اتوبوسرانی تهران؛ تکیه‌گاه زندگی شهری در روزهای جنگ
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ در سال‌های جنگ، زمانی که بسیاری از زیرساخت‌های کشور تحت فشار بود، اتوبوسرانی تهران تنها یک سیستم حمل‌ونقل عمومی نبود؛ بلکه به شبکه‌ای پشتیبان تبدیل شد که بار مهمی از جابه‌جایی نیرو، تجهیزات و خدمات شهری را به دوش کشید. این گزارش نگاهی دارد به فعالیت‌های کمتر دیده‌شده این سازمان و ارزیابی کارشناسان از نقش آن در تداوم زندگی شهری در شرایط بحران.
در دوران جنگ، تهران علاوه بر جمعیت پرشمار خود، میزبان بخش قابل‌توجهی از مراکز تصمیم‌گیری، پشتیبانی و خدماتی بود که فعالیت منظم آن‌ها برای مدیریت بحران ضروری به نظر می‌رسید.
یکی از سازمان‌هایی که نقش آن کمتر در روایت‌های عمومی دیده شده، سازمان اتوبوسرانی تهران است؛ نهادی که فراتر از وظیفه اصلی خود یعنی جابه‌جایی مسافران، بخشی از ظرفیتش را برای پشتیبانی از نیازهای لجستیکی و انسانی کشور به‌کار گرفت.
نظر کارشناسان
بهرام پیوندی پژوهشگر مدیریت بحران تصریح کرد:«بدون نقش حمل‌ونقل شهری، تداوم خدمات حیاتی در زمان جنگ بسیار دشوار می‌شد. سازمان اتوبوسرانی تهران با استفاده از منابع محدود خود توانست هم نظم عمومی را حفظ کند و هم به نیازهای پشتیبانی پاسخ دهد. این انعطاف‌پذیری یکی از نقاط قوت مدیریت بحران در آن دوره بود.»
محسن ترابی کارشناس حمل‌ونقل شهری عنوان کرد:«نکته مهم در عملکرد اتوبوسرانی تهران در آن دوره، حفظ هم‌زمان دو کارکرد بود: ارائه خدمات روزانه به مردم و ایفای نقش پشتیبانی. این کار بدون برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی با سایر نهادها امکان‌پذیر نبود.»
فهیمه سادات عابدی جامعه‌شناس شهری می‌گوید:«وجود ناوگان حمل‌ونقل عمومی فعال باعث شد حس تداوم زندگی عادی در شهر حفظ شود. در شرایطی که جامعه تحت فشار روانی قرار داشت، عملکرد یکنواخت اتوبوسرانی نقش مهمی در کاهش اضطراب عمومی داشت.»
در دوران جنگ، تهران علاوه بر جمعیت پرشمار خود، میزبان بخش قابل‌توجهی از مراکز تصمیم‌گیری، پشتیبانی و خدماتی بود که فعالیت منظم آن‌ها برای مدیریت بحران ضروری به نظر می‌رسید. یکی از سازمان‌هایی که نقش آن کمتر در روایت‌های عمومی دیده شده، سازمان اتوبوسرانی تهران است؛ نهادی که فراتر از وظیفه اصلی خود یعنی جابه‌جایی مسافران، بخشی از ظرفیتش را برای پشتیبانی از نیازهای لجستیکی و انسانی کشور به‌کار گرفت.
مهم‌ترین نقش‌ها و اقدامات اتوبوسرانی تهران در دوران جنگ
تأمین ناوگان برای جابه‌جایی نیروهای داوطلب و امدادی
در مقاطعی که اعزام نیروهای مردمی افزایش داشت، بخشی از ناوگان اتوبوسرانی برای انتقال گروهی نیروها به پایگاه‌های اعزام مورد استفاده قرار گرفت. این کار به شکل سازماندهی‌شده و با حفظ برنامه عادی شهر انجام می‌شد.
پشتیبانی لجستیکی از حمل‌ونقل کالا و تجهیزات سبک
برخی از اتوبوس‌ها و خودروهای پشتیبانی، در مواقع لازم برای جابه‌جایی اقلام امدادی، تجهیزات ضروری شهری یا انتقال گروه‌های خدماتی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
افزایش ساعات فعالیت برای کنترل فشار جمعیت
تهران در برخی دوره‌ها با افزایش رفت‌وآمد روزانه مواجه بود. اتوبوسرانی برای جلوگیری از اختلال در زندگی روزمره، ساعات کاری را افزایش داد و ناوگان بیشتری به خطوط پرتردد اختصاص یافت.
آماده‌باش در زمان حملات هوایی
در دوره‌هایی که احتمال حمله هوایی وجود داشت، ناوگان در حالت آماده‌باش قرار می‌گرفت تا امکان انتقال سریع شهروندان، گروه‌های امدادی و نیروهای خدمات شهری فراهم باشد.
از سوی دیگر، سید جعفر تشکری‌هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران، با اشاره به شرایط بحرانی و خسارت‌های واردشده به بخش‌هایی از شهر، گفته است که رانندگان شرکت واحد و مجموعه اتوبوسرانی اجازه ندادند وقفه‌ای در خدمت‌رسانی ایجاد شود و خدمات در خطوط عادی و تندرو بدون توقف ادامه پیدا کرد.
کارشناسان حمل‌ونقل معتقدند که اهمیت اتوبوسرانی در زمان جنگ، فقط به جابه‌جایی مسافر محدود نمی‌شود. در چنین شرایطی، حمل‌ونقل عمومی به‌ویژه اتوبوسرانی می‌تواند دسترسی شهروندان به خدمات ضروری را حفظ کند، بار ترافیکی سفرهای شخصی را کاهش دهد، از مصرف سوخت و هزینه‌های خانوار بکاهد، به ایجاد حس نظم و آرامش در شهر کمک کند که نشانه‌ای از تداوم کارکردهای عادی زندگی شهری باشد.
به بیان دیگر، اتوبوسرانی در زمان بحران به بخشی از زیرساخت تاب‌آوری شهری تبدیل می‌شود؛ زیرساختی که اگر فعال بماند، شهر کمتر دچار توقف و آشفتگی می‌شود.
رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این دوره، رایگان شدن خدمات حمل‌ونقل عمومی در تهران بود. این تصمیم از سوی مدیریت شهری و با هماهنگی نهادهای مربوط اتخاذ شد و به گفته مسئولان، با استقبال شهروندان نیز روبه‌رو شد. رایگان‌سازی خدمات در این شرایط چند هدف مهم داشت:
کاهش فشار اقتصادی بر مردم
تشویق به استفاده از حمل‌ونقل عمومی به جای خودروی شخصی
کمک به روان‌سازی تردد در شهر
مدیریت بهتر مصرف سوخت و منابع شهری
در همین ارتباط، شورای عالی استان‌ها نیز از شوراهای کلان‌شهرها و مراکز استان‌ها خواست تا در صورت داشتن ظرفیت، به این تصمیم بپیوندند و خدمات رایگان حمل‌ونقل را اجرایی کنند.
انتهای خبر/