روز عرفه؛ تجلی‌گاه پیوند بنده با معبود
به گزارش گروه فرهنگ پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ روز عرفه که مقدمه‌ای بر عید سعید قربان است، در تقویم رسمی به عنوان «روز نیایش» شناخته می‌شود؛ زمانی که در‌های آسمان به روی دعاگویان گشوده شده و فرصتی بی‌نظیر برای توبه، بازگشت به فطرت الهی و زمزمه عاشقانه با آفریدگار فراهم می‌آید.
فلسفه و جایگاه روز عرفه
عرفه در لغت به معنای شناخت و آگاهی است. گفته شده که این نام‌گذاری به دلیل وقوف زائران در صحرای عرفات و شناخت جایگاه خویش در محضر پروردگار است. امام صادق (ع) درباره این روز می‌فرمایند: «اگر بنده در ماه رمضان آمرزیده نشود، برای او فرصتی جز عرفه باقی نمی‌ماند تا گناهانش بخشیده شود.»
این روز برای حاجیان در صحرای عرفات با آداب خاصی همراه است، اما برای سایر مسلمانان در اقصی نقاط جهان نیز فرصتی برای بهره‌مندی از برکات معنوی است. قرائت دعای پرشور و عرفانی امام حسین (ع) در این روز، اوج عرفان و تسلیم در برابر اراده الهی را به تصویر می‌کشد؛ دعایی که در آن امام، هستی خود را در برابر شکوه پروردگار ناچیز می‌بیند.
نگاه کارشناسان
تحلیل روان‌شناختی و معنوی نیایش
کارشناسان علوم تربیتی و معارف اسلامی معتقدند که نیایش در روز عرفه، فراتر از یک عمل عبادی صرف، یک «تکنیک سلامت روان» و «بازسازی هویت» است.
محمدرضا صادقی، پژوهشگر حوزه روان‌شناسی دین، درباره تأثیر نیایش در این روز می‌گوید: «نیایش‌های روز عرفه به ویژه دعای امام حسین (ع)، ساختاری کاملاً هدفمند برای تخلیه هیجانی و افزایش تاب‌آوری دارند. وقتی انسان در برابر قدرتی لایتناهی اعتراف به ضعف و نیاز می‌کند، بارِ سنگینِ منِ کاذب و خودبزرگ‌بینی‌های آسیب‌زا از دوشش برداشته می‌شود. این اعتراف به خطاها، در واقع همان فرآیند «پذیرش و بخشش خود» است که در مدرن‌ترین درمان‌های روان‌شناختی بر آن تأکید می‌شود.»
کارشناس ارشد کلام و عرفان
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی موسوی، استاد حوزه و دانشگاه، نیز تأکید دارد که عرفه، روز «مواجهه بی‌واسطه» است. او می‌گوید: «از منظر عرفان اسلامی، عرفه روزِ شهود است. حاجی با وقوف در عرفات، در واقع وقوف در محضر حضرت حق را تمرین می‌کند.
اهمیت عرفه در آن است که انسان از خود به خدا هجرت می‌کند. وقتی کارشناسان دینی بر اهمیت استغفار در این روز تأکید دارند، به دلیل آن است که گناه، حجابِ بین بنده و معبود است و عرفه روزِ کنار زدن این حجاب‌هاست.»
تأثیر اجتماعی و اخلاق عرفه
نیایش‌های این روز تنها به امور فردی محدود نمی‌شود. مضامین دعا‌های وارده در این روز سرشار از درس‌های اخلاقی و اجتماعی است؛ تأکید بر حقوق دیگران، دعا برای تمامی بندگان خدا، و آرزوی خیر برای جامعه اسلامی، ابعاد اجتماعی نیایش را تقویت می‌کند. این پیوند معنوی باعث می‌شود فرد پس از عرفه، نگاهی نو به همنوعان خود داشته باشد و مسئولیت‌پذیری او در برابر جامعه فزونی یابد.
عرفه؛ بازگشت به خویشتنِ الهی
در نهایت، روز عرفه فرصتی است تا انسان در هیاهوی دنیای مادی، لحظاتی را به خلوت و گفتگو با خالق اختصاص دهد. این روز به ما می‌آموزد که برای رسیدن به کمال، نیازمند ابزاری به نام «نیایش» هستیم؛ ابزاری که نه تنها ارتباط با خدا را مستحکم می‌کند، بلکه آرامش و معنا را به زندگی بازمی‌گرداند.
کارشناسان متفق‌القول‌اند که اگر بهره‌مندی از فرصت عرفه با حضور قلب و فهم مضامین عمیق دعا‌ها همراه باشد، می‌تواند مسیری برای تحولِ بنیادین در شخصیت و سبک زندگی فردی ایجاد کند که آثار آن تا مدت‌ها در وجود انسان باقی بماند. عرفه، روزِ بیداری جان و بازگشت به اصل خویش است؛ فصلی برای شکفتن گل‌های نیایش در کویرِ غفلت‌ها.
انتهای خبر/