اصناف؛ بازوی توانمند اقتصاد ملی
به گزارش گروه اقتصاد پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ اصناف با بیش از ۳ میلیون واحد صنفی فعال، بزرگترین شبکه توزیع و ارائه خدمات در کشور محسوب می‌شوند که نقشی تعیین‌کننده در اشتغال‌زایی و ثبات قیمت‌ها ایفا می‌کنند.
اصناف؛ ستون فقرات اشتغال و معیشت
اصناف به عنوان نهادی که به صورت مستقیم با سبد معیشت خانوار در ارتباط است، نقش «تنظیم‌کننده» در بازار را بر عهده دارد. برخلاف صنایع بزرگ، اصناف انعطاف‌پذیری بالایی در جذب نیروی کار دارند. آمار‌ها نشان می‌دهد بخش بزرگی از اشتغال غیردولتی در ایران مدیون همین واحد‌های کوچک و متوسط است. این شبکه گسترده، به ویژه در شرایط تحریم و نوسانات ارزی، به عنوان ضربه‌گیر اقتصاد عمل کرده و مانع از گسست در زنجیره تأمین کالا‌ها شده است.
دیدگاه کارشناسان؛ چالش‌ها و چشم‌انداز‌ها
امید سهرابی، کارشناس اقتصاد خرد می‌گوید:«اصناف در ایران با یک پارادوکس بزرگ مواجه‌اند؛ در حالی که بیش از ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده‌اند، اما همچنان با مشکلات ساختاری در حوزه تامین مالی و بیمه دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
وی افزود:یکی از بزرگترین چالش‌های اصناف در سال‌های اخیر، عدم تطابق قوانین صنفی با سرعت رشد تجارت الکترونیک است. اصناف اگر بخواهند بقای خود را تضمین کنند، باید از سبک سنتی مدیریت فاصله گرفته و به سمت فناوری‌های توزیع هوشمند حرکت کنند.»
محسن راد، تحلیلگر نظام توزیع کالا عنوان می‌کند:«باید نگاه به اصناف از یک بخش سنتی به یک بخش استراتژیک تغییر کند. اصناف تنها فروشنده کالا نیستند، بلکه آنها خط مقدم سنجش تورم و توزیع عدالت اقتصادی در جامعه‌اند. با این حال، تعدد قوانین دست‌وپاگیر (مانند مالیات‌های غیرشفاف و مقررات پیچیده صدور مجوز) مانع از نوآوری در این بخش شده است. روز اصناف باید فرصتی برای مطالبه‌گری جهت حکمرانی هوشمند در بازار باشد.»
گذار به عصر دیجیتال؛ ضرورت یا انتخاب؟
ظهور پلتفرم‌های آنلاین و کسب‌وکار‌های مجازی، بازار سنتی را با شوک بزرگی مواجه کرده است. بسیاری از واحد‌های صنفی که نتوانستند خود را با تکنولوژی‌های جدید وفق دهند، در رقابت با فروشگاه‌های آنلاین بازمانده‌اند.
اما گزارش‌ها نشان می‌دهد آن دسته از اصنافی که در حوزه «اومنی‌چنل» (ترکیب فروش حضوری و آنلاین) سرمایه‌گذاری کردند، نه تنها متضرر نشدند، بلکه دامنه مشتریان خود را به وسعت جغرافیای ایران گسترش دادند. روز اصناف یادآور این پیام است که بازار، محیطی است زنده که باید همگام با فناوری، پوست‌اندازی کند.
نقش اصناف در «حمایت از تولید ملی»
اصناف نباید صرفاً به عنوان «توزیع‌کننده» کالا دیده شوند. نکته‌ای که اغلب در گزارش‌ها مغفول می‌ماند، نقش آنها در «تولیدات صنفی» است. بسیاری از واحد‌های صنفی، در واقع واحد‌های تولیدی کوچک (مثل کارگاه‌های صنایع دستی، پوشاک یا مواد غذایی) هستند.
اصناف می‌توانند با برندسازی برای محصولات کوچک و محلی، به زنجیره ارزش ملی کمک کنند و به جای واردات بی‌رویه، «سفیر کالای ایرانی» باشند.
پدیده «اصناف نوظهور» و کسب‌وکار‌های خانگی
با تغییر سبک زندگی و گسترش فضای مجازی، مرز بین «صنف فیزیکی» و «صنف مجازی» در حال محو شدن است.
«کسب‌وکار‌های خانگی» که اکنون تحت لوای اصناف تعریف می‌شوند، راهکار اصلی برای کاهش نرخ بیکاری در میان زنان و جوانان است. تسهیل در دریافت مجوز برای این گروه از اصناف، می‌تواند تحولی بزرگ در اقتصاد خانوار ایجاد کند.
مسئولیت اجتماعی اصناف (فراتر از سود مالی)
در بحران‌های ملی (مانند پاندمی‌ها، زلزله‌ها یا سیل‌ها)، اصناف همیشه به عنوان اولین گروهی که به مردم خدمت‌رسانی می‌کنند (از تامین مایحتاج تا کمک‌های خیریه) شناخته می‌شوند.
اصناف در ایران صرفاً یک نهاد اقتصادی نیستند، بلکه یک «نهاد مدنی» هستند. پیوند عمیقِ کسبه با محله‌ها و مساجد، پتانسیل اجتماعی بالایی دارد که می‌تواند در ارتقای سرمایه اجتماعی کشور بسیار مؤثر باشد.
چالش‌های پیش روی جامعه صنفی
نظام مالیاتی: عدم شفافیت در نظام مالیاتی و فشار بر اصناف کوچک، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی فعالان این حوزه بوده است.
ثبات بازار: اصناف در خط مقدم نارضایتی‌های مردمی نسبت به گرانی‌ها قرار دارند، در حالی که بسیاری از آنها خود قربانی زنجیره نوسانات قیمت از تولیدکننده تا مصرف‌کننده نهایی هستند.
آموزش: نیاز مبرم به آموزش‌های مدیریتی، حقوقی و مهارتی برای صاحبان کسب‌وکار‌های کوچک جهت ارتقای استاندارد‌های خدمت‌رسانی.
یکم تیرماه، روز اصناف، فرصتی است تا مسئولان دولتی و فعالان بخش خصوصی، هم‌صدا شوند. برای ارتقای جایگاه اصناف در اقتصاد کشور، نیاز به بازنگری در «قانون نظام صنفی» و تسهیل گری در فرآیند‌های مالی و بیمه‌ای است. اصناف قلب تپنده بازار هستند؛ اگر این قلب به درستی حمایت نشود و ابزار‌های مدرن در اختیارش قرار نگیرد، جریان خونِ اقتصاد دچار مشکل خواهد شد. امیدواریم این روز سرآغازی بر تعامل سازنده میان دولت و نمایندگان صنفی برای عبور از موانع پیش‌رو باشد.
انتهای خبر/