برنامه قرآنی وزارت فرهنگ در میدان جنگ
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ اگر بخواهیم فعالیت‌های قرآنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال گذشته را رصد کنیم، باید از نمایشگاه قرآن به عنوان گل سرسبد برنامه‌های این وزارتخانه یاد کنیم که هر ساله در ماه مبارک رمضان به همت معاونت قرآن و عترت برگزار می‌شود و سی و سومین نمایشگاه با شعار «ایران در پناه قرآن» از دوم اسفند آغاز شد و قرار بود تا ۱۵ اسفند در مصلای امام خمینی (ره) تهران ادامه داشته باشد و همزمان در ۲۴ استان شاهد برپایی نمایشگاه قرآن باشیم ولی با حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی در نهم اسفند این نمایشگاه تعطیل شد.
حجت‌الاسلام حمیدرضا ارباب سلیمانی رئیس سی و سومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن که به مدیران بخش‌های مختلف نمایشگاه توصیه کرده تا گزارشی از عملکرد هشت روزه بخش‌های مختلف آن تهیه و ارائه کنند، گفته است که تیمی را برای ارزیابی نمایشگاه تشکیل داده و کار‌های جالبی نیز در این زمینه انجام شده ولی جای یک گزارش تحلیلی خوب خالی است.
معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین از مدیران خود خواسته تا در یک ماه آینده با یک ارزیابی اولیه، میزان موفقیت بخش‌های مختلف و ادارات کل مرکز و استان‌ها را در نمایشگاه قرآن کریم و جشنواره‌های قرآنی اعلام کنند تا مشخص شود کدام بخش، عملکرد قوی تری نسبت به سایر بخش‌ها داشته‌است.
از ۱۱ بخش نمایشگاهی و سه بخش فروشگاهی تشکیل شده بود و شامل ۷۰ غرفه تخصصی در محور‌های قرآنی با موضوع‌هایی همچون پیامبر اعظم (ص)، امیدآفرینی و نشاط اجتماعی، همبستگی ملی و انسجام اسلامی، انقلاب اسلامی، علوم روز، نماز و مسجد تراز، اصلاح الگوی مصرف، عفاف و حجاب، امر به معروف و نهی از منکر، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، مهدویت، غدیر و سیره انبیا و ائمه اطهار (ع) بود.
این نمایشگاه شامل بخش‌های بازی‌ها و سرگرمی‌های سالم ویژه کودکان و نوجوانان، تولیدات رسانه‌ای و آفرینش‌های هنری، صنایع فرهنگی و خلاق، مطالعات کاربردی و پژوهش‌های مساله‌محور، تازه‌های نشر و عرضه محصولات قرآنی، آموزش‌های نوین و هوش مصنوعی و فناوری‌های جدید بود و بخشی از آن به فرماندهان شهید و دانشمندان نقش آفرین در جنگ ۱۲ روزه اختصاص داشت. برپایی تلاوت‌های مجلسی در نمایشگاه قرآن، اختصاص غرفه‌ای ویژه برای اهدای قرآن به برخی مساجد، برگزاری نشست‌های تخصصی در بخش بین الملل، برپایی کارگاه‌های عملی در حوزه هنر‌های تجسمی و صنایع دستی و مراسم تجلیل از خادمان قرآنی از مهمترین برنامه‌های این نمایشگاه بود که به دلیل جنگ تحمیلی سوم بسیاری از این برنامه‌ها ناتمام ماند.
یکی از عوامل موفقیت این نمایشگاه راه‌اندازی دبیرخانه دائمی نمایشگاه قرآن بود که از اوایل اردیبهشت سال ۱۴۰۴ آغاز به کار کرد و به گفته ارباب سلیمانی ۱۸ جلسه شورای مشورتی در این دبیرخانه برگزار شد که تا پایان دی ادامه داشت و کارشناسان و مدیران نمایشگاه قرآن، ضمن آسیب‌شناسی نمایشگاه سی و دوم، به بررسی راه‌های غنی‌سازی نمایشگاه سی و سوم پرداختند.
ارباب سلیمانی با ارائه گزارشی گفت: از مرداد سال ۱۴۰۴ موضوع نمایشگاه‌های استانی پیگیری شد و با تک‌تک مدیران کل استان‌ها دیدار صورت گرفت و تفاهم‌نامه‌هایی منعقد شد. در جلساتی نیز ساختار نمایشگاه قرآن طراحی و پنج معاونت برای آن طراحی شد که عبارت بودند از معاونت‌های نظارت و ارزیابی، محتوایی، اجرایی، اداری و مالی و معاونت فروش آثار و محصولات فرهنگی و قرآنی. بخش بین‌الملل نیز به صورت ویژه مورد بررسی و تبادل‌نظر قرار گرفت و با مدیران سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی جلسات هم‌اندیشی برگزار شد.
