روایت ایستادگی آتش‌نشانان پایتخت در جنگ
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ جنگ، صرفاً یک درگیری نظامی نیست؛ بلکه بحرانی فراگیر است که زیرساخت‌های شهری، تأسیسات حیاتی و جان غیرنظامیان را در معرض تهدید قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، آتش‌نشانی مسئولیت مهار پیامد‌های مستقیم حملات، از جمله آتش‌سوزی ساختمان‌های مسکونی، صنعتی و مراکز عمومی را بر عهده دارد. سرعت عمل در این مأموریت‌ها می‌تواند تفاوت میان مرگ و زندگی باشد.
مقابله با آتش‌سوزی‌های گسترده و ثانویه
یکی از مهم‌ترین وظایف آتش‌نشانان در ایام جنگ، کنترل آتش‌سوزی‌هایی است که در پی انفجار‌ها یا تخریب زیرساخت‌ها رخ می‌دهد. انفجار مخازن سوخت، خطوط گاز، نیروگاه‌ها یا انبار‌های مواد شیمیایی می‌تواند آتش‌سوزی‌های وسیع و پیچیده‌ای ایجاد کند که مهار آنها نیازمند تجهیزات پیشرفته و نیرو‌های آموزش‌دیده است.
علی رضوی، کارشناس ایمنی و مدیریت بحران، در این‌باره می‌گوید:«در شرایط جنگی، آتش‌سوزی‌ها اغلب چندکانونی و هم‌زمان هستند. این مسئله فشار مضاعفی بر نیرو‌های آتش‌نشانی وارد می‌کند. مدیریت منابع، اولویت‌بندی عملیات و هماهنگی با سایر نهاد‌های امدادی اهمیت حیاتی پیدا می‌کند.»
به گفته او، در چنین شرایطی استفاده از سامانه‌های فرماندهی حادثه (ICS) و تقسیم دقیق مسئولیت‌ها می‌تواند از هرج‌ومرج عملیاتی جلوگیری کند.
جست‌و‌جو و نجات زیر آوار
در حملات هوایی یا زمینی که منجر به تخریب ساختمان‌ها می‌شود، آتش‌نشانان به‌عنوان نیرو‌های تخصصی جست‌و‌جو و نجات شهری (USAR) وارد عمل می‌شوند. عملیات آواربرداری، تثبیت سازه‌های نیمه‌فروریخته و بیرون کشیدن مصدومان از زیر آوار، نیازمند مهارت فنی بالا و تجهیزات تخصصی است.
بازنشسته حمید کاوه، مدرس دوره‌های امداد و نجات، معتقد است:«در ساعات اولیه پس از تخریب، شانس زنده ماندن مصدومان بیشتر است. واکنش سریع آتش‌نشانی می‌تواند جان ده‌ها نفر را نجات دهد. آموزش‌های تخصصی در زمینه کار در فضا‌های محدود و سازه‌های ناپایدار در این شرایط تعیین‌کننده است.»
او تأکید می‌کند که هماهنگی میان آتش‌نشانی، اورژانس و نیرو‌های امدادی دیگر باید از پیش طراحی و تمرین شده باشد، زیرا در زمان بحران فرصت آزمون و خطا وجود ندارد.
حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی
در ایام جنگ، تأسیسات حیاتی مانند بیمارستان‌ها، مراکز توزیع آب و برق و انبار‌های مواد غذایی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. آسیب به این مراکز می‌تواند زندگی هزاران نفر را مختل کند. آتش‌نشانی علاوه بر واکنش به حوادث، در حوزه پیشگیری و ایمن‌سازی نیز نقش دارد؛ از بازدید‌های ایمنی گرفته تا آموزش کارکنان این مراکز برای مقابله با شرایط اضطراری.
نسرین بهرامی، پژوهشگر حوزه تاب‌آوری شهری، می‌گوید:«تاب‌آوری شهر‌ها در زمان جنگ به میزان آمادگی خدمات اضطراری وابسته است. آتش‌نشانی با ارزیابی ریسک، آموزش عمومی و مانور‌های آمادگی می‌تواند خسارات احتمالی را به شکل چشمگیری کاهش دهد.»
