بررسی وضع معابر و مراکز خدماتی برای تردد معلولان
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ مناسب‌سازی معابر و مراکز خدماتی برای معلولان دشواری‌هایی دارد که از رمپ‌های غیراستاندارد و موانع فیزیکی در پیاده‌روها گرفته تا کمبود آسانسور، سرویس‌های بهداشتی مناسب و دسترسی محدود به ساختمان‌های اداری و تجاری را در بر می‌گیرد. کارشناسان شهری و فعالان حقوق معلولان معتقدند که مناسب‌سازی در تهران هنوز از مرحله «اقدام موردی» فراتر نرفته و تا رسیدن به یک شهر فراگیر و دسترس‌پذیر، فاصله زیادی باقی مانده است.
مناسب‌سازی معابر از شاخصه‌های عدالت شهری
همچنین، مناسب‌سازی معابر و مراکز خدماتی برای افراد دارای معلولیت، یکی از شاخص‌های اصلی عدالت شهری و سنجش میزان «شهر برای همه» است. در شهری مانند تهران که جمعیت بالایی را در خود جای داده و روزانه میلیون‌ها نفر در آن جابه‌جا می‌شوند، دسترس‌پذیر بودن فضاهای عمومی تنها یک مطالبه رفاهی نیست، بلکه حقی اساسی برای شهروندانی است که به دلیل محدودیت‌های حرکتی، بینایی یا شنوایی، بیش از دیگران به زیرساخت‌های استاندارد نیاز دارند.
اقدامات شهرداری تهران و نهادهای مسئول برای معلولان
در سال‌های اخیر شهرداری تهران و برخی نهادهای مسئول از اجرای طرح‌هایی برای مناسب‌سازی خبر داده‌اند؛ از احداث رمپ در برخی معابر و بوستان‌ها گرفته تا نصب آسانسور در بعضی ایستگاه‌های مترو و اصلاح ورودی تعدادی از ساختمان‌های عمومی. با این حال، بررسی میدانی و روایت کاربران نشان می‌دهد که این اقدامات هنوز پراکنده، ناهماهنگ و غیرسراسری است.
بسیاری از پیاده‌روها به دلیل اختلاف سطح، سد معبر، خودروهای پارک‌شده، تیرهای برق و چاله‌های متعدد عملاً برای تردد ویلچر، عصا و حتی سالمندان مناسب نیستند. در برخی مناطق نیز شیب نامناسب رمپ‌ها، نبود کف‌پوش هشداردهنده برای نابینایان و فقدان علائم راهنمای صوتی، استفاده از فضاهای شهری را دشوارتر کرده است.
در بخش مراکز خدماتی نیز وضعیت چندان مطلوب نیست. بسیاری از ساختمان‌های اداری، درمانی، فرهنگی و تجاری هنوز ورودی استاندارد، درِ عریض، آسانسور قابل‌دسترس، یا سرویس بهداشتی مناسب ندارند. در نتیجه، افراد دارای معلولیت برای انجام ساده‌ترین امور روزمره با وابستگی به همراه، هزینه و زمان بیشتر مواجه می‌شوند. این مسئله فقط محدود به مراکز قدیمی نیست؛ حتی برخی بناهای نوساز نیز بدون رعایت کامل استانداردهای دسترس‌پذیری به بهره‌برداری رسیده‌اند.
علی صادقی یک کارشناس برنامه‌ریزی شهری در این‌باره می‌گوید: «مناسب‌سازی نباید به چند رمپ یا نصب یک آسانسور محدود شود.دسترس‌پذیری یک زنجیره است؛ از مسیر خانه تا ایستگاه حمل‌ونقل، از پیاده‌رو تا ورودی ساختمان و از خدمات عمومی تا فضای داخلی. اگر یکی از این حلقه‌ها ناقص باشد، عملاً حق تردد و استفاده برابر از شهر از بین می‌رود.»
در حوزه مقررات کمبود جدی نداریم
سارا قادری یک فعال حقوق معلولان نیز با اشاره به فاصله میان قانون و اجرا می‌افزاید: «ما در حوزه مقررات کمبود جدی نداریم؛ مشکل اصلی اجرا، نظارت و پاسخگویی است.
وی افزود: بسیاری از پروژه‌ها بدون مشارکت مستقیم افراد دارای معلولیت طراحی می‌شوند، به همین دلیل نتیجه نهایی با نیاز واقعی کاربران فاصله دارد. شهر را نمی‌توان بدون شنیدن صدای کسانی که قرار است از آن استفاده کنند، مناسب‌سازی کرد.»
از سوی دیگر، کاظم محمودی یک متخصص مدیریت شهری تأکید می‌کند که مناسب‌سازی فقط به نفع افراد دارای معلولیت نیست، بلکه برای سالمندان، کودکان، زنان باردار و حتی شهروندان عادی نیز مزیت ایجاد می‌کند.
به گفته او، «شهر دسترس‌پذیر، شهری ایمن‌تر، انسانی‌تر و کارآمدتر است. وقتی پیاده‌روها استاندارد شوند و ورودی خدمات عمومی بدون مانع باشد، کیفیت زندگی همه شهروندان ارتقا پیدا می‌کند.»
با وجود این هشدارها، برخی کارشناسان معتقدند که مسئله مناسب‌سازی در تهران هنوز در اولویت واقعی سیاست‌گذاری شهری قرار نگرفته است. آن‌ها می‌گویند تا زمانی که بودجه‌های پایدار، ارزیابی دوره‌ای، الزام قانونی برای پروژه‌های جدید و نظارت سخت‌گیرانه وجود نداشته باشد، مناسب‌سازی بیشتر در حد شعار باقی می‌ماند.
لزوم استفاده از فناوری‌های نو برای کمک به معلولان
از نگاه این کارشناسان، استفاده از فناوری‌های نو، نقشه‌برداری از نقاط بحرانی، و تشکیل بانک اطلاعاتی از معابر و ساختمان‌های ناایمن می‌تواند به برنامه‌ریزی دقیق‌تر کمک کند.
تهران امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن است که مفهوم «شهر برای همه» را از سطح شعار به عرصه عمل منتقل کند. مناسب‌سازی معابر و مراکز خدماتی، نه یک اقدام جانبی، بلکه بخشی از حقوق شهروندی و نشانه بلوغ مدیریت شهری است. هرچه این روند با تأخیر و پراکندگی بیشتری دنبال شود، فاصله افراد دارای معلولیت با زندگی مستقل و مشارکت برابر در جامعه بیشتر خواهد شد.
انتهای خبر/