با وجود جنگ تحمیلی سوم و تعطیلی بسیاری از برنامه‌ها، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ۱۵ فروردین از ترجمه روایی قرآن کریم که توسط علیرضا برازش انجام شده، رونمایی کرد که قرار بود این ترجمه متفاوت برازش که برای جوانان و با زبانی ساده و متفاوت انجام شده، در نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم رونمایی شود.
توجه به فعالیت‌های علمی و پژوهشی
توجه به فعالیت‌های علمی و پژوهشی از طریق گسترش همکاری با نهاد‌های مردم‌نهاد را می‌توان یکی از برنامه‌های مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دانست.
حجت‌الاسلام ارباب سلیمانی در نشستی با جمعی از خادمان پژوهشگر قرآن و اهل بیت (ع) بر بهره‌گیری از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های پژوهشی انجمن خادمان قرآن کریم تاکید کرد و گفت: بسیاری از ظرفیت‌های فرهنگی، علمی و پژوهشی در این انجمن وجود دارد که بر آن هستیم تا برای مشاوره و استفاده از تجارب اساتید پژوهشگر، همکاری‌های گسترده‌تری با این انجمن شکل گیرد.
وی با اشاره به رویکرد‌های پژوهش‌محور در حوزه قرآن و عترت گفت: از ابتدای حضور در مرکز عالی، بر آموزش پژوهش‌محور در حوزه قرآن و عترت تاکید شده و باوجود چالش‌های متعدد، با همین رویکرد و در فرصت محدود، اقدامات مختلفی در این زمینه صورت گرفته است.
استانداردسازی موسسات قرآنی یکی از راه‌های توجه به فعالیت‌های پژوهشی است و ارباب سلیمانی در این زمینه گفت: با وجود حدود چهار هزار موسسه قرآنی، بیشتر طرح‌های ارائه‌شده از سوی موسسات، پژوهش‌محور نیستند. بنابراین، ضرورت دارد این موسسات به تدریج به استاندارد‌های آموزشی و پژوهشی نزدیک شوند تا شاهد خروجی‌های مطلوب‌تری نسبت به وضعیت موجود باشیم.
بنابراین یکی از مطالبات جدی ما، طراحی چرخه رتبه‌بندی و شاخص‌های معتبر برای ارزیابی موسسات قرآنی است تا مشخص شود آموزش‌های ارائه‌شده در چه سطحی قرار دارند و نسبت به یکدیگر از چه مزیتی برخوردارند. البته تاکنون رتبه‌بندی دقیق و دسته‌بندی صحیح با نگاه به مخاطب در حوزه ترجمه‌های قرآن کریم، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه نیز صورت نگرفته است.
تشکیل کارگروه مشترک با وزارت تعاون برای رفع مشکلات موسسات قرآنی
حدود چهار هزار موسسه قرآنی در سطح کشور وجود دارد که با توجه به جنگ تحمیلی دوم و سوم، مشکلات این موسسات بیش از گذشته نمایان شده است و یکی از کار‌های معاونت قرآن در این زمینه قرار دادن موضوع رفع مشکلات مالیاتی، بیمه‌ای و هزینه‌های حامل‌های انرژی موسسات قرآنی بود.
ارباب سلیمانی سال گذشته با اشاره به مشکلات موسسات قرآنی از ایجاد کارگروهی مشترک با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی خبر داد تا وضعیت نیرو‌های داوطلب و مربیان در موسسات قرآنی تعریف قانونی پیدا کند و از این فشار‌ها کاسته شود.
ارباب سلیمانی با انتقاد از حذف برخی معافیت‌های موسسات قرآنی در سال‌های گذشته افزود: پیش از این، موسسات قرآنی از پرداخت مالیات و هزینه‌های آب، برق و گاز معاف بودند، اما با تغییر قوانین، اکنون بسیاری از مراکز با بدهی‌های سنگین و خطر مصادره اموال رو‌به‌رو هستند.
در جلسه‌ای با حضور حجت‌الاسلام آقاتهرانی مقرر شد در بودجه سال آینده، ردیف‌های حمایتی و معافیتی برای موسسات قرآنی بازنگری شود تا بخشی از هزینه‌های جاری و اجاره‌بهای این مراکز تامین شود.