به گفته او، شهر‌هایی که پیش از بحران برای سناریو‌های مختلف برنامه‌ریزی کرده‌اند، در زمان وقوع حادثه عملکرد منسجم‌تری دارند.
مدیریت خطرات شیمیایی و زیست‌محیطی
در برخی درگیری‌ها، خطر انتشار مواد شیمیایی یا آلودگی‌های گسترده نیز وجود دارد. آتش‌نشانی با تیم‌های تخصصی مواد خطرناک (HazMat) مسئول شناسایی، مهار و پاک‌سازی این تهدیدات است. این مأموریت‌ها نیازمند لباس‌ها و تجهیزات حفاظت فردی ویژه و آموزش‌های پیشرفته هستند.
کارشناسان هشدار می‌دهند که بی‌توجهی به این جنبه می‌تواند پیامد‌های طولانی‌مدت زیست‌محیطی و انسانی داشته باشد؛ بنابراین تجهیز و به‌روزرسانی امکانات آتش‌نشانی بخشی از راهبرد دفاع غیرنظامی کشور‌ها محسوب می‌شود.
فشار روانی و اهمیت حمایت از نیرو‌ها
فعالیت در محیط‌های جنگی، فشار روانی شدیدی بر نیرو‌های امدادی وارد می‌کند. مواجهه مداوم با صحنه‌های تخریب و مصدومیت، خطرات جانی و ساعات کاری طولانی می‌تواند سلامت روان آتش‌نشانان را تهدید کند.
فرزاد کیانی، روان‌شناس حوزه بحران، معتقد است:«حمایت روانی از نیرو‌های آتش‌نشانی پس از عملیات‌های سنگین ضروری است. برنامه‌های مشاوره و تخلیه هیجانی می‌تواند از بروز فرسودگی شغلی و اختلال استرس پس از سانحه جلوگیری کند.»
آتش‌نشانان پایتخت طبق گزارش‌های رسمی مدیریت شهری و سازمان آتش‌نشانی تهران، در چند محور اصلی وارد عمل شدند:
حضور در دقایق اولیه پس از حملات
نیرو‌های آتش‌نشانی تهران از نخستین تیم‌هایی بودند که بلافاصله پس از وقوع انفجار‌ها و آتش‌سوزی‌ها به محل اعزام شدند. ایستگاه‌های مختلف به‌صورت هم‌زمان در آماده‌باش کامل قرار گرفتند و تیم‌های عملیاتی از نزدیک‌ترین ایستگاه‌ها برای کاهش زمان رسیدن به صحنه حادثه اعزام شدند.
مأموریت اولیه آتش‌نشانان شامل مهار آتش‌سوزی در ساختمان‌های مسکونی و اداری، جلوگیری از سرایت حریق به ساختمان‌های مجاور، ایمن‌سازی محل برای ورود نیرو‌های امدادی دیگر و جست‌و‌جو و نجات مصدومان است.
یکی از مهم‌ترین اقدامات آتش‌نشانان تهرانی، عملیات آواربرداری و نجات افراد گرفتار در زیر آوار بود. تیم‌های تخصصی «جست‌و‌جو و نجات در سازه‌های تخریب‌شده» با تجهیزات برش بتن، دستگاه‌های شنود زنده‌یاب و سگ‌های زنده‌یاب در محل‌های تخریب‌شده مستقر شدند.
فراتر از یک سازمان شهری
نقش آتش‌نشانی در ایام جنگ نشان می‌دهد که این نهاد تنها مسئول خاموش کردن آتش نیست؛ بلکه بخشی از ساختار دفاع غیرنظامی و پایداری اجتماعی به شمار می‌رود. حضور سریع، تصمیم‌گیری دقیق و شجاعت عملیاتی آتش‌نشانان می‌تواند از گسترش بحران جلوگیری کرده و امید را در دل شهروندان زنده نگه دارد.
در شرایطی که جنگ چهره شهر‌ها را دگرگون می‌کند، آتش‌نشانان با ایستادگی در خط مقدم امداد، نماد مسئولیت‌پذیری و فداکاری هستند؛ نیرو‌هایی که بی‌ادعا، برای حفظ جان و امنیت مردم، جان خود را به خطر می‌اندازند.
انتهای خبر/