مبارزه با مواد مخدر؛ از ریشه‌یابی تا درمان
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ روز جهانی مبارزه با مواد مخدر هر سال در ۲۶ ژوئن برگزار می‌شود؛ مناسبتی که هدف آن افزایش آگاهی عمومی درباره آثار مخرب سوءمصرف مواد، جلب توجه دولت‌ها و نهاد‌های مدنی به ابعاد این بحران و تقویت همکاری‌های بین‌المللی برای مقابله با قاچاق و مصرف مواد مخدر است. این روز یادآور واقعیتی تلخ است: اعتیاد تنها یک مسئله فردی نیست، بلکه پدیده‌ای چندوجهی است که سلامت جسم و روان، امنیت خانواده و حتی توسعه اقتصادی را تهدید می‌کند.
کارشناسان معتقدند که راهکار مؤثر برای مقابله با این بحران، صرفاً برخورد قضایی نیست؛ بلکه ترکیبی از آموزش، پیشگیری، درمان، کاهش آسیب و حمایت اجتماعی می‌تواند مسیر کاهش وابستگی و بازگشت به زندگی سالم را هموار کند.
بر اساس گزارش‌های نهاد‌های بین‌المللی، میلیون‌ها نفر در جهان با نوعی از اختلال مصرف مواد دست‌وپنجه نرم می‌کنند و سن آغاز مصرف در بسیاری از کشور‌ها کاهش یافته است. کارشناسان اجتماعی هشدار می‌دهند که اگر برنامه‌های پیشگیری در مدارس، دانشگاه‌ها و محیط‌های کاری جدی گرفته نشود، نسل جوان بیش از دیگر گروه‌ها در معرض خطر قرار خواهد گرفت. به گفته آنان، دسترسی آسان‌تر به مواد صنعتی و روان‌گردان‌های جدید، پیچیدگی این بحران را افزایش داده است.
یک کارشناس حوزه سلامت روان در این‌باره می‌گوید: «اعتیاد معمولاً از یک انتخاب ساده آغاز نمی‌شود؛ بسیاری از افراد به دلیل فشار روانی، مشکلات خانوادگی، بیکاری، افسردگی یا کنجکاوی به سمت مصرف می‌روند. بنابراین، اگر بخواهیم با این معضل مقابله کنیم، باید هم‌زمان به ریشه‌های روانی و اجتماعی آن توجه کنیم.» او تأکید می‌کند که آموزش مهارت‌های زندگی، مدیریت استرس و دسترسی به خدمات مشاوره‌ای می‌تواند در پیشگیری نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
از سوی دیگر، کارشناسان حوزه درمان اعتیاد بر این باورند که نگاه تنبیهی به‌تنهایی کارآمد نیست. به اعتقاد آنان، معتاد یک بیمار است که نیاز به درمان، پیگیری و حمایت دارد. یکی از متخصصان ترک اعتیاد می‌گوید: «بسیاری از افراد پس از چند بار درمان ناموفق، به دلیل انگ اجتماعی و نبود حمایت کافی دوباره به مصرف بازمی‌گردند. اگر جامعه پذیرش بیشتری نشان دهد و مراکز درمانی خدمات پایدار و علمی ارائه کنند، احتمال بهبود بسیار بیشتر می‌شود.» او می‌افزاید که درمان دارویی، روان‌درمانی و حمایت خانواده باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شود.
در ایران نیز مسئله مواد مخدر همچنان یکی از دغدغه‌های مهم اجتماعی و بهداشتی به شمار می‌رود. موقعیت جغرافیایی کشور و قرار گرفتن در مسیر ترانزیت مواد، فشار مضاعفی بر نهاد‌های مقابله‌ای وارد کرده است. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که تمرکز بر مقابله با عرضه، بدون تقویت برنامه‌های پیشگیری از تقاضا، نتیجه پایدار نخواهد داشت. آنان معتقدند که مدارس باید به نخستین خط دفاعی در برابر اعتیاد تبدیل شوند و آموزش صریح، علمی و متناسب با سن نوجوانان در این زمینه ضروری است.
یک جامعه‌شناس نیز با اشاره به نقش خانواده می‌گوید: «خانواده نخستین سپر در برابر آسیب‌های اجتماعی است. روابط سرد، تعارض‌های شدید، نبود گفت‌و‌گو و نظارت ناکافی، احتمال گرایش نوجوانان به مصرف مواد را افزایش می‌دهد.» او ادامه می‌دهد که والدین باید نشانه‌های هشداردهنده را بشناسند و در صورت مشاهده تغییرات رفتاری، به‌جای سرزنش، مسیر کمک حرفه‌ای را انتخاب کنند.
روز جهانی مبارزه با مواد مخدر همچنین فرصتی برای یادآوری نقش سیاست‌گذاری‌های کلان است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که مبارزه مؤثر با مواد مخدر نیازمند هماهنگی میان نهاد‌های انتظامی، آموزشی، درمانی و رسانه‌ای است. رسانه‌ها می‌توانند با تولید محتوای آگاهی‌بخش، از عادی‌سازی مصرف جلوگیری کنند و در عین حال، روایت‌های امیدبخش از درمان و بازگشت به زندگی را برجسته سازند.
در نهایت، پیام اصلی این روز روشن است: مبارزه با مواد مخدر تنها با شعار ممکن نیست. این مبارزه نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری در آموزش، گسترش خدمات درمانی، کاهش آسیب و همدلی اجتماعی است. اگر جامعه بتواند به‌جای طرد، مسیر حمایت را انتخاب کند، شانس نجات افراد بیشتری از چرخه اعتیاد افزایش خواهد یافت. روز جهانی مبارزه با مواد مخدر یادآور مسئولیتی جمعی است؛ مسئولیتی که از خانواده آغاز می‌شود و تا سیاست‌گذاری ملی و همکاری جهانی ادامه دارد.
انتهای خبر/