جنگ تحمیلی سوم نیز بر فعالیت موسسات قرآنی تاثیری منفی گذاشت و ارباب سلیمانی با اشاره به ضرورت ارتباط مستمر با موسسات قرآنی در استان‌ها گفت: ما باید دائما نبض موسسات قرآنی را بگیریم تا بدانیم عملکرد این موسسات در شرایط بحرانی جنگ چگونه بوده است.
مثلا در این ۴۰ روز جنگ رمضان، ما باید بدانیم حال و روز موسساتی که آموزش‌های شبانه روزی برای فراگیران قرآنی داشته‌اند و کلاس‌های آموزشی آنها تنها با پرداخت شهریه والدین قرآن آموزان تامین می‌شده است و الان با مشکل بودجه‌ای دست و پنجه نرم می‌کنند، چگونه بوده و چطور در شرایط بحرانی و جنگی به حیات خود ادامه داده‌اند.
وی تاکید کرد: ما باید از آخرین وضعیت موسسات قرآنی در شهر‌های مختلف کشور آگاه باشیم و دائما با آنها ارتباط برقرار کنیم تا مشکلاتی که دارند در کمترین زمان ممکن رفع شود. اگر درد موسسات قرآنی تشخیص داده نشود برای درمان نیز نمی‌توانیم تلاش کنیم و به موقع وارد عمل شویم.
معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سفری که اردیبهشت سال گذشته به مشهد داشت، به خبرنگار ایرنا گفت: یکی از اقدامات معاونت، گنجاندن محور حمایت از موسسات قرآنی در تفاهم‌نامه‌هایی است که میان معاونت و ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان‌ها به امضا می‌رسد تا امکان پشتیبانی از طرح‌های خلاقانه و قابل‌توجه این موسسات فراهم شود.
علاوه بر حمایت مالی، برنامه توانمندسازی موسسات قرآنی نیز در دستور کار قرار دارد تا موسساتی که تازه تاسیس شده‌اند یا به دلایلی دچار افت عملکرد شده‌اند، با استفاده از تجربیات موسسات موفق دیگر، به سطح مطلوبی از کارایی برسند.
تشکیل قرارگاه عملیاتی ترویج و توسعه فرهنگ نهج‌البلاغه
حسین سلیمانی، مدیرکل دبیرخانه کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی در اواخر آبان سال گذشته از تصویب نظام‌نامه قرارگاه عملیاتی ترویج و توسعه فرهنگ نهج‌البلاغه خبر داد و گفت: با توجه به مذاکرات انجام شده در کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآن نظام‌نامه قرارگاه عملیاتی نهج‌البلاغه به تصویب رسید که بر اساس این مصوبه نخستین جلسه قرارگاه با حضور پنج تا هفت نهاد حاکمیتی و دولتی که در این حوزه مسئولیت دارند و همچنین سه تا پنج نفر شخص حقیقی با پیشنهاد دبیرخانه کمیسیون و تایید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل می‌شود.
تنظیم پیش‌نویس نظام‌نامه قرارگاه توسعه و ترویج فرهنگ نهج‌البلاغه، اخذ نظرات نهاد‌ها و دستگاه‌های فرهنگی و برخی صاحب نظران درباره نظام‌نامه قرارگاه، ارائه و تصویب نظام‌نامه قرارگاه در کمیسیون تخصصی توسعه فعالیت‌های تبلیغی و ترویجی قرآن، تشکیل کمیته مصوب کمیسیون یاد شده برای نهایی‌سازی و اعمال نظرات و همچنین برگزاری اولین نشست قرارگاه توسعه و ترویج نهج‌البلاغه از برنامه‌هایی بود که در راستای تشکیل این قرارگاه اجرا شد.
ستاد ملی توسعه و ترویج نهج‌البلاغه نیز در راستای سفارش‌های رهبر شهید انقلاب در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شکل گرفت و ارباب سلیمانی گفت: در سال‌های گذشته در موضوع ترویج فرهنگ نهج‌البلاغه و آموزه‌های نهج‌البلاغه اقدامات مختلفی از سوی مجموعه‌های دولتی که در این حوزه ماموریت داشتند و مجموعه‌های مردمی انجام شد، اما همه ما اذعان داریم که این اقدامات و برنامه‌ها مناسب و متناسب با آنچه که وظیفه در مجموعه نظام مقدس اسلامی هست، نبوده و با مطالبات رهبر معظم انقلاب بسیار فاصله داریم. در همین راستا ایجاد یک جریان عمومی، فراگیر و مردمی به عنوان راهبرد اصلی ما در این ستاد مورد توجه و تاکید هست.
