ایران و آینده هانتا ویروس
به گزارش گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ جدیدترین اعلام رسمی وزارت بهداشت ایران در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ (مه ۲۰۲۶) حاکی از آن است که تاکنون هیچ مورد اثبات‌شدهای از عفونت هانتاویروس در کشور گزارش نشده است و خطر اپیدمی فعلی بسیار پایین ارزیابی می‌شود .
معاون وزیر بهداشت، علیرضا رئیسی، با اشاره به سابقه طولانی شناخت این ویروس در جهان، بر نبود موارد انسانی و نیز نبود گزارش از کشورهای همسایه تأکید کرده است .
با این حال، مطالعات اپیدمیولوژیک نشان می‌دهد که هانتاویروس تنها یک تهدید نظری برای ایران نیست. یک مطالعه مروری در سال ۲۰۲۳ در مجله Microorganisms، ایران را جزو کشورهایی معرفی کرده که به دلیل موقعیت جغرافیایی و حضور ناقلین، مستعد ظهور دوباره بیماری‌های ویروسی منتقله از بندپایان و جوندگان، از جمله هانتاویروس، است .
نظر کارشناسان؛ سه سناریوی اصلی برای آینده
کارشناسان بیماری‌های زئونوز (مشترک بین انسان و حیوان) سه محور کلیدی را برای آینده این ویروس در ایران ترسیم می‌کنند:
تهدید خاموش جوندگان
مهمترین خطر برای ایران، وجود مخازن طبیعی ویروس است. مطالعات سرولوژیک گذشته (مانند مطالعه ۲۰۱۹ در Journal of Medical Virology) نشان داده‌اند که آنتی‌بادی‌های هانتاویروس ممکن است در جمعیت‌های جوندگان و حتی بیماران مشکوک به تب‌های خونریزی‌دهنده در ایران وجود داشته باشد .
کارشناسان بر این باورند که نبود نظام پایش مستمر و ژنومیک بر روی جمعیت جوندگان (موش‌های صحرایی، موش‌های خانگی) در استان‌های شمالی (گیلان، مازندران) و جنوب غربی (خوزستان)، یک نقطه کور بزرگ اطلاعاتی است.
تغییرات اقلیمی و جابه‌جایی مرزهای اکولوژیک
مطالعات اخیر دانشگاه تبریز (۲۰۲۴) نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی به طور مستقیم پراکندگی و رفتار جوندگان ناقل بیماری را تغییر می‌دهد .
افزایش دما و تغییر الگوی بارندگی در فلات ایران می‌تواند باعث مهاجرت جوندگان به سمت حومه شهرها و مناطق مسکونی جدید شود. این هم‌پوشانی اکولوژیک، ریسک تماس انسان با ادرار و مدفوع آلوده (راه اصلی انتقال ویروس) را به شدت افزایش می‌دهد.
ریسک ورود از طریق مرزها
با توجه به گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت مبنی بر گردش ویروس در مناطق مختلف جهان و وقوع مواردی حتی در کشتی‌های کروز ، کارشناسان معتقدند فعالیت‌های اقتصادی و زیارتی ایران با کشورهای همسایه شرقی (مانند پاکستان و هند) و شمالی که موارد بیماری کلیوی ناشی از هانتاویروس (HFRS) در آنها اندمیک است، یک در بزرگ برای ورود سویه‌های جدید ویروس محسوب می‌شود .
چالش‌های نظام بهداشتی ایران در برابر تهدید
کارشناسان به شکاف تشخیصی به عنوان بزرگترین چالش اشاره می‌کنند. علائم اولیه هانتاویروس شامل تب، سردرد، دردهای عضلانی و تهوع است که با بسیاری از بیماری‌های بومی ایران مانند تب کریمه-کنگو (CCHF) یا حتی آنفلوآنزا اشتباه گرفته می‌شود . در صورت وقوع اپیدمی خاموش، سیستم درمانی ایران با چالش‌های زیر مواجه خواهد بود:
عدم دسترسی گسترده به کیت‌های تشخیص سریع مولکولی (PCR) در بیمارستان‌های شهرستانی.
نبود پروتکل مشخص درمانی برای سندرم قلبی-ریوی هانتاویروس (HPS) که مرگ‌آورترین نوع آن است.
جمع‌بندی و آینده نگری
در کوتاه‌مدت، ادعای وزارت بهداشت مبنی بر بیماری غیربومی قابل قبول است، اما این گزاره نباید باعث ایجاد احساس امنیت کاذب شود. نظر قطعی کارشناسان این است که ایران در آستانه یک اپیدمی قریب‌الوقوع نیست، اما روی لبه تیغ شرایط اکولوژیک قرار دارد.
اگر نظام مراقبت فعال مبتنی بر یک سلامت شامل پایش جوندگان، آموزش کشاورزان و راه‌اندازی آزمایشگاه‌های مرجع غربالگری – تقویت نشود، هانتاویروس می‌تواند تبدیل به دومین بحران تب‌های خونریزی‌دهنده پس از تب کریمه-کنگو در سال‌های آینده شود.
انتهای خبر/