ها را علیه رزمندگان و حتی غیرنظامیان کشورمان افزایش داد تا ضمن تضعیف روحیه مردم، پشتیبانی از رزمندگان در مناطق مرزی را مختل کرده و فشار روانی بر کشورمان وارد کند.
حمله شیمیایی به سردشت همچنین نشان‌دهنده عبور رژیم عراق از تمامی موازین حقوق بشردوستانه و بی‌اعتنایی به ممنوعیت استفاده از سلاح‌های شیمیایی بر اساس پروتکل ۱۹۲۵ ژنو بود؛ اقدامی که بعد‌ها در حملات شیمیایی گسترده‌تر، از جمله علیه شهر حلبچه عراق نیز تکرار شد.
سکوت جامعه جهانی و واکنش‌های بین‌المللی
اگرچه پیش از بمباران سردشت، کارشناسان سازمان ملل متحد بار‌ها استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی را تأیید کرده بودند، اما واکنش جامعه جهانی به این جنایت بسیار محدود و با تأخیر همراه بود. این سکوت و نبود اقدام بازدارنده، از نگاه بسیاری از تحلیلگران، زمینه تداوم استفاده عراق از جنگ‌افزار‌های شیمیایی را فراهم کرد.
در سال‌های بعد، این فاجعه به یکی از نماد‌های ضرورت مقابله جهانی با سلاح‌های شیمیایی تبدیل شد. سازمان منع سلاح‌های شیمیایی (OPCW) در بیانیه‌های سالگرد این حادثه، با گرامیداشت یاد قربانیان سردشت، این حمله را جنایتی هولناک توصیف کرده و بر ضرورت حذف کامل سلاح‌های شیمیایی و حمایت از قربانیان تأکید کرده است.
همچنین نام سردشت در کنار شهر‌هایی مانند هیروشیما و حلبچه به نمادی از رنج قربانیان سلاح‌های کشتار جمعی تبدیل شده و هر ساله در مجامع بین‌المللی مرتبط با خلع سلاح، از این فاجعه به عنوان نمونه‌ای از پیامد‌های فاجعه‌بار استفاده از جنگ‌افزار‌های شیمیایی یاد می‌شود.
زخم‌هایی که هنوز التیام نیافته‌اند
سالروز بمباران شیمیایی سردشت، علاوه بر گرامیداشت یاد قربانیان، یادآور ضرورت پایبندی جامعه جهانی به ممنوعیت استفاده از سلاح‌های شیمیایی، حمایت از بازماندگان و جلوگیری از تکرار چنین فجایعی علیه غیرنظامیان است.
در اوایل جنگ تحمیلی نیز در منطقه شلمچه، رژیم عراق برای اولین‌بار به طور محدود اقدام به استفاده از سلاح شیمیایی کرد و این موضوع برای دومین‌بار در منطقه میمک تکرار شد. عراقی‌ها از آذرماه سال ۱۳۶۱، به طور پراکنده از عوامل شیمیایی کشنده استفاده کردند. ابتدا مقدار محدودی از سولفورموستارد (عامل تاول‌زا) را به منظور درهم شکستن سازمان رزمی رزمندگان ایران در تک‌های شبانه مورد استفاده قرار دادند.
در سال ۱۳۶۲، عراق ازجنگ‌افزار‌های شیمیایی در پیرانشهر و حوالی «پنجوین» استفاده کرد.
کاربرد ۷۰۰۰ گلوله حاوی مواد سمی
پس از عملیات والفجر ۸ در سال ۱۳۶۴، نیرو‌های عراقی به طرز بی‌سابقه‌ای از مواد سمی شیمیایی استفاده کردند. حدود ۷۰۰۰ گلوله توپ و خمپاره حاوی مواد سمی علیه مواضع نیرو‌های ایران شلیک شد. در طول ۲۰ روز هواپیما‌های عراقی بیش از ۱۰۰۰ بمب شیمیایی در صحنه عملیات فرو ریختند و متجاوز از ۳۰ تهاجم شیمیایی علیه هدف‌های غیر نظامی در ایران انجام شد.
به‌کارگیری سلاح‌های شیمیایی از سوی عراق، در حالی صورت می‌گرفت که این کشور جزء ۱۲۰ کشور امضاکننده پروتکل ژنو راجع به منع استفاده از سلاح‌های سمی، خفه‌کننده و ترکیبات باکتریولوژیک قرار داشت. پروتکل ۱۹۲۵ ژنو که طی قطعنامه ۲۱۶۱ (۲۱) B سازمان ملل متحد مجدداً به تصویب رسیده است، صراحتاً استعمال سلاح‌های شیمیایی را منع می‌کند. قسمت‌هایی از پروتکل ۱۹۲۵ ژنو به شرح زیر است:
امضاکنندگان تام‌الاختیار زیر به نام دولت‌های خود اعلام می‌دارند: «نظر به این که در موقع جنگ، استعمال گاز‌های خفه‌کننده و مسموم یا امثال آنها و همچنین هر قسم مایعات و مواد یا عملیات شبیه به آن حقاً مورد تنفر افکار عمومی دنیای متمدن است، دول متعاهد تقبل می‌کنند ممنوعیت استعمال گاز‌های خفه‌کننده و مسموم شبیه آن را به موجب این اعلامیه به رسمیت شناخته و همچنین تعهد می‌کنند که ممنوعیت مزبور را شامل وسایل جنگ میکروبی نیز دانسته و خود را ملزم به رعایت مدلول مراتب فوق بدانند.»
انتهای خبر/
منبع: ایسنا