ارباب سلیمانی در نشست هم‌اندیشی نهج‌البلاغه در خرداد سال گذشته گفت: باید با هم‌افزایی کارشناسان، اندیشمندان و فعالان مردمی، گفتمان نهج‌البلاغه را برای کودکان، نوجوانان و جوانان ترسیم کنیم. البته، خود نهج‌البلاغه، نقشه‌راه است ولی برای اجرا و عمل کردن به کلام حضرت امیر نیازمند نشست‌های دقیق‌تری است تا صاحب‌نظران سند راهبردی نهج‌البلاغه را تدوین کنند.
وی همچنین از عمومی‌سازی و کاربردی‌سازی نهج‌البلاغه به عنوان یکی از اهداف برگزاری این نشست یاد کرد و گفت: بسیاری از دوستان بر لزوم تبیین نهج‌البلاغه برای عموم تاکید دارند و این کار نیازمند طراحی برنامه‌های آموزشی متنوع برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان است.
همچنین، باید از ظرفیت‌های رسانه ها، همچون صداوسیما، خبرگزاری‌ها و مدارس، دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه نهایت استفاده را داشته باشیم.
تشکیل شورای حمایت از تولید و توزیع آثار حوزه قرآن و عترت (ع)
شورای حمایت از تولید و توزیع آثار و محصولات حوزه قرآن و عترت (ع) با معرفی اعضای آن در شهریور سال گذشته تشکیل شد و حجت‌الاسلام ارباب سلیمانی در احکامی سعید مجیدی مدیرکل دفتر تبلیغ و ترویج این معاونت را به عنوان رئیس و حسینعلی سالاری مشاور اجرایی، مرتضی خدمتکار مدیرکل دفتر آموزش و توسعه مشارکت‌ها، رامین ویسی مشاور طرح و برنامه این معاونت، سیدمصطفی زراوندیان معاون امور هنری و رسانه‌ای، منصور احمدی رئیس گروه نظارت و ارزیابی و ایرج دلاور رفیعی رئیس گروه حمایت و نظارت بر آثار و محصولات فرهنگی و هنری قرآنی را به عنوان اعضای شورای حمایت از تولید و توزیع آثار و محصولات حوزه قرآن و عترت (ع) منصوب کرد.
طرح شهید سلامی برای تربیت حافظان قرآن
اجرای طرح حفظ شهید سلامی در راستای اجرایی‌سازی سند طرح ملی حفظ قرآن کریم مصوب دوم اسفند ۱۳۹۳ و ۱۵ اسفند ۱۳۹۴ شورای توسعه فرهنگ قرآنی و به منظور زمینه‌سازی برای تحقق مطالبه معظم له درباره تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن کریم از سال گذشته آغاز شد تا ضمن گسترش و تقویت گفتمان حفظ قرآن کریم در کشور، به جریان‌سازی حفظ عمومی قرآن در اقشار مختلف جامعه و فعال‌سازی ظرفیت‌های نهادی کشور برای ترویج حفظ و تربیت حافظان قرآن کمک کند و به همین منظور شناسایی، معرفی و تقدیر از برترین‌های کشور در ترویج و آموزش حفظ قرآن به صورت سالانه و پیگیری و تحقق اهداف کمی مندرج در برنامه هفتم پیشرفت در راستای اهداف عملیاتی این طرح دنبال می‌شود.
ارباب سلیمانی با اشاره به طرح‌هایی مانند «حافظ شو» و «طرح شهید سلامی» گفت: اگر به برنامه‌ریزی منسجم در راستای تربیت حافظان، قاریان و مفسران بپردازیم و به خوبی عملیاتی شود، بازتاب بسیار زیبای آن را می‌توان در سطح ملی مشاهده نمود.
طرح تربیت حافظان قرآن در سطح کشور بازتاب خوبی داشته و منجر به شناسایی نخبگان جدید قرآنی شده است. این طرح می‌تواند با برنامه‌ریزی صحیح و منسجم و نگاه به آینده اقشار مختلف جامعه را دربرگیرد.
