۳ خرداد، نماد اراده ملی و مقاومت مردمی
به گزارش گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ عملیات «بیت‌المقدس» نه تنها نقطه عطفی در دوران دفاع مقدس بود، بلکه با آزادسازی ۱۸۰ کیلومتر مربع از خاک کشور و به اسارت گرفتن هزاران نیروی متخاصم، موازنه قدرت در میدان جنگ را به نفع ایران تغییر داد و به جهانیان ثابت کرد که اراده یک ملت، فراتر از تجهیزات نظامی است.
سوم خرداد، یادآور یکی از درخشان‌ترین برگ‌های تاریخ معاصر ایران، یعنی آزادسازی خرمشهر در عملیات بیت‌المقدس است. این روز در تقویم رسمی کشور به عنوان «روز مقاومت، ایثار و پیروزی» نام‌گذاری شده است. در ادامه گزارش تحلیلی درباره این رویداد ارائه شده است:
خرمشهر که در ابتدای جنگ با عنوان «خونین‌شهر» شناخته شد، برای نیرو‌های بعثی به نماد پیروزی و برای ایران به نماد مقاومت بدل گشته بود. عملیات بیت‌المقدس با هدف آزادسازی این شهر و رسیدن به مرز‌های بین‌المللی طراحی شد. عبور جسورانه نیرو‌های ایرانی از رودخانه کارون و محاصره شهر، دشمن را در موقعیتی غافلگیرکننده قرار داد که نهایتاً منجر به فروپاشی خطوط دفاعی عراق شد.
نگاه کارشناسان
تحلیل ابعاد راهبردی و سیاسی
کارشناسان نظامی و سیاسی، آزادسازی خرمشهر را از چند منظر تحلیل می‌کنند:
۱. تغییر موازنه استراتژیک
مسعود رضایی، کارشناس مسائل استراتژیک معتقد است: «آزادسازی خرمشهر تنها بازپس‌گیری یک قطعه از خاک نبود؛ بلکه به معنای بازگشت ابتکار عمل به دست نیرو‌های مسلح ایران بود. پس از این عملیات، دشمن که تا پیش از آن در موضع تهاجمی قرار داشت، به لاک دفاعی فرو رفت و فشار‌های بین‌المللی برای آتش‌بس افزایش یافت، زیرا قدرت‌های حامی عراق متوجه شدند که ایران توان نظامی کافی برای تغییر شرایط به نفع خود را دارد.»
۲. ارتقای روحیه ملی و وحدت
علیرضا صادقی از تحلیلگران دفاع مقدس می‌گوید: «آنچه خرمشهر را آزاد کرد، تنها تاکتیک‌های نظامی نبود، بلکه انسجام بی‌نظیر میان ارتش، سپاه و نیرو‌های مردمی بود. این پیروزی به مردم ایران اطمینان داد که با وجود تحریم‌های تسلیحاتی، می‌توانند با تکیه بر توان داخلی و وحدت رویه، بر بزرگترین چالش‌های امنیتی غلبه کنند.»
۳. پیامد‌های سیاسی بین‌المللی
فرهاد قاسمی، پژوهشگر روابط بین‌الملل اشاره می‌کند: «پیش از فتح خرمشهر، بسیاری از تحلیلگران جهانی سرنوشت جنگ را به نفع عراق پیش‌بینی می‌کردند. پیروزی در خرمشهر، این پیش‌بینی‌ها را باطل کرد و نگاه جامعه جهانی به قدرت چانه‌زنی و استقامت ایران در مذاکرات سیاسی آتی تغییر کرد.»
نقش «دیپلماسی میدانی» و پیامد آن در مذاکرات
آزادسازی خرمشهر فقط یک پیروزی نظامی نبود، بلکه «برگ برنده» ایران در صحنه‌های دیپلماتیک شد. تا پیش از خرداد ۶۱، سازمان‌های بین‌المللی در قبال اشغال خاک ایران سکوت کرده بودند. پیروزی در عملیات بیت‌المقدس باعث شد قدرت‌های جهانی که تا آن روز حامی مطلق عراق بودند، ناچار شوند برای جلوگیری از فروپاشی کامل رژیم صدام، به فکر طرح‌های میانجی‌گری بیفتند. در واقع، آزادسازی خرمشهر ثابت کرد که دیپلماسی، قدرت خود را از اقتدار میدانی می‌گیرد.
الگوبرداری از «مدیریت جهادی» در عملیات
کارشناسان مدیریت و توسعه، نگاه ویژه‌ای به نحوه فرماندهی عملیات بیت‌المقدس دارند. ویژگی‌های این الگو که امروزه به عنوان «مدیریت جهادی» شناخته می‌شود عبارتند از:
خلاقیت در شرایط محدودیت: در شرایطی که ایران تحت شدیدترین تحریم‌های نظامی بود، استفاده از تاکتیک‌های نامتقارن (مانند عبور از کارون) نشان داد که چگونه می‌توان با استفاده از «سرمایه انسانی» بر کمبود «سرمایه سخت‌افزاری» غلبه کرد.
تصمیم‌گیری در لحظات بحرانی: فرماندهان جوان در آن عملیات، توانستند با اعتماد به نفس در میدان، تصمیماتی بگیرند که در هیچ کتاب نظامی کلاسیکی تدریس نمی‌شد. این روحیه «جسارت در تصمیم‌گیری» در حال حاضر به عنوان یک مدل برای حل ابرچالش‌های کشور در حوزه مدیریت اجرایی پیشنهاد می‌شود.
درس اخلاقی و انسانی؛ رفتار با اسرا
یک نکته که معمولاً در گزارش‌های خارجی نادیده گرفته می‌شود، برخورد انسانی نیرو‌های ایرانی با بیش از ۱۹ هزار اسیر عراقی در این عملیات بود. در حالی که تبلیغات گسترده‌ای علیه ایران صورت می‌گرفت، تصاویر ثبت شده از نحوه برخورد رزمندگان ایرانی با اسرای عراقی (در شرایطی که خودشان در مضیقه بودند)، تبدیل به یک «قدرت نرم» برای ایران در آن مقطع زمانی شد و چهره‌ای اخلاقی از یک ملت مبارز به نمایش گذاشت.
براساس این گزارش، سوم خرداد تنها یک خاطره تاریخی نیست؛ بلکه آموزه‌ای است برای نسل‌های امروز که ثابت می‌کند در سخت‌ترین شرایط، پیوند میان ملت و نیرو‌های مسلح، تضمین‌کننده امنیت و اقتدار ملی است.
این روز نمادی از این واقعیت است که «خرمشهر‌ها در پیش است»؛ عبارتی که همچنان به عنوان استعاره‌ای برای غلبه بر چالش‌های اقتصادی و تکنولوژیک در ذهن جامعه ایران زنده است.
انتهای خبر/