وی افزود: موضوع تربیت قاریان و مفسران قرآن کریم نیز از اهمیت بالایی برخوردار است و نباید در کلان طرح‌ها و برنامه‌های قرآنی کشور مورد غفلت قرار گیرد.
برای هدایت و تعالی جامعه علاوه بر تلاوت و تدبر در آیات نورانی قرآن آشنایی با تفسیر و مفاهیم بلند آن نیز ضروری است. در این راستا گام‌های بلند و ارزشمندی برداشته شده، اما تا قله فاصله بسیار است.
تبیین جنگ تحمیلی سوم
به اعتقاد معاون قرآن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مهمترین وظیفه جامعه قرآنی در دوران کنونی حضور در میدان و صحنه نبرد علیه دشمنان با سلاح بیان و قلم است. ارباب سلیمانی گفت: موضع‌گیری‌های شفاف و صریح چهره‌های اثرگذار فرهنگی و قرآنی در حوادث جنگ اخیر بسیار لازم و ضروری است.
البته تقویت خط ارتباطی با ادارات کل استان‌های سراسر کشور نه فقط در موضوع جنگ بلکه در سایر موضوعات کشور در طول سال بسیار ضروری است؛ بنابراین ارتباط مدیران در مرکز با استان‌ها همانند پدری که دائما از حال فرزندخود باخبر است باید برقرار باشد.
این مقام مسئول که در تجمع‌های مردمی شبانه در میدان‌ها و خیابان‌ها حضور پیدا می‌کند، به مناسبت اربعین رهبر شهید انقلاب و شهدای دانش‌آموز میناب در ۱۸ فروردین به همراه تعدادی از جامعه قرآنی در میدان ولیعصر (ع) حضور یافت و با حضور جامعه قرآنی و برخی داوران برنامه محفل برگزار شد.
در این مراسم که برخی از چهره‌های پیشکسوت قرآنی حضور داشتند، برنامه‌هایی همچون تلاوت قرآن کریم، همخوانی تواشیح توسط گروه همخوانی محمد رسول‌الله (ص)، سخنرانی داوران برنامه قرآنی محفل و مرثیه سرایی و پخش سرود‌های حماسی و انقلابی اجرا شد.
ارباب سلیمانی درباره ضرورت تبیین پیروزی جنگ رمضان گفت: رسانه‌های دشمن به شکلی عجیب در تکاپو هستند تا پیروزی مردم ایران را که نتیجه تلاش و فداکاری نیرو‌های مسلح شجاع و مقتدر جمهوری اسلامی ایران در میدان نبرد بود، با واژه‌هایی همچون ناکامی و شکست جلوه دهند و به جهانیان مخابره کنند. دشمنان با سه هدف شوم به ایران اسلامی حمله کردند اول، ایران را تجزیه کنند، دوم، نظام ایران را تغییر دهند و سوم نفت و سایر منابع حیاتی آن را به غارت ببرند.
وی از لزوم پرداختن نخبگان به‌ویژه جامعه قرآنی کشور به فتوحات جنگ رمضان و بازگویی روایت‌های صحیح جنگ سخن گفت و افزود: دشمنان میهن اسلامی‌مان در تلاشند با تبلیغات رسانه‌ای خود حقایق را وارونه نشان دهند و برخی از هم‌وطنان ما در این دام گرفتار می‌شوند. در چنین شرایطی وظیفه اصحاب فرهنگ و هنر و اهالی قرآن و مسجد بسیار سنگین و نقش آنها بسیار مهم و تعیین‌کننده است. دشمن می‌خواهد حس ناامیدی و شکست را در دل ملت ایران رواج دهد تا مردم مایوس و سرخورده شوند و میدان را رها کنند.
ارباب سلیمانی افزود: در جنگ احد یک نفر شایعه کرد که پیامبر (ص) کشته شد. با همین یک شایعه لشکر اسلام از هم پاشید، دندان پیامبر شکست و امیر المومنین علی (ع) سخت مجروح شد و حمزه، عموی پیامبر به شهادت رسید. ما جامعه قرآنی در جنگ روایت‌ها باید دین خود را نسبت به کشور ادا کنیم و اجازه ندهیم دشمن با روایت سازی دروغین روحیه ملت ایران را خدشه‌دار و تخریب کند. ما نباید اظهار ضعف کنیم و باید موفقیت‌های بزرگ و درخشان ملت ایران را به رخ جهانیان بکشیم و نابودی ادوات و تجهیزات مختلف و پیشرفته دشمن را بازگو کنیم.
انتهای خبر/
منبع: ایرنا